Περιβάλλον και IQ: Ερευνητές δημιουργούν υπολογιστικό μοντέλο για την ανάπτυξη της νοημοσύνης

Ουάσινγκτον: Νέο μαθηματικό μοντέλο που εξετάζει πώς επηρεάζεται ο δείκτης νοημοσύνης ενός ατόμου από αλλαγές στο περιβάλλον όπου ζει εξηγεί γιατί ο μέσος όρος IQ στον πληθυσμό έχει αυξηθεί σε πολλές χώρες.

Όπως αναφέρει το EurekAlert, ο Δρ Γουίλιαμ Ντίκενς του Ινστιτούτου Brookings στις ΗΠΑ και ο Δρ Τζέιμς Φλιν του τμήματος Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Otago στη Ν. Ζηλανδία εφάρμοσαν στατιστικές μεθόδους για να επιλύσουν ένα παράδοξο της έρευνας για το δείκτη νοημοσύνης: παρ΄ όλο που οι επιστήμονες θεωρούν ότι το σπουδαιότερο ρόλο για τον καθορισμό της ευφυΐας τον έχουν τα γονίδια -συνεισφέροντας έως 75% στις σημερινές δυτικές κοινωνίες-, το μέσο IQ έχει αυξηθεί σημαντικά στις τελευταίες γενιές σε τουλάχιστον 20 χώρες. Πώς είναι δυνατόν η μέση νοημοσύνη του πληθυσμού να αυξάνεται, ενώ η σύσταση της γονιδιακής δεξαμενής έχει μείνει σχετικά σταθερή;

Σύμφωνα με το νέο μαθηματικό μοντέλο, που δημοσιεύεται στο περιοδικό Psychological Review, ακόμα και μικρές αλλαγές στο περιβάλλον όπου ζει ένα άτομο μπορούν να επιφέρουν τεράστιες μεταβολές στο νοητικό του επίπεδο, μέσω μιας διαδικασίας αλυσιδωτών αντιδράσεων που ονομάζεται “κοινωνικός πολλαπλασιαστής” (social multiplier).

Προκειμένου να εξηγήσουν το μηχανισμό του φαινομένου, οι ερευνητές χρησιμοποιούν ως αναλογία τη βελτίωση των επιδόσεων των Αμερικανών στο μπάσκετ από το 1945 έως σήμερα. Αφού οι σωματικές δυνατότητες του πληθυσμού δεν μπορεί να έχουν μεταβληθεί σημαντικά σε αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα, η βελτίωση πρέπει να οφείλεται σε κοινωνικές αλλαγές. Ακόμα και πολύ μικρές τέτοιες μεταβολές -όπως η μετάδοση των αγώνων από την τηλεόραση- επιφέρουν βελτιώσεις, οι οποίες με τη σειρά τους αυξάνουν ακόμα περισσότερο την επίδοση κ.ο.κ.

Μία πιθανή εξήγηση που δίνουν οι δύο ερευνητές στην άνοδο της μέσης ευφυΐας τις τελευταίες δεκαετίες είναι η αύξηση των απαιτήσεων στο χώρο εργασίας. Οι σύγχρονες κοινωνίες φαίνεται ότι αξιώνουν από τα μέλη τους υψηλότερες νοητικές αποδόσεις.

Το νέο στατιστικό μοντέλο παρακάμπτει τη διαμάχη όσον αφορά στον ακριβή βαθμό συμμετοχής του περιβάλλοντος και των γονιδίων στον καθορισμό της νοημοσύνης, καθώς οι ερευνητές θεωρούν ότι οι δύο αυτοί παράγοντες συνεισφέρουν με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με τις συνθήκες ζωής και την ηλικία του ατόμου.

Τα συμπεράσματα του Δρ Ντίκενς και του Δρ Φλιν βρίσκονται σε συμφωνία με τα αποτελέσματα παλαιότερων ερευνών, όπως η διαπίστωση ότι τα αδέλφια έχουν παρόμοια νοητική εξέλιξη όσο μοιράζονται το ίδιο περιβάλλον, αλλά καθώς μεγαλώνουν διαφοροποιούνται και προσεγγίζουν όλο και περισσότερο τους βιολογικούς τους γονείς, ακόμα και αν είναι υιοθετημένα.

Οι δύο ερευνητές θεωρούν ότι η βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος με την προσθήκη δραστηριοτήτων που απαιτούν υψηλές νοητικές αποδόσεις θα μπορούσαν να προσφέρουν μακροπρόθεσμα οφέλη.

Παράλληλα, όμως, τονίζουν ότι τα αποτελέσματα των περιβαλλοντικών αλλαγών στη νοημοσύνη είναι συνήθως προσωρινά. “Η βελτίωση του IQ κατά την παιδική ηλικία δεν είναι η κατάλληλη μέθοδος για να αυξηθεί το IQ των ενηλίκων. To IQ των ενηλίκων επηρεάζεται κυρίως από το περιβάλλον τους” αναφέρουν.

health.in.gr