Επέμβαση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα: Πέντε αινίγματα ζητούν απαντήσεις

Η αμερικανική επέμβαση στο Καράκας, η σύλληψη και η απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του Σίλια Φλόρες που εμφανίστηκαν με χειροπέδες σε δικαστήριο του Μπρούκλιν, καθώς και η δήλωση το Σάββατο του προέδρου Τραμπ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα «διοικήσουν» τη Βενεζουέλα για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα και θα εκμεταλλευθούν τα τεράστια αποθέματα πετρελαίου της, ανοίγουν ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία των ΗΠΑ. Οπως γράφουν οι «New York Times», «βυθίζουν τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια επικίνδυνη νέα εποχή στην οποία θα επιδιώξουν οικονομική και πολιτική κυριαρχία σε ένα έθνος περίπου 30 εκατομμυρίων ανθρώπων». Η «Επιχείρηση Απόλυτη Αποφασιστικότητα», όπως ονομάστηκε, ήταν ένας συνδυασμός επίδειξης στρατιωτικής ισχύος, ειδικών δυνάμεων, πληροφοριών και παρασκηνιακών διαπραγματεύσεων – μια επιχείρηση που παρακολουθούσε ζωντανά ο Τραμπ από τον Λευκό Οίκο. Η επιχείρηση αλλάζει το γεωπολιτικό τοπίο του δυτικού ημισφαιρίου. Αναβιώνει το δόγμα Μονρόε, αγνοεί το διεθνές δίκαιο και είναι βέβαιο ότι θα έχει επιπτώσεις σε ολόκληρο τον πλανήτη. Δημιουργεί όμως και μεγάλα αινίγματα.

1. Ποιος πρόδωσε τον Μαδούρο;

Υπήρξε συνεργασία ενός ή περισσοτέρων εντός της κυβέρνησης του Καράκας; Σύμφωνα με ιταλικά και αμερικανικά δημοσιεύματα, ναι. Τις μυστικές διαπραγματεύσεις, γράφει η «Repubblica», εκκίνησε η CIA μαζί με διπλωμάτες με κάποια στελέχη του καθεστώτος που διευκόλυναν την «πτώση» του Μαδούρο στο όνομα του πραγματισμού και των ελεγχόμενων ζημιών. Σύμφωνα με μια εκδοχή, την οποία αναπαράγουν και οι «Los Angeles Times», η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκες πρόσφερε στον Ντόναλντ Τραμπ τον Μαδούρο και μελλοντικές συμφωνίες πετρελαίου. Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν αν αυτό ισχύει πραγματικά. Σε αυτό το πλαίσιο, ένα αποκλειστικό άρθρο πριν από λίγους μήνες στη «Miami Herald» ανέφερε ότι η Ροντρίγκες, μαζί με άλλους, προσπάθησε τουλάχιστον δύο φορές να καθιερωθεί ως νέος συνομιλητής των Αμερικανών, χρησιμοποιώντας τη μεσολάβηση του Κατάρ. Και, σύμφωνα με αξιωματούχους των ΗΠΑ που μίλησαν στους «New York Times», η κυβέρνηση Τραμπ εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ από τη διαχείριση του πετρελαϊκού τομέα από την αντιπρόεδρο που τη θεώρησε αξιόπιστη εναλλακτική λύση. Η εφημερίδα ανέφερε επίσης ότι η Ουάσιγκτον έστειλε τελεσίγραφο στον Μαδούρο τον Δεκέμβριο, καλώντας τον να εξοριστεί στην Τουρκία, αλλά εκείνος αγνόησε την προειδοποίηση, πιστεύοντας ότι οι ΗΠΑ μπλοφάρουν.

2.Ποιος και πώς θα κυβερνήσει τη Βενεζουέλα;

«Οι ΗΠΑ θα διοικούν τη Βενεζουέλα έως ότου πραγματοποιηθεί μια «ασφαλής, ορθή και συνετή» μετάβαση, δήλωσε ο πρόεδρος Τραμπ το Σάββατο, λίγες ώρες μετά την επέμβαση της ομάδας Delta στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη και απαγωγή Μαδούρο. Χθες, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, σε συνέντευξή του στο CBS, δήλωσε ότι ο αμερικανικός έλεγχος ασκείται επί του παρόντος μέσω του ναυτικού εμπάργκο στις εξαγωγές πετρελαίου, αλλά ο Τραμπ διατηρεί τη «δυνατότητα» να λάβει περαιτέρω μέτρα εάν χρειαστεί. Είπε ότι οι ΗΠΑ αναμένουν να δουν «αλλαγές» στη Βενεζουέλα, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης η πετρελαϊκή βιομηχανία να «διοικείται προς όφελος του λαού», να σταματήσει το «εμπόριο ναρκωτικών» και τα «προβλήματα συμμοριών», να απομακρυνθούν οι κολομβιανές ένοπλες ομάδες FARC και ELN, και ότι οι ηγέτες της «δεν πρέπει πλέον να έχουν φιλικές σχέσεις με τη Χεζμπολάχ και το Ιράν». «Θα κρίνουμε με ποιον αλληλεπιδρούμε, από το εάν πληρούνται ή όχι αυτοί οι όροι. Θα δούμε τι θα κάνουν στο μέλλον», τόνισε, προσθέτοντας ότι μίλησε με την Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία ανέλαβε την εξουσία, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Η αντιπρόεδρος του Μαδούρο, Ντέλσι Ροντρίγκες, είναι αυτή τη στιγμή η πιθανότερη να παραμείνει στην εξουσία, τουλάχιστον μέχρι τη διεξαγωγή εκλογών, αν και βέβαια τίποτα δεν είναι σίγουρο. «Η Ροντρίγκες είναι ουσιαστικά πρόθυμη να κάνει ό,τι θεωρούμε απαραίτητο για να γίνει η Βενεζουέλα ξανά μεγάλη», δήλωσε ο Τραμπ το Σάββατο. Βέβαια εκείνη υιοθέτησε διαφορετικό τόνο, επιμένοντας ότι ο Μαδούρο είναι ο «μόνος» ηγέτης και απαιτώντας την απελευθέρωσή του, όμως αναλυτές θεωρούν ότι αυτό έγινε για λόγους εσωτερικής κατανάλωσης. Πάντως ο Τραμπ την προειδοποίησε χθες ότι εκείνη θα «πληρώσει ακόμα μεγαλύτερο τίμημα από τον Μαδούρο εάν δεν κάνει το σωστό».

Μια άλλη πιθανότητα ήταν η, προσφάτως βραβευθείσα με το Νομπέλ Ειρήνης, προσωπικότητα της αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας Μαρία Κορίνα Ματσάδο, όμως το Σάββατο ο Τραμπ απέρριψε την πιθανότητα να την υποστηρίξουν οι ΗΠΑ, αν και «είναι καλή γυναίκα». Ο Ρούμπιο δήλωσε ότι τρέφει «θαυμασμό» για τη Ματσάδο, αλλά πρέπει να υπάρχει «λίγος ρεαλισμός» σχετικά με τη διεξαγωγή νέων εκλογών στη Βενεζουέλα. Με την ίδια φράση αναφέρθηκε, ουσιαστικά απορρίπτοντάς τον μετ’ επαίνων, και στον Εντμούντο Γκονζάλες, τον 76χρονο αναγνωρισμένο από τις ΗΠΑ εκλεγμένο πρόεδρο της Βενεζουέλας, που είχε πάρει τη θέση της Ματσάδο ως υποψήφιος της αντιπολίτευσης στις προεδρικές εκλογές του 2024.

Τίποτα δεν είναι βέβαιο για την επόμενη ημέρα στη Βενεζουέλα μετά την αμερικανική επέμβαση. Ο αρθρογράφος των «Financial Times», Εντουαρντ Λουτς, θυμίζει ότι οι Αμερικανοί έχουν πληρώσει το ίδιο λάθος στη Μέση Ανατολή και στο Αφγανιστάν. «Το σοκ έγκειται στην ετοιμότητά του να «διοικήσει» μια κυρίαρχη χώρα σχεδόν 30 εκατομμυρίων κατοίκων. Η τελευταία φορά που οι ΗΠΑ το προσπάθησαν αυτό ήταν μετά την εισβολή στο Ιράκ το 2003 – κάτι που μετατράπηκε σε ένα τέλμα τύπου Βιετνάμ. Ο Τραμπ έκτοτε έκανε πολλά λάθη υποσχόμενος να μην επαναλάβει ποτέ τους αιώνιους πολέμους των προκατόχων του. Αλλά καθώς η δεύτερη θητεία του προχωρά, αποκτά μια τάση για περισσότερες επιχειρήσεις αυτοκρατορικού τύπου». Και προσθέτει: «Εάν θέλει σοβαρά να διοικήσει τη χώρα, η αμερικανική παρουσία στο πεδίο θα είναι απαραίτητη. Η χώρα είναι γεμάτη με όπλα, πολιτοφυλακές και υποστηρικτές του «Τσαβισμού» και του Μαδούρο. Εάν η Ρωσία, η Κίνα ή κάποιος άλλος αντίπαλος θελήσει να βυθίσει τον Τραμπ στο δικό του τέλμα, έχει τώρα μια ευκαιρία».

3. Τι θα γίνει με το πετρέλαιο;

Η επέμβαση στη Βενεζουέλα και η απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο από τον αμερικανικό στρατό αναμένεται να ανακατευθύνει γρήγορα τις εξαγωγές πετρελαίου της χώρας μακριά από την Κίνα και πίσω στις ΗΠΑ. Αυτό θα δώσει άμεση ώθηση στα διυλιστήρια των ΗΠΑ, κυρίως εκείνα που βρίσκονται κατά μήκος των ακτών του Κόλπου του Μεξικού, του κύριου κόμβου διύλισης και εξαγωγής της χώρας, τα οποία κατασκευάστηκαν δεκαετίες πριν για την επεξεργασία αργού πετρελαίου βαριάς ποιότητας – του τύπου που εξάγει η Βενεζουέλα – για προϊόντα όπως βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών.

Ομως τα σχέδια του προέδρου Τραμπ να αναζωογονήσει την παραγωγή στη λατινοαμερικανική χώρα ενδέχεται να υλοποιηθούν πιο αργά. Η Βενεζουέλα, κάποτε σημαντικός πετρελαιοπαραγωγός, πέρυσι άντλησε μόνο περίπου 900.000 βαρέλια την ημέρα, αντιπροσωπεύοντας λιγότερο από το 1% της παγκόσμιας προσφοράς. Αυτό ακολούθησε χρόνια συρρίκνωσης των επενδύσεων λόγω αποτυχημένων κυβερνητικών πολιτικών και κυρώσεων, παρότι η χώρα διαθέτει διαπιστωμένα αποθέματα πετρελαίου περίπου 300 δισ. βαρέλια, που είναι το μεγαλύτερο απόθεμα παγκοσμίως.

4. Ποιος θα είναι επόμενος στόχος του Τραμπ;

Το μέγα ερώτημα που διατυπώνουν μέσα ενημέρωσης σε όλο τον κόσμο είναι εάν η όρεξη του προέδρου Τραμπ για «στρατιωτικό τυχοδιωκτισμό» όπως το αποκάλεσαν οι «New York Times», θα συνεχίσει να εξαπλώνεται. Χθες, οι κυβερνήσεις της Ισπανίας, της Βραζιλίας, της Χιλής, της Κολομβίας, του Μεξικού και της Ουρουγουάης καταδίκασαν το «επικίνδυνο προηγούμενο» της αμερικανικής επέμβασης στη Βενεζουέλα.

Τον περασμένο χρόνο ο Τραμπ γνωστοποίησε σχέδια που έχει για τον Καναδά, τον Παναμά, τη Γροιλανδία και τη Λωρίδα της Γάζας. Ιδιαίτερα για το θέμα της Γροιλανδίας που ανήκει στη Δανία, σάλο προκάλεσε η χθεσινή ανάρτηση της συντηρητικής podcaster Κέιτι Μίλερ, συζύγου του Στίβεν Μίλερ, αναπληρωτή προσωπάρχη στον Λευκό Οίκο, η οποία δημοσίευσε στο Χ έναν χάρτη της Γροιλανδίας καλυμμένης με την αμερικανική σημαία και με τη λεζάντα: «ΣΥΝΤΟΜΑ». Ο δανός πρεσβευτής στις ΗΠΑ Τζέσπερ Σόρενσεν έσπευσε να υπενθυμίσει τους μακροχρόνιους «αμυντικούς δεσμούς μεταξύ των δύο χωρών», αλλά και ότι η Δανία αύξησε τις αμυντικές δαπάνες το 2025, δεσμεύοντας 13,7 δισ. δολάρια «για την Αρκτική. Επειδή λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη την κοινή μας ασφάλεια».

Ο Τραμπ, βέβαια, δεν σταματά εκεί. Το Σάββατο άφησε να εννοηθεί ότι και το Μεξικό είναι στο στόχαστρό του. «Είναι καλή γυναίκα», είπε ο αμερικανός πρόεδρος για την πρόεδρο του Μεξικού, Κλάουντια Σέινμπαουμ. «Αλλά τα καρτέλ κυβερνούν το Μεξικό. Δεν κυβερνά το Μεξικό… Κάτι θα πρέπει να γίνει με το Μεξικό». Το Μεξικό, και όχι η Βενεζουέλα, προμηθεύει σχεδόν όλη τη φαιντανύλη της Αμερικής. Ο Τραμπ το Σάββατο προειδοποίησε επίσης τον Γκουστάβο Πέτρο, τον αριστερό πρόεδρο της Κολομβίας, να «προσέχει τα νώτα του», μια και η χώρα του προμηθεύει το μεγαλύτερο μέρος της κοκαΐνης στις ΗΠΑ. Ανησυχία προκλήθηκε επίσης και στην Κούβα, μια χώρα που συνεργαζόταν στενά με τη Βενεζουέλα και βρίσκεται επίσης στο μαλακό υπογάστριο των ΗΠΑ.

Βέβαιο θεωρείται επίσης ότι η πτώση Μαδούρο θα έχει σημαντικό αντίκτυπο και πολύ μακρύτερα, στο Ιράν, το οποίο συγκλονίζεται αυτές τις ημέρες από μεγάλες αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις. Ο Τραμπ δεν έχει κρύψει καθόλου την πρόθεσή του να αλλάξει η κυβέρνηση στην Τεχεράνη, στρατηγικό προπύργιο της οποίας στο δυτικό ημισφαίριο ήταν η Βενεζουέλα. Η αναταραχή στο εσωτερικό του Ιράν, τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του οποίου οι ΗΠΑ βομβάρδισαν τον Ιούνιο, παίρνει τώρα νέες διαστάσεις.

5.Πώς αντιδρούν η Ρωσία και η Κίνα;

«Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Τα χτυπήματα στη Βενεζουέλα αποτελούν μια ευρύτερη κίνηση: το πετρέλαιο και τη ρωσική και κινεζική επιρροή στο Καράκας που υπερτερούν σημαντικά έναντι των δικαιολογιών Τραμπ, δηλαδή των πραγματικών ροών φαιντανύλης στις ΗΠΑ», γράφει η «Monde», αναδεικνύοντας τις μεγάλες γεωπολιτικές διαστάσεις της επέμβασης του Σαββάτου.

Μόσχα και Πεκίνο καταδίκασαν σφοδρά την επέμβαση στη Βενεζουέλα με τη Ρωσία μάλιστα να καλεί την Ουάσιγκτον να απελευθερώσει τον Νικολάς Μαδούρο και τη σύζυγό του. Το Πεκίνο, ο ηγέτης του οποίου Σι Τζινπίνγκ τόνισε πριν από λίγες ημέρες ότι το 2026 θα είναι η χρονιά που η Ταϊβάν «θα ενωθεί» με τη χώρα του, υποδηλώνοντας εισβολή, χαρακτήρισε τη σύλληψη Μαδούρο «σοβαρή παραβίαση του διεθνούς δικαίου» και καταδίκασε την «ηγεμονική συμπεριφορά των ΗΠΑ». Η αμερικανική κίνηση αποτελεί ευθύ πλήγμα για το Πεκίνο που τώρα θα αντιμετωπίσει έλλειμμα στις προμήθειες πετρελαίου καθώς το Καράκας ήταν βασικός προμηθευτής του.

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε την αμερικανική επιχείρηση: «Τα προσχήματα των Ηνωμένων Πολιτειών για επιθετικότητα κατά της Βενεζουέλας είναι αβάσιμα», ανέφερε. Αλλά το Κρεμλίνο δεν έκανε κάποιο σχόλιο, με τον Πούτιν, όπως συνήθως, να προτιμά να μην αντιδράσει παρορμητικά. Οπως σημειώνει η «Monde», οι Ρώσοι βλέπουν το διεθνές δίκαιο να παραβιάζεται από την Ουάσιγκτον, όπως έκανε η Μόσχα με την εισβολή στην Ουκρανία. Η αμερικανική έφοδος στερεί πάντως από τη Ρωσία έναν βασικό εταίρο στη Λατινική Αμερική, και δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες για τις ικανότητες της ρωσικής αεράμυνας που είχε εγκατασταθεί γύρω από το Καράκας.

Premium Έκδοση ΤΑ ΝΕΑ