Social media: Πώς ο αλγόριθμος μας κάνει πιο εγωκεντρικούς

Ένα απλό βίντεο με συνταγή αποτέλεσε ένα απροσδόκητο παράθυρο σε μια αυξανόμενη συνήθεια στα social media: την ανάγκη να σχετίζεται κάθε περιεχόμενο με τον εαυτό μας.

Όταν μια δημιουργός με το όνομα Κάρα μοιράστηκε μια συνταγή για βίγκαν σούπα φασολιών, σχεδιασμένη να βοηθήσει στην αύξηση των επιπέδων σιδήρου κατά τη διάρκεια της εμμηνόρροιας, η ανταπόκριση ήταν ως επί το πλείστον θετική. Η λεζάντα της, «Όλες οι κοπέλες μου που πάσχουν από αναιμία, αυτή η συνταγή είναι για εσάς», προσέλκυσε χιλιάδες «likes» και ενθαρρυντικά σχόλια.

Ωστόσο, ορισμένοι θεατές επικεντρώθηκαν σε αυτό που δεν περιλάμβανε το βίντεο.

«Κι αν δεν μου αρέσουν τα φασόλια;», ρώτησε κάποιος. Ένας άλλος αναρωτήθηκε αν η συνταγή θα μπορούσε να λειτουργήσει με διαφορετικό συστατικό.

Οι ερωτήσεις μπορεί να φαίνονται επιφανειακές, αλλά αντιπροσωπεύουν ένα ευρύτερο διαδικτυακό φαινόμενο: οι άνθρωποι αντιδρούν με απογοήτευση όταν ένα περιεχόμενο δεν ταιριάζει απόλυτα με τις προσωπικές τους περιστάσεις.

Αντί να προχωρήσουν απλά σε μια άλλη συνταγή, ορισμένοι χρήστες αναμένουν από τους δημιουργούς να προβλέπουν κάθε πιθανό περιορισμό, προτίμηση ή εμπειρία ζωής.

Σύμφωνα με το CNN, αυτή η συμπεριφορά έχει γίνει γνωστή ως «θεωρία της φασολάδας», «whataboutism» ή «what about me-ism».

Περιγράφει την τάση να ανταποκρίνεται κανείς σε γενικό περιεχόμενο επισημαίνοντας γιατί αυτό δεν ισχύει για ένα συγκεκριμένο άτομο.

Σύμφωνα με ειδικούς, η τάση αυτή αποκαλύπτει βαθύτερα ζητήματα που αφορούν τους αλγόριθμους των κοινωνικών δικτύων, την προσωπική ταυτότητα, τη συναισθηματική ευαισθησία και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι επεξεργάζονται τις πληροφορίες στο διαδίκτυο.

@korymann Bean soup theory in real life #beansoup #comedy #skit ♬ original sound – Kory Mann

Η εξατομικευμένη πραγματικότητα των social media

Οι πλατφόρμες social media έχουν σχεδιαστεί ώστε να δίνουν την αίσθηση του προσωπικού.

Οι αλγόριθμοι μαθαίνουν τι αρέσει στους χρήστες, προτείνουν παρόμοιο περιεχόμενο και δημιουργούν ένα εξατομικευμένο ψηφιακό περιβάλλον.

Αν και αυτή η εξατομίκευση μπορεί να κάνει τις πλατφόρμες πιο ευχάριστες, μπορεί επίσης να δημιουργήσει μη ρεαλιστικές προσδοκίες.

Πολλοί χρήστες συνηθίζουν να βλέπουν περιεχόμενο σχεδιασμένο ειδικά για αυτούς, γεγονός που καθιστά πιο δύσκολο να αποδεχτούν ότι δεν προορίζεται κάθε ανάρτηση για τη δική τους κατάσταση.

Η Δρ.  Jessica Maddox, αναπληρώτρια καθηγήτρια σπουδών ψυχαγωγίας και μέσων ενημέρωσης στο Πανεπιστήμιο της Τζόρτζια, περιγράφει αυτή την αντίδραση ως διαταραχή των προσδοκιών.

Θεωρεί ότι αυτό οφείλεται εν μέρει στον χαοτικό συνδυασμό του αμερικανικού ατομικισμού και των εξατομικευμένων αλγορίθμων των social media.

«Αυτό είναι το επιχειρηματικό μοντέλο», είπε. Όταν ορισμένοι άνθρωποι συναντούν περιεχόμενο με το οποίο δεν ταυτίζονται, θυμώνουν παράλογα επειδή «είναι σαν να χάλασε στο σύστημα», πρόσθεσε. Αντιλαμβάνονται τη διαφορά ως λάθος, αντί να την θεωρούν απλώς ακατάλληλη για τους ίδιους.

Από τον πρωινό καφέ στη διαδικτυακή αντιπαράθεση

Το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε συνταγές ή συμβουλές υγείας.

Μια γυναίκα ονόματι Daisey μοιράστηκε κάποτε μια απλή ανάρτηση σχετικά με μια καθημερινή συνήθεια που είχε με τον σύζυγό της: ξυπνούσαν, έπαιρναν τον καφέ τους έξω στον κήπο τους και περνούσαν ώρες συζητώντας μαζί.

Η ανάρτηση είχε ως σκοπό να γιορτάσει μια ευτυχισμένη σχέση. Αντ’ αυτού, προκάλεσε κριτική.

Ορισμένοι σχολιαστές υποστήριξαν ότι η ανάρτηση ακουγόταν προνομιούχα, καθώς δεν έχουν όλοι κήπο, σύντροφο ή τη δυνατότητα να απολαμβάνουν μια τόσο γαλήνια ρουτίνα.

Αντί να δουν την ανάρτηση ως μια προσωπική στιγμή που μοιράζεται κάποιος, ορισμένοι την ερμήνευσαν ως υπενθύμιση αυτού που τους έλειπε.

Αυτή η αντίδραση αναδεικνύει ένα συνηθισμένο φαινόμενο στο διαδίκτυο: οι άνθρωποι συχνά βλέπουν ουδέτερο ή θετικό περιεχόμενο μέσα από το πρίσμα των δικών τους δυσκολιών.

Η σύμβουλος ψυχικής υγείας Micheline Maalouf εξηγεί ότι οι άνθρωποι επεξεργάζονται φυσικά τον κόσμο μέσα από τις δικές τους εμπειρίες. Ωστόσο, τα προβλήματα προκύπτουν όταν οι άνθρωποι σταματούν εκεί και υποθέτουν ότι η δική τους οπτική αντιπροσωπεύει ολόκληρη την κατάσταση.

Learned about “bean soup theory.” Someone posted their bean soup recipe on TikTok and got comments like “what if i don’t like beans?”

describes when someone sees content not applicable to them, rather than realizing they aren’t the target audience they react with what about me pic.twitter.com/BUm6zNNnIl

— Linda Xie (@lindaxie) September 20, 2025

Όταν οι προσωπικές δυσκολίες γίνονται ευθύνη όλων

Οι δημιουργοί περιεχομένου συχνά βρίσκονται να απαντούν σε ερωτήσεις που θα μπορούσαν εύκολα να επιλυθούν αλλού.

Η Sarah Lockwood, μια δημιουργός με έδρα τη Νέα Υόρκη, συγκρίνει ορισμένα διαδικτυακά σχόλια με τη χρήση των δημιουργών ως μηχανών αναζήτησης.

Κάποιος μπορεί να δει ένα μόνο βίντεο και να υποθέσει ότι ο δημιουργός είναι υπεύθυνος να παρέχει κάθε πιθανή εναλλακτική λύση ή εξαίρεση.

Για παράδειγμα, κάποιος που παρακολουθεί μια συνταγή για σούπα πλούσια σε σίδηρο μπορεί να περιμένει από τον δημιουργό να προσφέρει επιλογές για κάθε αλλεργία, προτίμηση ή ιατρική πάθηση.

Όμως, ο δημιουργός μπορεί απλώς να μοιράστηκε κάτι που τον βοήθησε προσωπικά.

Ομοίως, η Maalouf δέχτηκε κριτική μετά από μια ανάρτησή της σχετικά με τη χρήση ξινών καραμελών ή πικάντικων τροφών ως τεχνική σταθεροποίησης κατά τη διάρκεια κρίσεων πανικού. Ορισμένοι θεατές απάντησαν ότι δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν αυτές τις μεθόδους λόγω διαβήτη ή άλλων προβλημάτων υγείας.

Αν και αυτές οι ανησυχίες είναι βάσιμες, η προσδοκία ότι κάθε συμβουλή πρέπει να περιλαμβάνει κάθε πιθανή εξαίρεση δημιουργεί ένα αδύνατο πρότυπο.

Η αναζήτηση αναγνώρισης και επικύρωσης

Οι ειδικοί υποδεικνύουν ότι ορισμένες από αυτές τις αντιδράσεις προέρχονται από γνήσια συναισθήματα παραμέλησης.

Πολλοί άνθρωποι έχουν βιώσει αποκλεισμό, δυσκολίες ή υποτίμηση στη ζωή τους. Λόγω αυτών των εμπειριών, μπορεί να γίνουν ιδιαίτερα ευαίσθητοι σε σημάδια ότι αγνοούνται.

Οι διαδικτυακοί χώροι μπορούν να εντείνουν αυτό το συναίσθημα, καθώς οι χρήστες βλέπουν συχνά χιλιάδες παραδείγματα από τη ζωή, τα επιτεύγματα, τις σχέσεις και τις ευκαιρίες άλλων ανθρώπων.

Μια ανάρτηση που γιορτάζει την ευτυχία κάποιου άλλου μπορεί ακούσια να αναδείξει την απογοήτευση κάποιου άλλου.

Ωστόσο, δεν προέρχεται κάθε κριτική από πόνο. Ορισμένες αντιδράσεις οφείλονται στην ανυπομονησία, στην επιθυμία να φανεί κανείς γνώστης ή στην ανάγκη να αποδείξει κάτι.

Η συγγραφέας και κωμικός Temilola Adeoye συγκρίνει ορισμένες διαδικτυακές διαμάχες με παιδιά που διορθώνουν τους δασκάλους τους μόνο και μόνο για να επιδείξουν την ευφυΐα τους. Το να επισημαίνει κανείς εξαιρέσεις μπορεί να δίνει την αίσθηση ότι διαθέτει επίγνωση, αλλά η συνεχής αναζήτηση ελαττωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα βαθύτερη κατανόηση.

Πώς η κουλτούρα του «Κι εγώ;» μας βλάπτει όλους

Η πίεση να προβλέπεται κάθε πιθανή αντίδραση έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν οι δημιουργοί.

Πολλοί συγγραφείς και influencers αφιερώνουν πλέον επιπλέον χρόνο προσθέτοντας αποποιήσεις ευθύνης, εξηγήσεις και εξαιρέσεις για να αποφύγουν αρνητικές αντιδράσεις. Ενώ η σαφήνεια είναι πολύτιμη, η υπερβολική προσοχή μπορεί να κάνει την επικοινωνία λιγότερο αποτελεσματική.

Οι πλατφόρμες σύντομων μορφών δημιουργούν μια άλλη πρόκληση. Οι αλγόριθμοι συχνά ανταμείβουν το γρήγορο, απλό και ελκυστικό περιεχόμενο αντί για λεπτομερείς εξηγήσεις. Από τους δημιουργούς αναμένεται να είναι συνοπτικοί, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις συνθήκες κάθε πιθανού μέλους του κοινού.

Αυτοί οι δύο στόχοι συχνά έρχονται σε σύγκρουση.

Ο συνεχής φόβος της κριτικής μπορεί επίσης να περιορίσει τη δημιουργικότητα. Οι άνθρωποι μπορεί να αποφεύγουν να μοιράζονται ιδέες, εμπειρίες ή συμβουλές επειδή ανησυχούν ότι κάποιος θα τους κατηγορήσει ότι αγνοούν μια συγκεκριμένη ομάδα.

Μαθαίνοντας να βγαίνουμε από τη «προσωπική φούσκα»

Μια πιο υγιής εμπειρία στο διαδίκτυο ξεκινά με την αμφισβήτηση των άμεσων αντιδράσεων.

Πριν επικρίνουν μια ανάρτηση, οι χρήστες μπορούν να αναρωτηθούν:

Κατάλαβα πλήρως τι εννοούσε ο δημιουργός;

Υποθέτω κακές προθέσεις χωρίς αποδείξεις;

Θα έκανα το ίδιο σχόλιο σε μια πρόσωπο με πρόσωπο συζήτηση;

Αξίζει επίσης να εξετάσουμε αν μια ανάρτηση προκαλεί εκνευρισμό επειδή αναδεικνύει προσωπικές προκλήσεις και όχι επειδή περιέχει κάτι επιβλαβές.

Δεν χρειάζεται κάθε μήνυμα να περιλαμβάνει όλους. Δεν χρειάζεται κάθε εμπειρία να αντιπροσωπεύει κάθε άτομο.

Η καλλιέργεια της ανοχής απέναντι σε διαφορετικές οπτικές γωνίες μπορεί να κάνει τους διαδικτυακούς χώρους λιγότερο εχθρικούς και την καθημερινή ζωή πιο ειρηνική.

Όπως σημειώνει ο Maddox, ένα από τα πιο πολύτιμα πράγματα στον κόσμο είναι ότι οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί. Ένας κόσμος όπου όλοι θα απολάμβαναν τα ίδια πράγματα, θα ζούσαν με τον ίδιο τρόπο και θα μοιράζονταν τις ίδιες εμπειρίες θα ήταν πολύ λιγότερο ενδιαφέρον.

Μερικές φορές, η πιο υγιής αντίδραση σε περιεχόμενο που δεν απευθύνεται σε εσάς είναι απλά να συνεχίσετε να κάνετε scroll.