Όταν το φαγητό γίνεται όπλο: Η πείνα ως εργαλείο πολέμου παρά το καθολικό ψήφισμα του ΟΗΕ το 2018

Μόλις πριν από λίγα χρόνια, φαινόταν ότι υπήρχε συμφωνία σε όλο το πολιτικό φάσμα ότι η πείνα ήταν πέρα ​​από κάθε όριο.

Ένα ζήτημα στο οποίο η κυβέρνηση Τραμπ στις Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τη Ρωσία, την Κίνα, τους Αφρικανούς τους Άραβες, καθώς και τους φιλελεύθερους Ευρωπαίους μπορούσαν να συμφωνήσουν, ήταν ότι η χρήση της πείνας ως όπλου πολέμου ήταν απαράδεκτη.

Το 2018, σε μια σπάνια στιγμή ομοφωνίας, τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών ψήφισαν υπέρ του ψηφίσματος 2417 για τις ένοπλες συγκρούσεις και την πείνα.

Οχτώ χρόνια αργότερα, υπάρχει μια σιωπηρή συμφωνία ότι δεν το εννοούσαν πραγματικά.

Τα στοιχεία για την πείνα είναι σοκαριστικά

Η πείνα αξιοποιείται ολοένα και περισσότερο ως όπλο πολέμου, με περισσότερα από 20.000 καταγεγραμμένα περιστατικά «βίας που σχετίζεται με τα τρόφιμα» τα τελευταία οκτώ χρόνια, αποκαλύπτει νέα ανάλυση.

Οι επιθέσεις περιλαμβάνουν 1.261 χτυπήματα σε αγορές που χρησιμοποιούνται από οικογένειες για τα καθημερινά είδη παντοπωλείου και 863 περιστατικά στα οποία στοχοποιήθηκαν συστήματα διανομής τροφίμων και σκοτώθηκαν εργαζόμενοι.

Η ανάλυση εξέτασε την περίοδο από τότε που το ψήφισμα 2417 του ΟΗΕ καταδίκασε ομόφωνα την σκόπιμη λιμοκτονία αμάχων το 2018. Διαπίστωσε ότι η λιμοκτονία χρησιμοποιείται ολοένα και περισσότερο ως όπλο, με την προμήθεια τροφίμων να στοχεύει συστηματικά στη Γάζα, το Σουδάν, τον Λίβανο και την Αϊτή, μεταξύ άλλων.

Δεδομένα που συγκέντρωσε η Insecurity Insight αποκάλυψαν 21.403 περιστατικά σε 15 χώρες όπου οι προμήθειες τροφίμων έχουν γίνει σκόπιμα στόχος από το 2018.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν 1.909 στρατιωτικές επιθέσεις σε γεωργικές εκτάσεις και άλλες 563 σε υποδομές ύδρευσης ζωτικής σημασίας για τις καλλιέργειες, οι οποίες επηρέασαν την επισιτιστική ασφάλεια σε περισσότερες από 42 χώρες και εδάφη.

Τα κράτη με τα περισσότερα καταγεγραμμένα περιστατικά είναι τα κατεχόμενα Παλαιστινιακά εδάφη με 9.013 επιθέσεις, ακολουθούμενα από την Υεμένη – 1.863 περιστατικά – και το Σουδάν, όπου τα τρόφιμα έγιναν στόχος 1.605 επιθέσεων.

Μία από τις πιο πρόσφατες επιθέσεις στο Σουδάν σημειώθηκε την Τρίτη, όταν ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος χτύπησε μια πολυσύχναστη αγορά, σκοτώνοντας 28 άτομα.

Μάρτυρες δήλωσαν ότι η κύρια αγορά στην πόλη Γκουμπάις, στη Δυτική Κορντοφάν, φαίνεται να έγινε σκόπιμα στόχος του στρατού, ενώ ήταν γεμάτη με πολίτες.

Άλλες χώρες που κατέγραψαν επανειλημμένες επιθέσεις σε προμήθειες τροφίμων περιλαμβάνουν τη Συρία , η οποία κατέγραψε 1.538 περιστατικά, πολλά από τα οποία αποδίδονται σε κυβερνητικές ή ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις πριν από την πτώση του καθεστώτος Άσαντ , και το Μάλι, όπου καταγράφηκαν 1.415 επιθέσεις καθώς η κυβερνώσα χούντα αγωνιζόταν να διατηρήσει την εξουσία της στη δυτικοαφρικανική χώρα.

Επέτειος με νούμερα που «πονάνε»

Η έρευνα, η οποία θα δημοσιευτεί τη Δευτέρα για να συμπέσει με την επέτειο του ψηφίσματος του ΟΗΕ, περιγράφει μια «σημαντική αύξηση» στις επιθέσεις σε αγορές, γεωργικές εκτάσεις και συστήματα διανομής τροφίμων.

Η Giulia Contò, υπεύθυνη υπεράσπισης συγκρούσεων και πείνας στην Action Against Hunge , δήλωσε στον Guardian: « Ο λιμός στη Γάζα και το Σουδάν έχει κατακτήσει τα παγκόσμια πρωτοσέλιδα τα τελευταία δύο χρόνια, αλλά οι περισσότερες περιπτώσεις πείνας που προκαλούνται από συγκρούσεις δεν το κάνουν ποτέ. Εξαπλώνεται καθημερινά, με αδιάκοπες επιθέσεις στα συστήματα από τα οποία εξαρτώνται οι κοινότητες για να επιβιώσουν: λεηλασία ζώων, βομβαρδισμό αγορών, αποκλεισμό πομπών βοήθειας».

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι οι πολίτες γίνονταν συχνά στόχος καθώς προσπαθούσαν να εξασφαλίσουν τρόφιμα. Μεταξύ Οκτωβρίου 2023 και τέλους 2025, περισσότεροι από 10.300 άνθρωποι σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν προσπαθώντας να έχουν πρόσβαση σε βοήθεια.

Η Christina Wille, διευθύντρια της Insecurity Insight, προέτρεψε τη διεθνή κοινότητα να εφαρμόσει το ψήφισμα του ΟΗΕ, λέγοντας ότι έχει την ευθύνη «να ενεργήσει επί των παραβιάσεων».

Είπε: «Δεν είναι ότι το ψήφισμα 2417 απέτυχε, αλλά ότι τα κράτη μέλη δεν κατάφεραν να το εφαρμόσουν και να επιδείξουν την πολιτική βούληση να αποτρέψουν τις ίδιες ακριβώς ενέργειες στις οποίες η διεθνής κοινότητα ισχυρίζεται ότι αντιτίθεται».

Προειδοποιήσεις από τον ΟΗΕ

Η Γουίλε είπε ότι οι γυναίκες επηρεάστηκαν δυσανάλογα από την όπλιση της πείνας.

«Ιδιαίτερα οι γυναίκες αντιμετωπίζουν μερικές από τις πιο δύσκολες επιλογές: η αναξιόπιστη πρόσβαση σε τρόφιμα μπορεί να σημαίνει ταξίδια μεγαλύτερων αποστάσεων, αυξάνοντας τους κινδύνους για την ασφάλειά τους σε ασταθή περιβάλλοντα.»

«Οι γυναίκες που ήταν κυρίως φροντίστριες αναγκάζονται να γίνουν οι οικογενειάρχες, συχνά μειώνοντας παράλληλα την πρόσληψη τροφής για να δώσουν προτεραιότητα στα μέλη της οικογένειάς τους. Χωρίς αρκετό φαγητό, τα παιδιά δεν μπορούν να παίξουν, να μάθουν ή να αναπτυχθούν, και οι συνέπειες στην ανάπτυξή τους θα διαρκέσουν μια ζωή.»

Οι συγκρούσεις παραμένουν η κύρια αιτία της πείνας και ευθύνονται για περισσότερο από το ήμισυ όλων των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν σοβαρή πείνα.

Τον περασμένο μήνα, οι υπηρεσίες του ΟΗΕ προειδοποίησαν ότι ένα αυξανόμενο μερίδιο της παγκόσμιας πείνας εδραιώνεται σε μια μικρή ομάδα χωρών που πλήττονται από συγκρούσεις, με τα δύο τρίτα των ανθρώπων να αντιμετωπίζουν οξεία επισιτιστική ανασφάλεια να συγκεντρώνονται σε μόλις 10 χώρες.