Εθνικό Μαύρο Θέατρο της Πράγας

«Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» του Lewis Carroll και «Τα ταξίδια του Γκιούλιβερ» του Jonathan Swift ιστορίες που έτσι και αλλιώς ονειροβατούν ανάμεσα στο φανταστικό και στο πραγματικό που το «Μαύρο Θέατρο» παρουσιάζει μ’ ένα μοναδικό τρόπο.
Η αρχή της σκηνικής τεχνικής του «μαύρου θεάτρου» βασίζεται σ’ ένα οπτικό τέχνασμα γνωστό ως το «τέχνασμα του μαύρου κουτιού», το οποίο εκμεταλλεύεται την ατέλεια του ανθρώπινου ματιού που δεν μπορεί να ξεχωρίσει το μαύρο πάνω στο μαύρο. Ηθοποιοί ντυμένοι στα μαύρα που κινούνται μπροστά από ένα μαύρο φόντο, είναι αόρατοι για το κοινό. Ακολουθώντας την ίδια αρχή, διάφορες μηχανικές κατασκευές κρύβονται από το κοινό. Με αυτόν τον τρόπο αντικείμενα και σκηνικά στηρίγματα που χειρίζονται οι «μαύροι ηθοποιοί» μπορούν έτσι να μετακινούνται μόνα τους, μπροστά στα ίδια μας τα μάτια. Οι ηθοποιοί μπορούν να ξεπεράσουν τα εμπόδια της έλξης της γης ώστε να τους βλέπουμε να πετούν στον αέρα, ακόμη και να πλησιάζουν το κοινό, ενώ άψυχα αντικείμενα ζωντανεύουν.

Η αρχή της ιστορίας του τεχνάσματος του μαύρου κουτιού βρίσκεται κάπου στην Κίνα όπου το χρησιμοποιούσαν για τη διασκέδαση του αυτοκράτορα. Από εκεί ταξίδεψε στην Ιαπωνία για να βρει εφαρμογή στο κουκλοθέατρο «bunrak». Στις αρχές του 20ού αιώνα ο Georges Méliès χρησιμοποίησε το τέχνασμα του μαύρου κουτιού για να δημιουργήσει εφέ στις ταινίες του. Στην πρωτοπορία της δεκαετίας του ‘50, οι Γάλλοι καλλιτέχνες του κουκλοθέατρου εφάρμοσαν τεχνάσματα με στηρίγματα και ηθοποιούς ντυμένους στα μαύρα, ενώ ένας από αυτούς, ο Georges Lafaye, θεωρήθηκε ο ιδρυτής αυτού που θα γινόταν το «μαύρο θέατρο». Δεν θα πρέπει να ξεχάσουμε τους πολυάριθμους, παγκοσμίου φήμης σκηνοθέτες που χρησιμοποίησαν αυτή τη σκηνική τεχνική για να εντείνουν τον αντίκτυπο των έργων τους. Ανάμεσα σ΄ αυτούς ο K. S. Stanislavski, στις παραγωγές του Blue Bird, οι οποίες απέσπασαν θαυμάσιες κριτικές. Ως νέα θεατρική γλώσσα έγινε παγκόσμια γνωστή, κατά κύριο λόγο μέσα από τη δουλειά των θιάσων μαύρου θεάτρου της Τσεχίας.