Ενώπιον του ICTY ο Κάρατζιτς με κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου και γενοκτονία

51

Ο πρώην ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το απόγευμα της Πέμπτης ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY), αντιμετωπίζοντας 11 κατηγορίες για διάπραξη εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονίας.

Ο Ράντοβαν Κάρατζιτς προσήλθε στη δικαστική αίθουσα δίχως νομικούς συμβούλους και όταν ρωτήθηκε σχετικά από το δικαστήριο, δήλωσε χαμογελώντας ότι έχει έναν κρυφό σύμβουλο, αλλά ότι θα υπερασπίσει μόνος τον εαυτό του.

Έχοντας κόψει τα μακριά άσπρα μαλλιά και χωρίς τα γένια που τον μεταμφίεσαν τα τελευταία χρόνια σε θεραπευτή εναλλακτικής ιατρικής, ο Κάρατζιτς εμφανίστηκε με μαύρο κοστούμι και γραβάτα ενώπιον του ICTY.

Ο Ολλανδός δικαστής Αλφόνς Όριε ανέγνωσε το μακρύ κατηγορητήριο για γενοκτονία, εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που αντιμετωπίζει ο Κάρατζιτς για τον ρόλο του στον πόλεμο της Βοσνίας (1992-1995), με 100.000 νεκρούς και 2,2 εκατομμύρια πρόσφυγες.

Ειδικότερα, ο Κάρατζιτς αντιμετωπίζει δύο κατηγορίες για γενοκτονία -κατά την 43μηνη αιματηρή πολιορκία του Σαράγεβο και την μαζική σφαγή 8.000 μουσουλμάνων το 1985 στην Σρεμπρένιτσα-, για δίωξη και εκτοπισμό χιλιάδων μη σέρβων, στο πλαίσιο κύματος ενθοκάθαρσης, καθώς και για τη δημιουργία στρατοπέδων συγκέντρωσης -κυρίως στην περιοχή του Πρίγεντορ-, όπου «οι κρατούμενοι βρίσκονταν σε ένα καθεστώς διαρκούς τρόμου».

Ο Ολλανδός δικαστής ζήτησε από τον Κάρατζιτς να δηλώσει εάν αποδέχεται ή όχι τις κατηγορίες. Ο Ράντοβαν Κάρατζιτς ζήτησε να χρησιμοποιήσει την προθεσμία των 30 ημερών που προβλέπει ο νόμος, λέγοντας ότι χρειάζεται περαιτέρω χρόνο για να μελετήσει τις κατηγορίες για γενοκτονία προτού υποβάλλει δήλωση. Έτσι, η διαδικασία θα επαναληφθεί στις 29 Αυγούστου.

Στη διάρκεια της δικαδικασίας, ο Κάρατζιτς κατήγγειλε τις συνθήκες σύλληψής του, τόνισε ότι θα είχε παραδοθεί εάν δεν φοβόταν για τη ζωή του και δήλωσε πως είχε κάνει συμφωνία με τον τότε μεσολαβητή των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ.

Ειδικότερα, τόνισε ότι η σύλληψή του στο Βελιγράδι ήταν παράνομη και έγινε τρεις ημέρες πριν από την ανακοίνωσή της. Ουσιαστικά επρόκειτο για απαγωγή, υποστήριξε ο Κάρατζιτς, σημειώνοντας ότι δεν του δηλώθηκαν τα δικαιώματά του και δεν του επετράπη να τηλεφωνήσει ή να στείλει μήνυμα μέσω κινητού.

Όσον αφορά στον Χόλμπρουκ, ανέφερε πως του είχε προτείνει εκ μέρους των ΗΠΑ να αποσυρθεί από την δημόσια ζωή και να προχωρήσει σε μια σειρά ενεργειών, σε αντάλλαγμα της μη διώξής του. Ακόμη, δήλωσε πως θα είχε παραδοθεί δέκα χρόνια νωρίτερα, εάν δεν φοβόταν για τη ζωή του και κατέληξε: «Εάν ο Χόλμπρουκ με θέλει ακόμη νεκρό και μετανοιώνει που δεν υπάρχει η θανατική ποινή σε αυτό το δικαστήριο, θέλω να γνωρίζω εάν το χέρι του είναι αρκετά μακρύ για να με φθάσει εδώ μέσα».

Ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ με δηλώσεις του στο CNN διέψευσε ότι είχε συνάψει συμφωνία με τον Ράντοβαν Κάρατζιτς, προκειμένου
να μην προσαχθεί ενώπιον διεθνούς δικαστηρίου.

«Διαπραγματεύτηκα μια πολύ δύσκολη συμφωνία. Έπρεπε να αποσυρθεί άμεσα από τις δύο θέσεις που κατείχε, του προέδρου του σερβικού τμήματος της Βοσνίας και του προέδρου του κόμματός του. Και το έκανε. Όμως όταν εξαφανίστηκε, διέδωσε ένα μήνυμα παραπληροφόρησης ισχυριζόμενος ότι είχα συνάψει συμφωνία μαζί του πως αν εξαφανιζόταν δεν θα τον καταδιώκαμε. Επρόκειτο για μια εντελώς ανακριβή δήλωση» τόνισε ο Χόλμπρουκ.

Νωρίτερα, και ο εκπρόσωπος Τύπου του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Σον Μακόρμακ υπενθύμισε ότι ο Αμερικανός πρώην διαπραγματευτής έχει αρνηθεί παρόμοιες αιτιάσεις και στο παρελθόν.

Ο Ράντοβαν Κάρατζιτς κρατείται από την Τετάρτη σε κελί των φυλακών Σεβενίνγκεν, εμβαδού 15 τετραγωνικών μέτρων, μετά τη σύλληψή του, που ανακοινώθηκε τα μεσάνυχτα της περασμένης Δευτέρα, και την έκδοσή του από τις σερβικές αρχές στο ICTY.

«Ήταν προετοιμασμένος για τη σύλληψη»

Ο Ράντοβαν Κάρατζιτς «ήταν προετοιμασμένος» για τη σύλληψή του και «υπολογίζει» στην υποστήριξη της ρωσικής διπλωματίας, δήλωσε ο αδελφός του Λούκα Κάρατζιτς, σε συνέντευξή του στη ρωσική εφημερίδα Izvestia.

«Ηταν καλά προετοιμασμένος για το ενδεχόμενο σύλληψής του και πιστεύει ότι όλα θα πάνε καλά. Υπολογίζει στη βοήθεια της ρωσικής διπλωματίας. Ωστόσο, πίστευε ότι θα συλληφθεί αργότερα, σε έξι μήνες» αναφέρει.

«Έχει να πει πράγματα. Ο Ράντοβαν θα δηλώσει ότι δεν αναγνωρίζει αυτό το δικαστήριο και οι δικαστές δεν θα είναι ευχαριστημένοι όταν θα το ακούσουν. Στη συνέχεια θα δηλώσει ότι είναι αθώος. Μετά θα πει ό,τι πιστεύει για τη διεθνή κοινότητα και τους διεθνείς διαπραγματευτές» είπε ο Λούκα Κάρατζιτς.

«Ένας φορητός υπολογιστής και περισσότερα από 50 cd που περιέχουν έγγραφα που είχε ετοιμάσει για την υπεράσπισή του στη Χάγη κατασχέθηκαν από τους ανθρώπους που τον συνέλαβαν. Αλλά κανείς δεν γνωρίζει ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι» κατέληξε.

Το ICTY από το 1993 έως σήμερα

Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία ιδρύθηκε τον Μάιο του 1993 και έχει την έδρα του στην ολλανδική πόλη της Χάγης. Στόχος της ίδρυσής του ήταν να εξετάσει κάθε υπόθεση που αφορά τα διαπραχθέντα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στην επικράτεια της πρώην Γιουγκοσλαβίας από την 1η Ιανουαρίου του 1991 έως σήμερα.

Μέχρι σήμερα, το ICTY έχει καταδικάσει 161 άτομα, ενώ στις φυλακές Σεβενίνγκεν κρατούνται 37 άτομα, σύμφωνα με το Reuters.

Σε εξέλιξη βρίσκεται η δίκη 27 κατηγορούμενων, ενώ τη δικαστική οδό έχουν πάρει άλλες 16 υποθέσεις και δεκάδες άλλες έχουν παραπεμφθεί στα αρμόδια δικαστικά όργανα της Σερβίας, της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και της Κροατίας.

Δύο άτομα εξακολουθούν να καταζητούνται: ο πρώην επικεφαλής των σερβοβοσνιακών δυνάμεων, στρατηγός Ράτκο Μλάντιτς, ο οποίος κατηγορείται επίσης για τα γεγονότα της σφαγής στη Σρμπρένιτσα και ο Γκόραν Χάτζιτς, Σέρβος της Κροατίας, ο οποίος κατηγορείται για το σχεδιασμό, τη δολοφονία και τη δίωξη εκατοντάδων μη Σέρβων στην αυτοανακηρυχθείσα Σερβική Δημοκρατία της Κράινα, στην Κροατία.

Τον Μάρτιο του 2006, μια είδηση έκανε το γύρο του κόσμου, προκαλώντας ανάμεικτα συναισθήματα. Ήταν ο θάνατος του πρώην προέδρου της Γιουγκοσλαβίας, Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, ο οποίος άφησε την τελευταία του πνοή στις φυλακές Σεβενίνγκεν ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η δίκη του. Ο Μιλόσεβιτς αντιμετώπιζε 66 κατηγορίες για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου, που αφορούσαν τις πολεμικές συγκρούσεις στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, την Κροατία και το Κόσοβο.

Ο πρώτος καταδικασθείς για τη βαρύτατη κατηγορία της γενοκτονίας από το ICTY, τον Αύγουστο του 2001, ήταν ο Ράντισλαβ Κρστιτς, διοικητής τάγματος του σερβοβοσνιακού στρατού την περίοδο του πολέμου. Η αρχική ποινή που του επιβλήθηκε ήταν κάθειρξη 46 χρόνων, η οποία μειώθηκε στη συνέχεια σε 35 χρόνια.

Το 2005, τo Δικαστήριο καταδίκασε σε 18χρονη κάθειρξη και τον πρώην διοικητή του σερβοβοσνιακού στρατού Βίντογε Μπλαγκόγεβιτς, ενώ στον Μίλαν Μπάμπιτς, πρώην ηγέτη των Σέρβων της περιοχής της Κράινα, στην Κροατία, το Δικαστήριο της Χάγης επέβαλε το 2004 ποινή φυλάκισης 13 χρόνων.

Ο Μίλαν Μπάμπιτς ήταν ο πρώτος υψηλόβαθμος αξιωματούχος, κατηγορούμενος για εγκλήματα πολέμου, ο οποίος όχι μόνο παραδέχθηκε την ενοχή του, αλλά συμφώνησε και να καταθέσει κατά του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Ο Μπάμπτις αυτοκτόνησε το 2006.

Ο επίσης ηγέτης των Σέρβων της Κράινα, Μίλαν Μάρτιτς, καταδικάστηκε σε φυλάκιση 35 ετών, αντιμετωπίζοντας την ίδια κατηγορία, τη δίωξη δηλαδή περίπου 80.000 Κροατών, το 1991.

Την ποινή της 27ετούς κάθειρξης επέβαλε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία και στον πρώην επικεφαλής του σερβοβοσνιακού κοινοβουλίου, Μόμτσιλο Κράισνικ, ο οποίος κρίθηκε μεν ένοχος για τις διώξεις μουσουλμάνων και Κροατών της Βοσνίας, αλλά αθωώθηκε από την κατηγορία της γενοκτονίας που αντιμετώπιζε.

Η μοναδική γυναίκα καταδικασθείσα είναι η πρώην πρόεδρος των Σέρβων της Βοσνίας, Μπίλιανα Πλάβσιτς, η οποία αντιμετώπιζε κατηγορίες για τις διώξεις μουσουλμάνων της Βοσνίας την περίοδο του πολέμου στη χώρα (1992-1995). Η Πλάβσιτς εκτίει την 11χρονη ποινή κάθειρξης που της επιβλήθηκε.

Μια από τις πολύκροτες δίκες που βρίσκεται σε εξέλιξη στη Χάγη είναι αυτή του Βόισλαβ Σέσελι, ηγέτη του Σερβικού Ριζοσπαστικού Κόμματος (SRS), ο οποίος κατηγορείται για τη δολοφονία, το βασανισμό και τη δίωξη μη Σέρβων, σε μια κοινή εγκληματική εκστρατεία με τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, που στόχο είχε τη δημιουργία της «Μεγάλης Σερβίας», που θα περιελάμβανε επίσης μεγάλα τμήματα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και της Κροατίας.

Σε ό,τι αφορά το Κόσοβο, το ICTY αθώωσε τον Ραμούς Χαραντινάι, πρώην διοικητή του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου, ο οποίος μετά τις εχθροπραξίες στην περιοχή ανελίχθηκε έως την πρωθυπουργία, από την οποία παραιτήθηκε για να λογοδοτήσει ενώπιον της Χάγης. Η αθώωσή του από τις αρχές του ICTY προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,Associated Press,ΑΠΕ-ΜΠΕ