Κάποια στιγμή έρχεται όντως η ώρα της δικαιοσύνης – και τότε εξουσία παύει να σημαίνει ατιμωρησία

Ο Χρήστος Τριαντόπουλος δεν κατηγορήθηκε για μια άμεση εμπλοκή στην ακολουθία των κυβερνητικών ευθυνών που συνέβαλαν στο να φτάσουμε στο σημείο δύο τρένα να κινούνται στα τυφλά, στην ίδια γραμμή, σε αντίθετη κατεύθυνση, μια ακολουθία που περιλαμβάνει όλα τα προβλήματα σε σχέση με τη μη υλοποίηση των αναγκαίων υποδομών για την ασφαλή κίνηση που θα απέτρεπαν ένα τέτοιο δυστύχημα.

Κατηγορήθηκε για κάτι που δείχνει τον τρόπο που προσπάθησε να διαχειριστεί η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη την απόδοση ευθυνών για την τραγωδία. Και αυτό, εμμέσως πλην σαφώς, ήταν και μια παραδοχή ότι γνώριζαν ότι είχαν ευθύνες.

Η κατηγορία σε βάρος του Τριαντόπουλου, για παράβαση καθήκοντος, αφορά το «μπάζωμα» του χώρου του δυστυχήματος. Μια απόφαση που λήφθηκε σε μια σύσκεψη με συμμετοχή του ιδίου, του περιφερειάρχη και υπηρεσιακών παραγόντων, και η οποία είχε ως αποτέλεσμα να αλλοιωθεί ο τόπος του δυστυχήματος, να μην γίνει σωστή συλλογή όλων των στοιχείων που θα επέτρεπαν την ανασυγκρότηση της συνθήκης γύρω από το δυστύχημα άρα και την κατανόηση του τι έγινε. Στοιχεία απαραίτητα για την ποινική διερεύνηση.

Και αυτή η απόφαση δεν ήταν τυχαία. Αναλογούσε σε ένα κλίμα που είχε ενορχηστρωθεί με κυβερνητική πρωτοβουλία, σύμφωνα με το οποίο το δυστύχημα οφειλόταν πρωτίστως στο «ανθρώπινο λάθος», ξεκινώντας από τον ίδιο τον σταθμάρχη. Θυμίζω ότι τα χαράματα της επομένης του δυστυχήματος είχε υπάρξει διαρροή ηχητικού, στην πραγματικότητα προϊόντος «μονταζιέρας», που υπογράμμιζε την ίδια κατεύθυνση: όλα ήταν αποτέλεσμα ανθρωπίνου λάθους.

Μόνο που εάν όλα ήταν αποτέλεσμα ανθρώπινων λαθών, τότε προφανώς δεν υπήρχαν κυβερνητικές ευθύνες για το δυστύχημα. Αυτή ήταν η κυβερνητική στρατηγική. Βεβαίως, αυτό που αποσιωπούσε είναι ότι η ασφάλεια των συγκοινωνιών και των μεταφορών δεν στηρίζεται ποτέ στο ότι δεν θα υπάρξει ανθρώπινο λάθος, αλλά στο ότι ακόμη και εάν υπάρξει αυτό, θα υπάρχουν οι ασφαλιστικές δικλείδες ώστε το λάθος να μην οδηγήσει σε καταστροφή.

Και εδώ είναι που έχουμε την πραγματική κυβερνητική ευθύνη: όχι μόνο δεν εξασφάλισε ότι θα είχαν γίνει έγκαιρα τα απαραίτητα έργα, αλλά δήλωνε – δια στόματος του αρμόδιου υπουργού Κ. Καραμανλή – ότι δεν τίθεται θέμα ασφάλειας, παρότι γνώριζε, ή όφειλε να γνωρίζει ότι υπήρχαν τμήματα της διαδρομής που ένα απλό λάθος θα οδηγούσε σε τραγωδία.

Και εδώ να ξεκαθαρίσουμε ότι αυτή παραμένει μια πραγματική πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης και μια πραγματική ποινική ευθύνη – όπως και η ίδια ΝΔ αναγκάστηκε να παραδεχτεί – του αρμόδιου υπουργού. Εξ ου και το ότι ο Κ. Καραμανλής επίσης έχει παραπεμφθεί από τη Βουλή και η υπόθεσή του εκκρεμεί ενώπιον του δικαστικού συμβουλίου που θα αποφασίσει εάν θα παραπεμφθεί σε Ειδικό Δικαστήριο.

Και αυτές οι ευθύνες δεν έχουν καμία σχέση με αυτό που η κυβέρνηση και τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ ονομάζουν «ξυλόλιο» και θεωρούν ότι πρόκειται για «θεωρίες συνωμοσίας». Γιατί το να μην έχουν γίνει τα έργα για την ασφάλεια των σιδηροδρόμων που θα απέτρεπαν μια τραγωδία, δεν είναι «θεωρία συνωμοσίας», είναι γεγονός και θα είναι η Δικαιοσύνη που θα κρίνει εάν πλάι στις πολιτικές ευθύνες υπάρχουν και ποινικές.

Με την ευκαιρία, μπορεί γύρω από το «ξυλόλιο», δηλαδή τις ενδείξεις για εύφλεκτο υλικό που προκάλεσε την πυρόσφαιρα που ακολούθησε τη σύγκρουση, όντως να υπήρξαν και θεωρίες συνωμοσίας, ωστόσο αυτό δεν αναιρεί ότι όφειλε να είναι πρώτη προτεραιότητα η ενδελεχής έρευνα για το τι ακριβώς συνέβη τη στιγμή της σύγκρουσης, πρώτα και κύρια γιατί η πλήρης κατανόηση ενός δυστυχήματος είναι βασική πλευρά του τρόπου με τον οποίο οι συγκοινωνίες γίνονται ασφαλέστερες (η μελέτη των αεροπορικών δυστυχημάτων είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα). Και το «μπάζωμα» αντικειμενικά δεν βοήθησε τη διερεύνηση αυτή.

Τα Τέμπη, αυτό δεν πρέπει να το ξεχνάμε ποτέ, είναι από τις καθοριστικές και τραυματικές στιγμές στην πρόσφατη ιστορία της χώρας. Και αυτό γιατί μια ολόκληρη κοινωνία ένιωσε το «από τύχη ζούμε» και αισθάνθηκε ότι πλέον το κράτος δεν εγγυάται καν τη στοιχειώδη ασφάλεια των συγκοινωνιών, τη στοιχειώδη προστασία της ανθρώπινης ζωής.

Δεν είναι τυχαίο ότι γύρω από τα Τέμπη έγιναν οι μεγαλύτερες παλλαϊκές συγκεντρώσεις της πρόσφατης ιστορίας. Δεν ήταν παρασυρμένοι από «θεωρίες συνωμοσίας» όλοι αυτοί οι άνθρωποι. Αντιθέτως, αυτό που τους κινητοποιούσε ήταν δίκαιη οργή, η απαίτηση για δικαιοσύνη και ένα ισχυρό αίτημα επιτέλους το κράτος να κάνει αυτό που υποτίθεται ότι είναι ο σκοπός του.

Απέναντι σε όλα αυτά, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, δεν αφουγκράστηκαν αυτή την οργή και το αίτημα δικαιοσύνης, αλλά λοιδόρησαν τις κινητοποιήσεις. Και σε αυτή τη βάση συστηματικά προσπάθησαν να επιβάλουν το δικό τους «αφήγημα», σύμφωνα με το οποίο επί της ουσίας πολιτική ευθύνη δεν έχουν και άρα ούτε και ποινική. Υπό το βάρος της λαϊκής κατακραυγής αποφάσισαν τις δύο παραπομπές – και πάντα στον τόνο «σας κάνουμε τη χάρη, αλλά εμείς τους θεωρούμε αθώους –, επιμένοντας ότι «μπάζωμα δεν υπήρξε» και αντιμετωπίζοντας το αποτέλεσμα των εκλογών του 2023 ως απαλλακτικό βούλευμα.

Όμως, έτσι απλώς αποδεικνύουν ότι δεν αντιλαμβάνονται πόσο βαθύ είναι το αίτημα δικαιοσύνης για αυτή την τραγωδία και πόσο καθοριστικό για το πώς προσανατολίζονται πολιτικά οι άνθρωποι. Γι’ αυτό και είναι σημαντικό ότι επιτέλους είναι πιθανό υπουργοί να αντιμετωπίσουν τη δικαιοσύνη. Γιατί αυτή η κοινωνία έχει ανάγκη να πιστέψει ότι εξουσία δεν σημαίνει ατιμωρησία.