Την μεγαλύτερη κρίση, εκ της γεννήσεώς της περνά η Βορειοατλαντική Συμμαχία (ΝΑΤΟ) με φόντο τον πόλεμο των ΗΠΑ – Ισραήλ στο Ιράν και την άρνηση των Ευρωπαίων εταίρων να συμμετάσχουν ενεργά στο πλάι Τραμπ και Νετανιάχου.

Ο Πρόεδρος Τραμπ λέει ότι η Αμερική θα πρέπει να επανεξετάσει τη σχέση της με το ΝΑΤΟ — και αυτό ήταν σε άμεση απάντηση σε ερώτηση δημοσιογράφου σχετικά με το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αποχωρήσουν εντελώς από τη συμμαχία.

Όταν πιέστηκε να απαντήσει στο ερώτημα αν η Ουάσιγκτον ενδέχεται να επανεξετάσει τη δέσμευσή της στη συμμαχία ή ακόμα και να αποχωρήσει από αυτήν, ο Τραμπ απέφυγε να δώσει κάποια οριστική απάντηση, αλλά ξεκαθάρισε ότι ήταν βαθιά δυσαρεστημένος.

Επέμεινε ότι δεν είχε συγκεκριμένα σχέδια, αλλά είπε ότι δεν ήταν καθόλου ικανοποιημένος με αυτά που έβλεπε από τους εταίρους του.

Οι απαιτήσεις Τραμπ στις χώρες μέλη του ΝΑΤΟ

Η αιτία αυτής της απογοήτευσης; Μια έντονη και ταπεινωτική αποτυχία να συγκεντρώσει έναν συμμαχικό συνασπισμό πίσω από μια από τις πιο σημαντικές στρατιωτικές επιχειρήσεις της προεδρίας του — τον πόλεμο κατά του Ιράν.

Η προσπάθεια του Τραμπ να συγκεντρώσει μια διεθνή δύναμη για την αστυνόμευση του Στενού του Ορμούζ κατέρρευσε σχεδόν αμέσως μόλις ξεκίνησε, ωθώντας τον πρόεδρο να στρέψει την οργή του στους Ευρωπαίους συμμάχους που είχαν αρνηθεί να ακολουθήσουν το παράδειγμά του.

Για τον Τραμπ, η άρνηση είχε ένα βαθύτερο συμβολικό πλήγμα. Επεσήμανε ότι σχεδόν κάθε σύμμαχος του ΝΑΤΟ είχε συμφωνήσει ιδιωτικά με τη λογική και τη νομιμότητα του χτυπήματος του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν – ωστόσο κανείς δεν ήταν πρόθυμος να μετατρέψει αυτή τη συμφωνία σε πράξη όταν του ζητήθηκε να μοιραστεί το βάρος.

Όταν ρωτήθηκε αν θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο να αποσύρει εντελώς τις Ηνωμένες Πολιτείες από το ΝΑΤΟ, αρνήθηκε να το αποκλείσει και σημείωσε με έμφαση ότι μια τέτοια απόφαση θα ήταν αποκλειστικά δική του ευθύνη — δεν απαιτείται η έγκριση του Κογκρέσου.

Ο πόλεμος Ισραήλ-ΗΠΑ άνοιξε τον ασκό του Αιόλου

Ο πόλεμος Ισραήλ-ΗΠΑ στο Ιράν έχει ανοίξει (ή αποκαλύψει) διχασμούς που μπορεί να αποδειχθούν μοιραίοι.

Αυτή την εβδομάδα, στο πρώτο κάλεσμα αυτού του είδους από την ευρωπαϊκή δεξιά, ο Tino Chrupalla, ομοσπονδιακός εκπρόσωπος του γερμανικού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AFD), δήλωσε: «Ας αρχίσουμε να εφαρμόζουμε στην πράξη αυτό που λέει το μανιφέστο του κόμματός μας: την απόσυρση όλων των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Γερμανία». Είπε ότι η Γερμανία δεν μπορεί να αυτοαποκαλείται πραγματικά κυρίαρχη χώρα ενώ φιλοξενεί ξένες βάσεις επί των οποίων δεν έχει πραγματικό έλεγχο.

Ο Chrupalla επαίνεσε την ενέργεια της ισπανικής κυβέρνησης να κλείσει τις αμερικανικές βάσεις και τον ισπανικό εναέριο χώρο για τη συμμετοχή στον πόλεμο του Ιράν: «Τα πλοία υπό ισπανική σημαία επιτρέπεται να περάσουν από το Στενό [του Ορμούζ]. Γιατί επιτρέπεται στους Ισπανούς να το διασχίσουν; Επειδή η Ισπανία έχει κλείσει τις βάσεις της για τον πόλεμο του Ιράν. Και αυτό είναι το σωστό».

Αυτή είναι μια προφανής απάντηση στο τελευταίο σχόλιο του Προέδρου Τραμπ ότι «χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο», που αρνήθηκαν να εμπλακούν στον πόλεμο του Ιράν», θα πρέπει «να πάνε να προμηθευτούν το δικό τους πετρέλαιο». Το Ιράν έχει μάλιστα επιτρέψει σε πλοία με πετρέλαιο που προορίζονται για ουδέτερες χώρες να περάσουν από το Στενό του Ορμούζ.

Είναι κατανοητό, ωστόσο, ότι η Τεχεράνη δεν θεωρεί τις ευρωπαϊκές χώρες που φιλοξενούν βάσεις από τις οποίες οι ΗΠΑ επιτίθενται στο Ιράν ως πραγματικά «ουδέτερες».

Εάν ο πόλεμος συνεχιστεί και οι ενεργειακές ελλείψεις στην Ευρώπη επιδεινωθούν, οι εκκλήσεις προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες να ακολουθήσουν την Ισπανία είναι αναπόφευκτο να ενταθούν, σύμφωνα με ανάλυση του responsiblestatecraft.. Η τύχη των αραβικών κρατών του Κόλπου σε αυτόν τον πόλεμο έχει υπογραμμίσει τους κινδύνους της φιλοξενίας ξένων στρατιωτικών δυνάμεων που δεν ελέγχετε.

Στο δρόμο της Ισπανίας, η Γαλλία και η Ιταλία

Η Γαλλία και η Ιταλία πράγματι αρχίζουν να κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση.

Η Ιταλία έχει αρνηθεί την άδεια σε αμερικανικά αεροσκάφη που κατευθύνονται στον πόλεμο να ανεφοδιαστούν με καύσιμα στην Ιταλία.

Η Γαλλία έχει κλείσει τον εναέριο χώρο της σε αμερικανικές πτήσεις που συνδέονται με τον πόλεμο.

Η απάντηση του Τραμπ ήταν, όπως αναμενόταν, οργισμένη, γράφοντας ότι «Οι ΗΠΑ θα θυμούνται» την έλλειψη βοήθειας της Γαλλίας και προειδοποιώντας τη Βρετανία και τη Γαλλία ότι «Θα πρέπει να μάθετε πώς να πολεμάτε μόνοι σας, οι ΗΠΑ δεν θα είναι πλέον εκεί για να σας βοηθήσουν, όπως ακριβώς δεν ήσασταν εκεί για εμάς».

Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι η Βρετανία έχει επιτρέψει στις ΗΠΑ να χρησιμοποιούν τις βάσεις της για επιθέσεις στο Ιράν – επισήμως, μόνο αυτές που «υπερασπίζονται» το Στενό του Ορμούζ, αλλά ποιος το ελέγχει;

Με έναν πιο μετρημένο, αλλά ίσως και πιο απειλητικό τρόπο, ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε: «Αν το ΝΑΤΟ έχει ως στόχο μόνο να υπερασπιζόμαστε την Ευρώπη σε περίπτωση επίθεσης, αλλά στη συνέχεια να μας αρνούμαστε τα δικαιώματα βάσης όταν τα χρειαζόμαστε, αυτή δεν είναι μια πολύ καλή ρύθμιση. Είναι δύσκολο να διατηρήσουμε την εμπλοκή μας και να πούμε ότι αυτό είναι καλό για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επομένως, όλα αυτά θα πρέπει να επανεξεταστούν».

Οι κρίσεις του παρελθόντος

Το ΝΑΤΟ έχει φυσικά περάσει κρίσεις και στο παρελθόν. Ο Πρόεδρος Αϊζενχάουερ έθεσε τέλος στην αγγλογαλλική κατάληψη του Σουέζ το 1956 μέσω οικονομικών πιέσεων.

Ο Πρόεδρος Τζόνσον ήταν εξοργισμένος με την άρνηση της Βρετανίας να στείλει στρατεύματα στο Βιετνάμ. Οι ΗΠΑ αντιτάχθηκαν σθεναρά στη δημιουργία του δικτύου αγωγών φυσικού αερίου από τη Σιβηρία προς την Ευρώπη τη δεκαετία του 1970.

Η Γαλλία και η Γερμανία προκάλεσαν μεγάλη οργή από την κυβέρνηση Μπους αρνούμενοι να συμμετάσχουν στην επίθεση στο Ιράκ το 2003.

Ωστόσο, αυτή η κρίση φαίνεται σημαντικά χειρότερη. Εκτός από το Σουέζ (όπου οι ΗΠΑ ήταν αυτές που έφεραν το τέλος του πολέμου), καμία από αυτές τις περιπτώσεις δεν άγγιξε τα ζωτικά συμφέροντα της Ευρώπης ή των ΗΠΑ

Από την πλευρά των ΗΠΑ, η Ουάσιγκτον γνώριζε πολύ καλά ότι η ευρωπαϊκή συμμετοχή στους πολέμους στο Βιετνάμ και το Ιράκ θα ήταν σε κάθε περίπτωση σχεδόν εξ ολοκλήρου συμβολική. Αντίθετα, μια ενωμένη ευρωπαϊκή κίνηση για το κλείσιμο του εναέριου χώρου στις αμερικανικές πτήσεις θα υπονόμευε σημαντικά την αμερικανική εκστρατεία κατά του Ιράν.

Από ευρωπαϊκής πλευράς, καμία από τις προηγούμενες συγκρούσεις με τις ΗΠΑ δεν είχε άμεσες και προφανείς συνέπειες για τις ευρωπαϊκές οικονομίες και τα πολιτικά συστήματα. Ο πόλεμος του Ιράν κινδυνεύει να δημιουργήσει οικονομική ύφεση που θα οδηγήσει με τη σειρά του σε αυξημένη ριζοσπαστικοποίηση και πόλωση στην Ευρώπη.

Τέλος, στην περίπτωση του πολέμου στο Ιράκ υπήρξε τουλάχιστον μια πρόσοψη διαβούλευσης και αιτιολογημένης δικαιολόγησης από την κυβέρνηση Μπους. Η κυβέρνηση Τραμπ εξαπέλυσε την επίθεση στο Ιράν χωρίς καμία διαβούλευση με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ και με βάση δικαιολογίες που είναι ταυτόχρονα ασυνάρτητες και προφανώς ψευδείς.

Απέναντι από τον Τραμπ

Στην άρνησή τους να συμμετάσχουν στον πόλεμο του Ιράν, οι κυβερνήσεις της Δυτικής Ευρώπης έχουν ισχυρή υποστήριξη από τους δικούς τους πληθυσμούς, όπου οι μεγάλες πλειοψηφίες σε κάθε χώρα αντιτίθενται στην ισραηλινο-αμερικανική εκστρατεία.

Η αντίθεση του ευρωπαϊκού κοινού στον πόλεμο έχει αυξηθεί σημαντικά από την βαθιά προσωπική αντιδημοτικότητα του Τραμπ στην Ευρώπη και τις χοντροκομμένες προσβολές του κατά των ευρωπαϊκών χωρών. Αυτός ήταν ένας βασικός παράγοντας στη μετατόπιση δεξιών λαϊκιστικών κινημάτων όπως το AfD σε απόσταση ή σε αντίθεση με τον πόλεμο.

Ως αυτοαποκαλούμενα πατριωτικά κινήματα, δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι υποστηρίζουν επιθέσεις εναντίον των εθνών τους.

Στην περίπτωση της Βρετανίας, της πιο ενστικτωδώς φιλοαμερικανικής από όλες τις χώρες του ΝΑΤΟ, ο Τραμπ προκάλεσε οργή με τις προσβολές του προς τις βρετανικές ένοπλες δυνάμεις και ανάγκασε ακόμη και τα κόμματα της αντιπολίτευσης να υπερασπιστούν τον πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ όταν ο Τραμπ τον προσέβαλε προσωπικά. Σχεδόν το 60% των Βρετανών ερωτηθέντων σε δημοσκόπηση αντιτίθενται στη χρήση βρετανικών βάσεων από τις ΗΠΑ για τον πόλεμο.

Η Ευρώπη απέναντι στο Ισραήλ

Στο παρασκήνιο αυτών των ευρωπαϊκών αντιδράσεων βρίσκεται επίσης η αυξανόμενη αντιδημοτικότητα του Ισραήλ στους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς, και ιδιαίτερα στη νεότερη γενιά. Ακόμη και πριν από την επίθεση στο Ιράν, οι ισραηλινές φρικαλεότητες στη Γάζα είχαν οδηγήσει το 63-70 % των Ευρωπαίων ερωτηθέντων να έχουν αρνητική άποψη για το Ισραήλ. Σημαντικό για το μέλλον της ευρωπαϊκής πολιτικής είναι ότι αυτά τα ποσοστά είναι σημαντικά υψηλότερα στη νεότερη γενιά.

Ένα τεράστιο εμπόδιο στην ευρωπαϊκή αποστασιοποίηση από την Ουάσιγκτον ήταν ο πόλεμος της Ουκρανίας, οι φόβοι της Ευρώπης για επίθεση από τη Ρωσία και η επακόλουθη επιθυμία για συνεχιζόμενη στρατιωτική υποστήριξη των ΗΠΑ.

Ωστόσο, όπως δείχνουν τόσο τα ρωσικά συμφέροντα όσο και η εξαιρετικά αργή και τρομερά δαπανηρή πρόοδος του ρωσικού χερσαίου πολέμου κατά της Ουκρανίας, αυτή η υποτιθέμενη ρωσική απειλή είναι τόσο εντελώς υποθετική όσο και υπερβολικά υπερβολική, ενώ η απειλή του πολέμου του Ιράν για τις ευρωπαϊκές οικονομίες είναι πολύ πραγματική και άμεση.

Όσο περισσότερο συνεχίζεται ο πόλεμος με το Ιράν, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η πίεση στην Ευρώπη να συνάψει συμφωνία με το Ιράν – ειδικά αν τα ευρωπαϊκά κατεστημένα έχουν καταλήξει να πιστεύουν ότι η εγγύηση του ΝΑΤΟ για στρατιωτική προστασία των ΗΠΑ δεν ισχύει πλέον.

Και μετά το Ιράν, τι ακολουθεί;

Τέλος, υπάρχει το ερώτημα τι θα κάνει ο Τραμπ μετά τον πόλεμο του Ιράν.

Έχει προταθεί – ας ελπίσουμε λανθασμένα – ότι ένας τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να αποσπάσει την προσοχή από την αποτυχία στο Ιράν και να αποκομίσει κάποια αποζημίωση γι’ αυτήν, θα μπορούσε να είναι η κατάληψη της Γροιλανδίας. Αυτό θα κατέληγε στο τέλος του ΝΑΤΟ, καθώς καμία συμμαχία δεν μπορεί να επιβιώσει από μια ανοιχτή επίθεση από το ηγετικό μέλος της σε ένα άλλο. Και άλλωστε, η Ρωσία δεν έχει διεκδικήσει ούτε μια σπιθαμή εδάφους του ΝΑΤΟ.

Αν οι ΗΠΑ δεν υπερασπίζονται πλέον την Ευρώπη και αντ’ αυτού επιτεθούν στην Ευρώπη, και η Ευρώπη δεν λειτουργεί πλέον ως αεροδιάδρομος για την προβολή των αμερικανικών δυνάμεων αλλού στον κόσμο, τότε οι βασικές λογικές για την ύπαρξη του ΝΑΤΟ θα έχουν εξαφανιστεί.

Ειδήσεις Σήμερα: