Λατινικές παροιμιακές και γνωμικές εκφράσεις στην ελληνική (Μέρος Β’)
Λατινικές εκφράσεις που χρησιμοποιούνται συχνά-πυκνά στην ελληνική γλώσσα
sine qua non: εκ των ων ουκ άνευ. Η έκφραση χρησιμοποιείται προς δήλωση απαράβατου όρου. Λέμε και γράφουμε:
• Η αντικειμενική πληροφόρηση είναι sine qua non όρος της δημοσιογραφικής δεοντολογίας.
mea culpa: από δικό μου σφάλμα. Η έκφραση χρησιμοποιείται για ομολογία προσωπικής ενοχής. Λέμε και γράφουμε:
• «Τα γεγονότα της Πάτρας έγιναν mea culpa» δήλωσε ο υπουργός Παιδείας και υπέβαλε την παραίτησή του.
pro domo sua: η έκφραση αντιστοιχεί κατά περίπτωση στις ομόλογες ελληνικές λόγιες εκφράσεις υπέρ βωμών και εστιών ή υπέρ πίστεως και πατρίδος, και χρησιμοποιείται για να δηλωθεί ο υπέρ πάντων αγών. Λέμε και γράφουμε:
• Οι μαθητές ισχυρίζονται ότι αγωνίζονται pro domo sua.
sic: ούτως πως, κάπως έτσι. Η λέξη χρησιμοποιείται εντός παρενθέσεως για ειρωνική υπόδειξη ενός γραμματικού, συντακτικού, νοηματικού ή πραγματολογικού σφάλματος στον προφορικό ή γραπτό λόγο κάποιου άλλου:
• Σε άρθρο έγκριτης εφημερίδας υπήρχε η πρόταση: «πολλοί (sic) περισσότεροι άνθρωποι».
• Για να επιδείξει τη λατινομάθειά της γνωστή κριτικός έγραφε προχθές: per terra (sic) per marem (sic).
terminus ante quem: χρονικό όριο πριν από το οποίο έχει συμβεί κάτι. Λέμε και γράφουμε:
• Το 1974 αποτελεί terminus ante quem ως προς την παρανομία του ΚΚΕ.
terminus post quem: χρονικό όριο μετά το οποίο συνέβη κάτι. Λέμε και γράφουμε:
• Το 1821 αποτελεί εξ ορισμού terminus post quem για τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν» του Διονύσιου Σολωμού.
mutatis mutandis: με τη μεταβολή των μεταβλητέων όρων. Η έκφραση χρησιμοποιείται όπως περίπου και η λόγια διατύπωση «τηρουμένων των αναλογιών», για να δηλωθεί ότι η σύγκριση δύο προσώπων, έργων ή πραγμάτων νομιμοποιείται μέχρις ενός ορισμένου σημείου. Λέμε και γράφουμε:
• Ο Γεώργιος Χορτάτσης mutatis mutandis είναι ο Σαίξπηρ του νεοελληνικού θεάτρου.
tabula rasa: άγραφο χαρτί. Η έκφραση χρησιμοποιείται για να δηλωθεί η πλήρης άγνοια κάποιου επί συγκεκριμένου θέματος. Λέμε και γράφουμε:
• Το νήπιο, σε ό,τι αφορά τις κοινωνικές συμβάσεις, θεωρείται tabula rasa.
• Σε ό,τι αφορά το ξένο θέατρο, οι περισσότεροι μαθητές του Λυκείου είναι tabula rasa.
scripta manent, verba volant: τα γραπτά μένουν, τα λόγια πετούν. Η παροιμιακή έκφραση χρησιμοποιείται για να διακριθεί ο οριστικός χαρακτήρας της γραφής σε αντίθεση προς τον προσωρινό του προφορικού λόγου.
urbi et orbi: στην πόλη (στη Ρώμη) και στην οικουμένη, σε όλο τον κόσμο. Η έκφραση έχει περίπου το ίδιο νόημα με το per terram per mare. Λέμε και γράφουμε:
• Ο Όμηρος είναι γνωστός ποιητής urbi et orbi.
• Το CNN μετέδωσε urbi et orbi εικόνες από τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο.
Λατινικές παροιμιακές και γνωμικές εκφράσεις στην ελληνική (Μέρος Α’)
- Κρήτη: Αγνοείται ψαροντουφεκάς – Σε εξέλιξη επιχείρηση έρευνας για τον εντοπισμό του
- Το τέλος του «αφηγήματος» και η απώλεια της ψυχραιμίας για τη Νέα Δημοκρατία
- Το Ιράν απαντά στους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ με επιθέσεις στον Κόλπο – Πώς φτάσαμε στον νέο κύκλο έντασης
- ΕΛΑΣ σε ρυθμούς εκλογών – Tέλος Ιουλίου τα πρώτα ονόματα στα ψηφοδέλτια
- Το διαχρονικό πρόβλημα της αστυνομικής ατιμωρησίας ΙΙ
- The Expla-in Project | Αντώνης Σαμαράς: Πώς έφτασε στον Άρειο Πάγο για το Predator
- «Μια ζωή. Ο μονόλογος μιας μοδίστρας»: Εξαντλούνται τα εισιτήρια για τις καλοκαιρινές παραστάσεις
- Αρκάς: Η καλημέρα της Τετάρτης
Ακολουθήστε το in.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τετάρτη 08.07.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/07/erik-mclean-go7GkMubo5c-unsplash-1-315x220.jpg)
