Η ανάλυση των αποτελεσμάτων

46

Η αγωνιώδης βραδιά των εκλογικών αποτελεσμάτων είναι πλέον πίσω μας και σταδιακά τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων ερμηνεύουν γιατί η Ελλάδα έζησε την πιο μεγάλη εκλογική νύχτα στη μεταπολεμική ιστορία της. Από τις κάλπες της 9ης Απριλίου νικητής σίγουρα εξέρχεται ο δικομματισμός. Τα δύο κόμματα συγκέντρωσαν συνολικά το 86,6% των ψήφων, το υψηλότερο ποσοστό τους από το 1989 και μετά.

Η νίκη του ΠΑΣΟΚ

Το ΠΑΣΟΚ έφθασε στη νίκη, καθώς πέτυχε έναν από τους βασικούς εκλογικούς του στόχους: να αυξήσει τα ποσοστά του με τις εισροές από το ΔΗΚΚΙ κατά κύριο λόγο και δευτερευόντως από το Συνασπισμό. Σύμφωνα με στοιχεία από το exit poll της εταιρείας Opinion, το ΠΑΣΟΚ συνέλεξε τελικά το 30% των ψηφοφόρων του ΔΗΚΚΙ του 1996 και το 26% των ψηφοφόρων του Συνασπισμού.

Σε ό,τι αφορά τις εκλογικές περιφέρειες, τη νίκη στο ΠΑΣΟΚ έδωσαν ουσιαστικά τα αστικά κέντρα και ιδιαίτερα το Λεκανοπέδιο της Αττικής. Η αύξηση των ποσοστών του ΠΑΣΟΚ ακόμα και σε περιφέρειες όπου ήλθε δεύτερο κόμμα, όπως η Α Αθηνών και η Α Πειραιά ήταν εντυπωσιακή, σχεδόν διπλάσια της αύξησης των ποσοστών του σε εθνικό επίπεδο. Ιδιαίτερα στην κρίσιμη περιφέρεια της Β Αθηνών η αύξηση του ποσοστού του ΠΑΣΟΚ έφθασε το 5,14% και η ψαλίδα με τη ΝΔ άνοιξε στις 7,6 ποσοστιαίες μονάδες. Είναι χαρακτηριστικό πως καθώς η τελική διαφορά των δύο κομμάτων διαμορφώθηκε τελικά στις 70.000 ψήφους σε όλη την επικράτεια, κάθε μονάδα διαφοράς στη Β Αθηνών ισοδυναμούσε περίπου με 10.000 ψήφους.

Σημαντικό ρόλο έπαιξε επίσης το γεγονός ότι μολονότι το ΠΑΣΟΚ επικράτησε στα αστικά κέντρα, κράτησε και ενίσχυσε τις δυνάμεις του έστω και οριακά στις αγροτικές περιοχές, ενώ πολύ καλά πήγε και στα λεγόμενα πράσινα κάστρα όπως η Αχαΐα, η Ηλεία και η Κρήτη όπου ξεπέρασε τα ποσοστά του 1996 και πλησίασε σε κάποιες περιπτώσεις (Λασίθι, Ηράκλειο) και το 60%.

Γιατί όμως ήταν τελικά οριακή η νίκη του ΠΑΣΟΚ; Ενας από τους παράγοντες που έπαιξαν ρόλο στο καρδιοχτύπι των οπαδών του Κινήματος ήταν ότι τελικά η συσπείρωση των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ του 1996 έφθασε το 87%, ενώ οι διαρροές ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ προς τη ΝΔ έφθασε το 2 προς 1, δηλαδή για κάθε δύο ψηφοφόρους που έχανε το ΠΑΣΟΚ από τη ΝΔ, εισέπραττε από τη ΝΔ μονάχα έναν.

Παράλληλα, το ΠΑΣΟΚ, σύμφωνα πάντα με στοιχεία της Opinion δεν κατόρθωσε τελικά να προσελκύσει την πλειονότητα των αναποφάσιστων, καθώς το 39% στράφηκε προς τη ΝΔ και το 35% προς το ΠΑΣΟΚ. Εν τω μεταξύ, ζημιά έκανε στο κυβερνών κόμμα, όπως εξελίχθηκε τελικά το εκλογικό αποτέλεσμα, η κάθοδος στις εκλογές της Δημοκρατικής Περιφερειακής Ενωσης του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, η οποία απέσπασε ένα μικρό αλλά κρίσιμο 0,5%.

Η άνοδος της ΝΔ

Η ΝΔ πέτυχε στις εκλογές της 9ης Απριλίου, το υψηλότερο εκλογικό ποσοστό της από τις εκλογές του Απριλίου του 1990 όταν είχε πάρει περίπου 47%. Οι αδυναμίες του ΠΑΣΟΚ, όπως είναι λογικό, αποτέλεσαν τη βάση της επιτυχίας της ΝΔ. Κατ αρχάς, όπως αναμένονταν άλλωστε, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης πέτυχε εντυπωσιακή συσπείρωση των ψηφοφόρων του, η οποία, σύμφωνα με την Opinion, έφθασε το 95%. Από εκεί και πέρα η ΝΔ πέτυχε και άλλα δύο κρίσιμα εκλογικά στοιχήματα: απορρόφησε την πλειονότητα των ψηφοφόρων της Πολιτικής Ανοιξης, και, ακόμα σημαντικότερο, κατόρθωσε να έχει καθαρή εισροή ψήφων από το ΠΑΣΟΚ σε σχέση 2 προς 1. Ετσι, η ΝΔ πέτυχε να αγγίξει αρχικά το 40%.

Την ώθηση για να ξεπεράσει την οροφή του 40% έδωσε μια μετακίνηση ψηφοφόρων που είχε αρχίσει να καταγράφεται στις δημοσκοπήσεις των τελευταίων ημερών. Ενα αρκετά σημαντικό τμήμα των ψηφοφόρων του ΔΗΚΚΙ του 1996 κατευθύνθηκε τελικά προς τη ΝΔ. Το ποσοστό αυτό, σύμφωνα πάντα με την Opinion έφθασε το 19%, δηλαδή περίπου το 0,9% του εκλογικού σώματος. Τα exit poll κατέγραψαν και μικρές εισροές στη ΝΔ από ψηφοφόρους του Συνασπισμού.

Τα μικρά κόμματα

Μεγάλος ηττημένος αυτών των εκλογών είναι σαφώς τα μικρά κόμματα της αριστεράς, καθώς μόνο το ΚΚΕ κατόρθωσε να διατηρήσει τις δυνάμεις του στα επίπεδα του 1996. Ο Συνασπισμός είδε τις δυνάμεις του να μειώνονται σημαντικά, από το 5,1% στο 3,2%. Το ΔΗΚΚΙ διέγραψε, ουσιαστικά, πορεία παράλληλη της Πολιτικής Ανοιξης, καθώς δεν κατάφερε να διατηρήσει τα ποσοστά των ευρωεκλογών, όταν έφθασε το 6,8%. Από τη δεξαμενή των ψηφοφόρων τόσο του ΔΗΚΚΙ όσο και του Συνασπισμού άντλησε όχι μόνο το ΠΑΣΟΚ αλλά και η ΝΔ. Ουσιαστικά, τα μικρά κόμματα δεν μπόρεσαν να αντισταθούν στην πίεση που διαμόρφωσε το κλίμα πόλωσης των τελευταίων εβδομάδων της προεκλογικής περιόδου.

Ετσι, το ΠΑΣΟΚ κατόρθωσε να κερδίσει τις εκλογές της 9ης Απριλίου -με τη μικρότερη διαφορά από τις εκλογές του 1956- και να σχηματίσει για πρώτη φορά στη μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας, βοηθούντος και του εκλογικού νόμου, για τρίτη συνεχόμενη φορά αυτοδύναμη κυβέρνηση. Ωστόσο, το ΠΑΣΟΚ νιώθει την ανάσα της ΝΔ, η οποία αναμένει να ανατρέψει την ιδιαίτερα επισφαλή διαφορά του 1%.

Νίκος Μανδαλάς

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ