Δικαστικό μπλόκο στη δημοπρασία της αρχαιότερης αριθμομηχανής – Πώς λειτουργούσε η «Πασκαλίνα»

Ένα από τα ελάχιστα σωζόμενα αντίγραφα της Αριθμομηχανής του Πασκάλ, της πρώτης συσκευής που μπορούσε να εκτελεί αριθμητικές πράξεις, δεν θα υποβληθεί άμεσα σε δημοπρασία μετά την απόφαση δικαστηρίου να μπλοκάρει προσωρινά την ενδεχόμενη εξαγωγή της.

Ο οίκος Christie’s επιβεβαίωσε την Πέμπτη ότι δεν θα προχωρήσει στη δημοπρασία της «Πασκαλίνας», την οποία ανέπτυξε ο γάλλος μαθηματικός και φιλόσοφος Μπλεζ Πασκάλ το 1642.

Ο οίκος περιέγραφε την αριθμομηχανή ως «το σημαντικότερο επιστημονικό όργανο που έχει προσφερθεί ποτέ σε δημοπρασία», με τις εκτιμήσεις για την τιμή της να κυμαίνονται από τα 2 έως τα 3 εκατομμύρια ευρώ.

«Πρόκειται για την πρώτη προσπάθεια στην ιστορία να αντικατασταθεί το ανθρώπινο μυαλό από μια μηχανή» έγραφε η περιγραφή του Christie’s.

«Εθνικός θησαυρός»

Τη δημοπρασία κατάφεραν να μπλοκάρουν επιστήμονες που ζήτησαν από δικαστήριο να αναγνωρίσει την αριθμομηχανή ως «εθνικό θησαυρό» που πρέπει να παραμείνει εντός της Γαλλίας.

Την Τετάρτη, διοικητικό δικαστήριο του Παρισιού μπλόκαρε προσωρινά την άδεια εξαγωγής που είχε εκδώσει τον Μάιο το υπουργείο Πολιτισμού. Η άδεια έφερε τις υπογραφές δύο ειδικών, ο ένας από το Μουσείο του Λούβρου. Το δικαστήριο έκρινε ότι υπάρχουν «σοβαρές αμφιβολίες» για τη νομιμότητα του εγγράφου, η οποία μένει τώρα να εξεταστεί.

Ο γάλλος μαθηματικός ήταν 19 ετών όταν σχεδίασε το μηχάνημα για να βοηθήσει τον πατέρα του που ήταν έφορος στη Ρουέν και έπρεπε να εκτελεί κοπιαστικές αριθμητικές πράξεις.

Η αριθμομηχανή χρησιμοποιούσε τροχίσκους και γρανάζια για να εκτελεί δύο πράξεις, πρόσθεση και αφαίρεση, ενώ ο πολλαπλασιασμός και η διαίρεση γίνονταν με πολλαπλές πράξεις πρόσθεσης ή αφαίρεσης.

Ο Πασκάλ σχεδίασε τη μηχανή το 1642 και κατασκεύασε 50 πρωτότυπα πριν την παρουσιάσει στο κοινό το 1645. Τη δεκαετία που ακολούθησε σχεδίασε ακόμα 20 βελτιωμένες εκδόσεις.

Η αριθμομηχανή του οίκου Christie’s είναι μια από τις εννέα σωζόμενες Πασκαλίνες, από τις οποίες οι περισσότερες εκτίθενται σε μουσεία της Ευρώπης. Προήλθε από τη συλλογή του καταλανού συλλέκτη Λεόν Παρσέ, στην οποία περιλαμβάνεται επίσης η φιλοσοφική πραγματεία του Πασκάλ Pensées (Σκέψεις) και το πρώτο αντίγραφο του Στοιχήματος του Πασκάλ.