Η διελκυστίνδα της Μέσης Ανατολής: Γιατί οι σύμμαχοι του Ιράν αποφεύγουν έναν ολοκληρωτικό πόλεμο με τις ΗΠΑ

Οι υποστηριζόμενες από το Ιράν πολιτοφυλακές σε όλη τη Μέση Ανατολή συνεχίζουν τις επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ, των ΗΠΑ και των συμμάχων τους ως αντίποινα για την αμερικανο-ισραηλινή επίθεση εναντίον της Τεχεράνης, αλλά μέχρι στιγμής έχουν αποφύγει την πλήρη σύγκρουση, σύμφωνα με αναλυτές και αξιωματούχους της περιοχής.

Η σχετική αυτοσυγκράτηση αφήνει ανοιχτά δύο υποθετικά σενάρια σύμφωνα με τον Guardian: είτε η Τεχεράνη θεωρεί αυτές τις δυνάμεις ως στρατηγικό απόθεμα που θα χρησιμοποιηθεί εάν ο πόλεμος συνεχίσει να εντείνεται, είτε είναι ένα σημάδι ότι τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου του Ιράν καταρρέουν.

Συγκροτημένες επιθέσεις

Η Χεζμπολάχ, η ισλαμιστική μαχητική οργάνωση με έδρα το Λίβανο, η οποία έχει στενούς δεσμούς με το Ιράν, εντάχθηκε νωρίς στη σύγκρουση, εξαπολύοντας επιθέσεις με πυραύλους και drones εναντίον του Ισραήλ μετά τη δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, του ανώτατου ηγέτη του Ιράν.

Την Τρίτη, σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ επιτέθηκαν σε διπλωματική εγκατάσταση των ΗΠΑ στη Βαγδάτη, η τελευταία σε μια σειρά παρόμοιων επιθέσεων, ενώ στο παρελθόν έχουν εξαπολύσει επιθέσεις μεγάλου βεληνεκούς εναντίον ισραηλινών και αμερικανικών βάσεων στην Ιορδανία.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής, οι Χούθι με έδρα την Υεμένη, οι οποίοι επίσης ανήκουν στην κάποτε ισχυρή συμμαχία ισλαμιστικών πολιτοφυλακών του Ιράν σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, γνωστή ως «άξονας της αντίστασης», δεν έχουν ξαναρχίσει τις εχθροπραξίες με τις ΗΠΑ ούτε έχουν συμμετάσχει στις αντεπιθέσεις της Τεχεράνης εναντίον του Ισραήλ, των γειτόνων του Κόλπου ή της ναυτιλίας – αν και προειδοποίησαν την περασμένη εβδομάδα ότι «έχουν το δάχτυλό τους στη σκανδάλη».

Με το κλείσιμο του στενού του Ορμούζ, ενός κρίσιμου σημείου για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με πετρέλαιο, οι ναυτιλιακές οδοί της Ερυθράς Θάλασσας έχουν γίνει ακόμη πιο ζωτικής σημασίας.

Δεν έχουν αναφερθεί επιθέσεις στην Ερυθρά Θάλασσα από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, αλλά οι απειλές παραμένουν, ανέφερε την Κυριακή το Joint Maritime Information Center, μια ναυτική συμβουλευτική υπηρεσία.

Οι Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα

Παρατηρητές λένε ότι η επικείμενη διέλευση ενός αεροπλανοφόρου μάχης των ΗΠΑ μέσω του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ στο ανατολικό άκρο της Ερυθράς Θάλασσας θα είναι μια κρίσιμη στιγμή που θα δοκιμάσει τις προθέσεις του ισχυρά οπλισμένου κινήματος.

«Αυτό θα είναι μια πολύ σημαντική δοκιμασία… Οι Χούθι έχουν νάρκες, drones, πυροβολικό, μια ολόκληρη γκάμα πυραύλων. Ο άξονας της αντίστασης δεν θα έχει ποτέ καλύτερη ευκαιρία να βάλει φωτιά σε ένα αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ», δήλωσε ο Μάικλ Νάιτς, περιφερειακός εμπειρογνώμονας της Horizon Engage, μιας στρατηγικής συμβουλευτικής εταιρείας με έδρα τη Νέα Υόρκη.

Οι Χούθι έχουν λάβει εκτεταμένη οικονομική, στρατιωτική και άλλη υποστήριξη από την Τεχεράνη επί δεκαετίες και χαρακτήρισαν τον διορισμό του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως ανώτατου ηγέτη του Ιράν τη Δευτέρα ως «νέα νίκη για την Ισλαμική Επανάσταση».

Ωστόσο, οι ειδικοί λένε ότι οι Χούθι, αν και εξακολουθούν να διαθέτουν ένα οπλοστάσιο ισχυρών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, ενδέχεται να αποφασίσουν να μην εμπλακούν ενεργά στην τρέχουσα σύγκρουση και να μην ακολουθήσουν απλώς τις εντολές της Τεχεράνης.

«Είναι δύσκολο να το προβλέψουμε, αλλά δεν νομίζω ότι θα επιτεθούν σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα αποκλειστικά και μόνο από αλληλεγγύη προς το Ιράν… Ζυγίζουν εσωτερικές παραμέτρους», δήλωσε η Άλισον Μινόρ, του Atlantic Council, ενός think tank με έδρα την Ουάσινγκτον.

«Η συμμετοχή στον πόλεμο του Ιράν είναι ένα πιθανό σενάριο, αλλά δεν θα αποφέρει τα ίδια εγχώρια και διεθνή οφέλη για τους Χούθι όπως η επίθεση κατά του Ισραήλ και των πλοίων στη Θάλασσα Ερυθρά κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, και… θα μπορούσε να ενέχει μεγαλύτερους κινδύνους».

Την περασμένη εβδομάδα, ο Φίλιπ Σμιθ, ένας ανεξάρτητος αναλυτής με έδρα τις ΗΠΑ που ειδικεύεται στους συμμάχους και τους εκπροσώπους του Ιράν, δήλωσε ότι η Τεχεράνη μπορεί να κρατά τους Χούθι «σε εφεδρεία», αλλά ότι οι ηγέτες του κινήματος θα μπορούσαν επίσης να «διασφαλίζουν τα συμφέροντά τους σε περίπτωση κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος».

«For now, the [Houthi group] appears to be a cautious observer. Its rhetoric expresses solidarity with Tehran, but the military decision remains postponed while waiting for the course of the war to become clearer.»

— #AJOpinion by Ahmed al-Shalafi ⤵ https://t.co/apEorrutYs

— Al Jazeera English (@AJEnglish) March 6, 2026

Οι πολιτοφυλακές του Ιράκ

Στο Ιράκ, το οποίο αναδύεται ως ένα νέο βασικό θέατρο του πολέμου, η βία συνεχίζει να φουντώνει.

Μια ένοπλη ομάδα που υποστηρίζεται από το Ιράν δήλωσε ότι μια αεροπορική επιδρομή την Τρίτη σκότωσε τέσσερις από τους μαχητές της σε μια βάση στο βόρειο Ιράκ, στην τελευταία από μια σειρά παρόμοιων επιθέσεων, που πιθανότατα πραγματοποιήθηκαν είτε από τις ΗΠΑ είτε από το Ισραήλ.

Η επιδρομή έρχεται μετά από σχεδόν καθημερινές επιθέσεις των φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών εναντίον μιας αμερικανικής βάσης στο Ερμπίλ, την πρωτεύουσα της αυτόνομης περιοχής του Κουρδιστάν, και εναντίον θέσεων πιθανών συμμάχων μεταξύ των τοπικών κουρδικών φατριών.

Από την αρχή του πολέμου πριν από 12 ημέρες, υπάρχουν ανεπιβεβαίωτες αναφορές για ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ που επιχειρούν κατά των φιλοϊρανικών σιιτικών πολιτοφυλακών στην δυτική έρημο του Ιράκ.

Σε μια σύγκρουση με τις ειδικές δυνάμεις που πιστεύεται ότι ήταν ισραηλινές, οι ιρακινές κυβερνητικές δυνάμεις υπέστησαν απώλειες, προκαλώντας διαμαρτυρία από τη Βαγδάτη.

Υπήρξαν επίσης πολλαπλές αεροπορικές επιδρομές κατά βάσεων πολιτοφυλακών στο δυτικό και νότιο Ιράκ.

Ένας διαδηλωτής κρατάει μια ιρανική σημαία, ενώ υποστηρικτές των σιιτικών ένοπλων ομάδων του Ιράκ προσπαθούν να προχωρήσουν προς την αμερικανική πρεσβεία που βρίσκεται στην Πράσινη Ζώνη της Βαγδάτης, και η αστυνομία των ταραχών αναπτύσσεται για να εμποδίσει την προέλασή τους, μετά τις επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ κατά του Ιράν και τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, στη Βαγδάτη, Ιράκ, 1 Μαρτίου 2026.

Οι σύμμαχοι και οι αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή

Η Ιορδανία, σημαντικός σύμμαχος των ΗΠΑ, έχει αντιμετωπίσει ιρανικές επιθέσεις.

Σύμφωνα με τον ιορδανικό στρατό, το Ιράν έπληξε το βασίλειο με 60 πυραύλους και 59 drones κατά τη διάρκεια της πρώτης εβδομάδας του πολέμου. Οι περισσότεροι αναχαιτίστηκαν.

Ωστόσο, οι πύραυλοι κατέστρεψαν ένα πολύτιμο αμερικανικό ραντάρ που είχε τοποθετηθεί στην αεροπορική βάση Muwaffaq Salti, όπου ήταν σταθμευμένα δεκάδες αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη, συμπεριλαμβανομένων μαχητικών F-35 stealth και σημαντικών αεροσκαφών ηλεκτρονικού πολέμου.

Στο Ιράκ, επιθέσεις με drones και ρουκέτες που εξαπολύθηκαν από φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές έχουν επίσης στοχεύσει επανειλημμένα το διεθνές αεροδρόμιο της Βαγδάτης, το οποίο στεγάζει μια στρατιωτική βάση και μια διπλωματική εγκατάσταση των ΗΠΑ, καθώς και πετρελαϊκά πεδία και εγκαταστάσεις.

Τη Δευτέρα, δύο drones καταρρίφθηκαν σε κοντινή απόσταση, σύμφωνα με πηγή ασφαλείας.

Οι μαχητές των πολιτοφυλακών που εδρεύουν στο Ιράκ έχουν δημοσιεύσει βίντεο στα οποία καυχιούνται για τις προσπάθειές τους να χτυπήσουν αμερικανικούς και ισραηλινούς στόχους στην περιοχή, αν και η ικανότητα και η βούλησή τους να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές αμφισβητείται από ορισμένους παρατηρητές.

«Θα μπορούσαν να κάνουν περισσότερα από όσα κάνουν τώρα», δήλωσε ένας περιφερειακός αξιωματούχος ασφαλείας.

«Τα [όπλα] που διαθέτουν δεν είναι τα καλύτερα… και είναι σαφές ότι ανησυχούν ότι θα δεχθούν σκληρά χτυπήματα αν προκαλέσουν σοβαρές ζημιές, οπότε αυτό θα περιορίσει τα όσα μπορούν ή θέλουν να κάνουν».

Ανάμεσα σε δύο στρατόπεδα

Το Ιράκ αποτελεί πεδίο μάχης μεταξύ των ΗΠΑ, των συμμάχων τους και του Ιράν από την εισβολή των ΗΠΑ το 2003, αλλά οι σημερινοί ηγέτες της χώρας έχουν προσπαθήσει να αποφύγουν να εμπλακούν σε αυτόν τον νέο σύγκρουση.

Οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στρατολογούνται από την πλειοψηφούσα σιιτική κοινότητα του Ιράκ και ακολουθούν τις διαταγές ανώτερων αξιωματικών της ιρανικής Δύναμης Quds, μιας ελίτ μονάδας του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν (IRGC).

Δύο από τις πιο μαχητικές πολιτοφυλακές, η Καταέμπ Ιμάμ Αλί και η Κατάιμπ Χεζμπολάχ, έχουν γίνει επανειλημμένα στόχος των αμερικανικών δυνάμεων τις τελευταίες ημέρες.

Ο αριθμός των θυμάτων από τις επιθέσεις και τις αντεπιθέσεις στο Ιράκ δεν είναι σαφής, αλλά σύμφωνα με τοπικές ΜΚΟ, εκτιμάται ότι έχουν σκοτωθεί μεταξύ 20 και 30 μαχητές από μαχητικές ομάδες, καθώς και περίπου 20 άμαχοι στο Κουρδιστάν.

Οι Χούθι άρχισαν να εκτοξεύουν πυραύλους κατά του Ισραήλ και να επιτίθενται σε πλοία στη Θάλασσα Ερυθρά, σε μια ενέργεια που χαρακτήρισαν ως αλληλεγγύη προς τους Παλαιστινίους, μετά την ισραηλινή επίθεση στη Γάζα που προκλήθηκε από την αιφνιδιαστική επίθεση της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023.

Οι επιθέσεις οδήγησαν σε αρκετούς γύρους ισραηλινών βομβαρδισμών εναντίον των Χούθι και σε μια συγκεντρωμένη επίθεση των ΗΠΑ πέρυσι, η οποία κατέληξε σε μια ασταθή συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.

Αναλυτές ανέφεραν ότι ένα άλλο σενάριο που θα μπορούσε να εξελιχθεί τώρα είναι μια επίθεση των Χούθι εναντίον της Σαουδικής Αραβίας.

Η επίθεσή τους εναντίον των πετρελαϊκών υποδομών τον Μάρτιο του 2022 ανέδειξε τις πολιτικές και οικονομικές ευπάθειες του βασιλείου.