Η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί ένα νέο ταξικό χάσμα: Οι έχοντες, οι μη έχοντες και οι μη γνωρίζοντες

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι μια τεχνολογική επανάσταση. Όσοι την κατέχουν (υλικά και γνωστικά) υποστηρίζουν ότι η ΑΙ είναι μια δύναμη που μπορεί να φτιάξει εταιρείες, να κατασκευάσει λογισμικό και λύσει σύνθετα προβλήματα με ιλιγγιώδη ταχύτητα.

Ταυτόχρονα όμως υπάρχουν και αυτοί –και είναι οι περισσότεροι-, οι λεγόμενοι «μέσοι άνθρωποι», για τους οποίους δεν λέει και πολλά πράγματα. Στην καλύτερη περίπτωση, η τεχνητή νοημοσύνη είναι μια γρήγορη μηχανή αναζήτησης, ένα ταχύ inbox, μια τεχνολογία που εξοικονομεί χρόνο.

Οι διαφορές πρόσληψης της ΑΙ, δηλαδή, ήδη συνιστούν ένα τεράστιο ταξικό χάσμα, πέρα από το διεθνές οικονομικό. Και πολλούς κινδύνους, για τους οποίους προειδοποιεί και ο ΟΗΕ.

Έχοντες, μη έχοντες και μη γνωρίζοντες

Όπως επισημαίνει το Axios, τρισεκατομμύρια δολάρια σε οικονομική αξία, συνεπώς και τα μέσα διαβίωσης εκατομμυρίων εργαζομένων, ποντάρονται σε μια τεχνολογία που οι περισσότεροι Αμερικανοί ούτε εμπιστεύονται ούτε κατανοούν πλήρως. Και αυτό το ψηφιακό χάσμα αφορά τρεις κατηγορίες. Τους έχοντες, τους μη έχοντες και τους μη γνώστες της ΑΙ. Και αναμένεται να έχει βαθιές επιπτώσεις για το μέλλον του πλούτου, της εργασίας και της εξουσίας.

Το άρθρο του Axios για την τεχνητή νοημοσύνη αφορά κυρίως τις ΗΠΑ, που πρωτοπορούν στον τομέα. Αλλά εύκολα βρίσκονται αντιστοιχίες και στον υπόλοιπο κόσμο.

Τα νεότερα μοντέλα πρωτοπορίας ΑΙ έχουν σχεδιαστεί για έναν κόσμο πρακτόρων κωδικοποίησης, έρευνας και κυβερνοασφάλειας που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα δουν ποτέ. Ούτε φυσικά θα λειτουργήσουν. Μοντέλα όπως το Sol της OpenAI και το Fable της Anthropic, θα μπορούν να εκτελούν εργασίες και έρευνες, αλλά και να γράφουν κώδικα με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.

Η εξέλιξη έχει φτάσει σε τέτοιο βαθμό, που οι γνώστες συζητούν για τα δύο προγράμματα σαν να πρόκειται για για ανθρώπους. Τι «προσωπικότητα» έχουν, πώς αντιδρούν, τι προσφέρουν. Κάποιες φορές φτάνουν σε επίπεδο «ποδοσφαιροποίησης». Αντιδικούν υποστηρίζοντας το ένα ή το άλλο.

Αλλά οι άνθρωποι που μπορούν να μιλούν για αυτά τα προγράμματα σε αυτό το επίπεδο είναι ελάχιστοι. Γνώστες κωδικοποίησης και υψηλής τεχνολογίας.

Για τους περισσότερους, τα ονόματα Sol και Fable και οι «μετρήσεις» τους δεν σημαίνουν τίποτα.

Άγνοια για τους πολλούς

Εκατομμύρια άνθρωποι «σκοντάφτουν» πάνω στην τεχνητή νοημοσύνη παθητικά ή εν αγνοία τους. Ό,τι ακούσουν, ό,τι διαβάσουν, στις περιλήψεις περιεχομένου σε διαδικτυακά άρθρα. Ακόμη και στα τηλεφωνικά κέντρα εξυπηρέτησης πελατών.

Στην καλύτερη περίπτωση, η πλειοψηφία χρησιμοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη μόνο για αναζήτηση πληροφοριών. Σαν τα παλιά «ψαχτήρια» δηλαδή, αλλά πολύ πιο γρήγορα.

Το Axios θυμίζει ότι η OpenAI έχει περισσότερους από 50 εκατομμύρια συνδρομητές επί πληρωμή στην εβδομαδιαία βάση χρηστών του ChatGPT, η οποία ξεπερνά τα 900 εκατομμύρια. Αυτοί που χρησιμοποιούν εργαλεία κωδικοποίησης πρακτόρων ΑΙ είναι ένα κλάσμα αυτού του κλάσματος.

Χάσμα και μεταξύ των ελίτ

Αλλά το χάσμα στην τεχνητή νοημοσύνη δεν αφορά μόνο τους μη γνωρίζοντες. Ακόμα και οι ελίτ που ζουν την επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης αντιμετωπίζουν μια «σειρά προτεραιότητας».

Το Sol, πριν κυκλοφορήσει ευρέως, ήταν μια περιορισμένη προεπισκόπηση για τους αξιόπιστους συνεργάτες του OpenAI και επιλεγμένους οργανισμούς. Η πρόσβαση στο Sol ήταν «δείκτης κατάστασης» στους κύκλους των γνωριζόντων την τεχνητή νοημοσύνη.

Το Fable αποσύρθηκε παγκοσμίως για σχεδόν τρεις εβδομάδες τον Ιούνιο, εξαιτίας των ελέγχων εξαγωγών των ΗΠΑ. Ο πιο ισχυρός αδελφός του, το Mythos, χρησιμοποιείται από έναν μικρό αριθμό αξιόπιστων οργανισμών.

Δηλαδή, υπάρχει ιεραρχία μέσα στην ιεραρχία. Δωρεάν χρήστες, χρήστες επί πληρωμή, ισχυροί χρήστες, χρήστες προεπισκόπησης. Και πιο ψηλά, μια κλάση εσωτερικών χρηστών που δοκιμάζουν δυνατότητες στην τεχνητή νοημοσύνη, για τις οποίες ο υπόλοιπος κόσμος μπορεί μόνο να διαβάσει.

Χάνοντας την εμπιστοσύνη

Ωστόσο, η βιομηχανία γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται ευρεία κοινωνική άδεια για τον μετασχηματισμό που πουλάει. Για να λειτουργήσει απαιτούνται περισσότερα κέντρα δεδομένων, βαθύτερος αυτοματισμός χώρου εργασίας και ενσωματωμένη τεχνητή νοημοσύνη στα σχολεία, την κυβέρνηση και την καθημερινή ζωή.

Και την εμπιστοσύνη της κοινωνίας, η οποία όμως δεν είναι δεδομένη. Έρευνα της Pew Research δείχνει ότι μάλλον έχει μειωθεί. Το 63% των Αμερικανών λένε ότι η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται πολύ γρήγορα. Μόλις 16% αναμένει ότι θα ωφελήσει την κοινωνία τα επόμενα 20 χρόνια.

Ίσως γιατί τα σαφή κέρδη πηγαίνουν στους επενδυτές, τους τεχνολογικούς γίγαντες και τους ισχυρούς χρήστες. Οι κοινοί θνητοί πρέπει να αντιμετωπίσουν την αναστάτωση στις θέσεις εργασίας, την ενέργεια και τις ροές πληροφοριών.

Τεχνολογικός αναλφαβητισμός;

Η αμερικανική κυβέρνηση έχει παρουσιάσει ένα εθνικό πλαίσιο γραμματισμού στην τεχνητή νοημοσύνη. Στόχος, να βοηθήσει τους εργαζόμενους να «μοιραστούν την ευημερία που θα δημιουργήσει η ΑΙ». Εταιρείες όπως οι OpenAI, Anthropic, Microsoft και Amazon βοήθησαν στη συγκέντρωση 500 εκατομμυρίων δολαρίων, για να στηριχθεί μια πρωτοβουλία επανεκπαίδευσης εργατικού δυναμικού.

Αλλά αυτό δεν αρκεί, αυτές οι προσπάθειες φτάνουν μέχρι ένα σημείο. Οι χρήστες αιχμής βρίσκονται πολύ μπροστά. Σε εργαλεία, έγκαιρη πρόσβαση, τεχνικό πλαίσιο…

Το Axios κάνει μια σύγκριση με την εποχή του εξηλεκτρισμού. Πριν από περίπου έναν αιώνα, το χάσμα βρισκόταν μεταξύ εκείνων που διέθεταν ηλεκτρικό ρεύμα στα αστικά κέντρα και των άλλων, χωρίς ρεύμα, στις επαρχίες.

Στις ΗΠΑ, μέχρι το 1930, σχεδόν το 90% των αστικών κατοικιών είχαν ηλεκτρικό ρεύμα. Τα αγροκτήματα μόλις σε ποσοστό 10%. Άλλωστε, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας είχαν ελάχιστα κίνητρα να συνδέσουν τους αγροτικούς πελάτες που ήταν διασκορπισμένοι. Δεν υπήρχε κέρδος. Απαιτήθηκε κρατική παρέμβαση και ομολογιακά δάνεια που το άλλαξαν αυτό τις επόμενες δεκαετίες (π.χ. το New Deal).

Το χάσμα στην τεχνητή νοημοσύνης μπορεί να είναι ακόμη πιο δύσκολο να γεφυρωθεί. Η πρόσβαση στην κορυφαία τεχνολογία είναι σπάνια και ακριβή. Αλλά και όταν είναι δωρεάν, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ξέρουν τι να την κάνουν.

Πιθανώς, η βιομηχανία της ΑΙ στοιχηματίζει στο αναπόφευκτο. Ωστόσο, το ιστορικό παράδειγμα δείχνει ότι και οι τεχνολογικές επαναστάσεις χρειάζονται νομιμοποίηση.