Αξιοθέατα

Το σπήλαιο του Πανός (Νυμφαίο)
Ο Πάνας σύμφωνα με τη μυθολογία είναι ο τραγοπόδαρος θεός των δασών, των βράχων και των φαραγγιών. Η παράδοση τον θέλει να ζει στα δάση, να παίζει τον αυλό, να κοιμάται στα σπήλαια και να συμμετέχει σε ερωτικά παιχνίδια με τις νύμφες. Στο βουνό της Πάρνηθας, στη χαράδρα της Γκούρας και σε υψόμετρο 750μ., υπάρχει το σπήλαιο του Πανός που αποτελούσε χώρο λατρείας. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως προϊστορικά αγγεία και μικρά αγάλματα του Πάνα και του Ερμή.
Για να επισκεφθεί κανείς τη σπηλιά χρειάζεται να έχει μαζί του φακό. Υπάρχουν δύο μεγάλοι θάλαμοι που συνδέονται μεταξύ τους με ένα πολύ στενό πέρασμα, που μόνο έρποντας μπορεί κανείς να το περάσει. Εκτός από αυτό, στο έδαφος υπάρχουν σταλλακτίτες αλλά και πηλός που γλιστρά αρκετά και χρειάζεται προσοχή.
Το σπήλαιο του Πανός λέγεται ακόμα και Λυχνοσπηλιά, γιατί ανάμεσα στα άλλα ευρήματα υπήρχαν και 2.000 λυχνάρια.

• Πώς θα φτάσετε εκεί
Υπάρχουν τέσσερα μονοπάτια που οδηγούν στο σπήλαιο του Πανός, με διαφορετικού χρώματος σήμανση:

1ο μονοπάτι
Mε κόκκινη σήμανση, ξεκινά δυτικά της Μονής Κλειστών, διασχίζει τις πλαγιές του Αρματος και συνεχίζει προς Βορρά μέσα από τα έλατα, καταλήγοντας απέναντι ακριβώς από το σπήλαιο του Πανός. Για να φτάσετε στη σπηλιά, πρέπει να κατεβείτε μια απότομη πλαγιά και να διασχίσετε το ποτάμι. Το κόκκινο μονοπάτι ξεκινά από το υψόμετρο των 300μ, και ανεβαίνει ομαλά έως το σπήλαιο που βρίσκεται σε υψόμετρο 750μ.

2ο μονοπάτι
Το μονοπάτι αυτό έχει κίτρινη σήμανση και ξεκινά ανατολικά της Μονής Κλειστών. Είναι αρκετά πιο ανηφορικό και γι αυτό έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί τα τελευταία χρόνια. Οταν το ανεβαίνετε, έχετε πάντα στην αριστερή σας πλευρά το φαράγγι της Γιαννούλας και οδηγείστε ακριβώς πάνω από το σπήλαιο του Πανός.

3ο μονοπάτι
To πιο πολυπερπατημένο και δημοφιλές μονοπάτι έχει μπλε σήμανση. Ξεκινά από το Μετόχι, νότια των εγκαταστάσεων του τελεφερίκ της Πάρνηθας και φτάνει έως το εκκλησάκι του Αϊ-Γιώργη με τη νεραϊδοπηγή. Το πρώτο αυτό σκέλος είναι αρκετά ανηφορικό. Συνεχίζοντας, βγαίνετε επάνω στον αυχένα και μετά κατηφορίζετε μέχρι το σπήλαιο. Λίγο πριν φτάσετε, υπάρχει ακόμα μια πηγή. Οπως και στο κόκκινο μονοπάτι, ξεκινάτε από υψόμετρο 300 μέτρων, αλλά εδώ θα ανηφορίσετε μέχρι τα 1.100 μέτρα (νεραϊδοπηγή), πριν κατηφορίσετε στο σπήλαιο που βρίσκεται στα 750 μέτρα.

4ο μονοπάτι
Ο δασικός αυτός χωματόδρομος ξεκινά λίγα μέτρα δυτικά της Αγίας Τριάδας στην Πάρνηθα και είναι κατηφορικός και ακατάλληλος για συμβατικά αυτοκίνητα. Μπορείτε να αφήσετε το off-road αυτοκίνητό σας στο σημείο που ο δρόμος διασχίζει το ρέμα της Γιαννούλας. Εκεί αρχίζει ένα μικρό μονοπάτι (με κόκκινη σήμανση) δίπλα και μέσα στο χείμαρρο της Γιαννούλας που οδηγεί μέχρι το σπήλαιο του Πανός.

Αλλα σπήλαια

• Το σπήλαιο της Αγίας Τριάδας σε απόσταση 400 μέτρων βορειοανατολικά του Ξενία, κοντά στο δρόμο προς την Αγία Τριάδα (διαστάσεις 50×10 μέτρα).
• Το σπηλαιοβάραθρο του Νταβέλη, στη νότια πλευρά της κορυφής Νταβέλη στο δάσος Τατοΐου (διαστάσεις 20×10 μέτρα).
• Το σπηλαιοβάραθρο Δεκελείας, μεταξύ Κατσιμιδίου και Μόλας (βάθος 23 μέτρα).
• Το βάραθρο της κορυφής Κεραμίδι, κοντά στην ομώνυμη κορυφή, με βάθος 27 μέτρα.
• Το βάραθρο του Ταλμιθιού κοντά στο ύψωμα Ταλμίθι, με βάθος 35 και μήκος 75 μέτρα.
• Το βάραθρο της Γκούρας απέναντι από το σπήλαιο του Πανός με βάθος 20 μέτρα.

Το φαράγγι της Γιαννούλας
Bρίσκεται ακριβώς λίγα μέτρα κάτω από το σπήλαιο του Πανός και είναι μια πολύ όμορφη διαδρομή. Καταλήγει κάτω από τη Μονή Κλειστών. Το μήκος της διαδρομής είναι περίπου 5χμ. και έχει κατεύθυνση νότια. Η διαδρομή αυτή δεν είναι κατάλληλη για αρχάριους, γι αυτό καλό είναι να μην την επιχειρήσετε αν δεν έχετε ανάλογη εμπειρία στη χρήση ορειβατικού εξοπλισμού. Με τις πρώτες βροχές τα νερά φουσκώνουν και τρέχουν ορμητικά. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή αν αποφασίσετε να το διασχίσετε τότε.

Λίμνες της Πάρνηθας
Μόλις στα 600 μέτρα από την επιφάνεια του Σαρωνικού υπάρχουν δύο μικρές λίμνες ανάμεσα στα δάση του ορεινού ασβεστολιθικού όγκου της Πάρνηθας. Νοτιοανατολικά της φημισμένης κορυφής Μπελέτσι βρίσκεται μια μικρή λίμνη που έχει σχηματιστεί από την πηγή Ζιπούνι. Γύρω της υπάρχουν μικρά ξέφωτα, με βραχάκια και μικρές συστάδες δένδρων. Λέγεται ότι η λίμνη αυτή είναι η αγαπημένη των ελαφιών. Για το λόγο αυτό πολλοί παραμόνευαν το χάραμα τα ελάφια που πλησίαζαν να πιουν από τα νερά της. Η δεύτερη λίμνη, στα νοτιοδυτικά, είναι σαφώς μεγαλύτερη. Η επιφάνειά της φτάνει τα πέντε στρέμματα, ενώ η μία της πλευρά ξεπερνά τα 100 μέτρα. Τα νερά της είναι σχετικά βαθιά, ίσως περισσότερο από έξι μέτρα. Η λίμνη σχηματίστηκε μετά τη διάνοιξη του δασικού δρόμου Αγίου Μερκουρίου – Κιούρκων, αλλά αυτό σε τίποτα δεν μειώνει την ομορφιά και τη σημασία της.

Πηγές και ποτάμια της Πάρνηθας
Πηγές υπάρχουν στις θέσεις Βιλιάνι στα Πλατάνια, Κανταλίδι στην Κορομηλιά, Κιθάρα στα Μπαχούνια, καθώς και η Γαϊδουρόβρυση στο Πλατοβούνι.
Στη Πάρνηθα βρίσκονται ακόμα τα ρέματα Χούνη, Αγ. Γεωργίου, Γιαννούλας, Θοδώρας, Χάραδρος και Μαυρόρεμα.

Εκκλησίες και μοναστήρια της Πάρνηθας
Στην περιοχή υπάρχουν οι Μονές Κλειστών, Αγ. Κυπριανού, Αγ. Νικολάου, και οι εκκλησίες Αγ. Πέτρου (Μόλα), Αγ. Τριάδας, Αγ. Γεωργίου (Λοιμικό), Αγ. Μαρίνας (Αυλώνα), Αγ. Παρασκευής (Μπόρσι), Αγ. Παρασκευής (Φυλή) και Αγ. Γεωργίου (Κεραμιδίου).

Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων