Αλλάζουν οι αξίες μας όσο μεγαλώνουμε;

Οι αξίες αλλάζουν μαζί μας

Εδώ και πολλά χρόνια οι ψυχολόγοι γνωρίζουν ότι οι άνθρωποι αλλάζουν καθώς μεγαλώνουν. Οι νεότεροι ενήλικες δίνουν συνήθως μεγαλύτερη έμφαση στην περιπέτεια, την αναζήτηση νέων εμπειριών, την προσωπική επιτυχία και την απόλαυση. Αντίθετα, όσο αυξάνεται η ηλικία, συχνά αποκτούν μεγαλύτερη σημασία η ασφάλεια, η σταθερότητα, η παράδοση και η αρμονία στις κοινωνικές σχέσεις.

Ωστόσο, οι περισσότερες προηγούμενες έρευνες εξέταζαν τις αξίες σε πολύ γενικές κατηγορίες. Οι ερευνητές της νέας μελέτης θέλησαν να διαπιστώσουν αν οι πιο συγκεκριμένες αξίες μπορούν να αποκαλύψουν λεπτομέρειες που μέχρι σήμερα παρέμεναν κρυφές.

Η μεγαλύτερη μελέτη του είδους της

Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε δεδομένα από 80.814 άτομα ηλικίας 18 έως 75 ετών. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ένα ερωτηματολόγιο 20 ερωτήσεων σχετικά με το πόσο σημαντικές θεωρούσαν αξίες όπως η δημιουργικότητα, η περιέργεια, η αναζήτηση διασκέδασης, ο σεβασμός προς την εξουσία και η φροντίδα των άλλων.

Στη συνέχεια, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τόσο στατιστικές αναλύσεις όσο και μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης για να εξετάσουν κατά πόσο οι προσωπικές αξίες μπορούν να προβλέψουν την ηλικία ενός ατόμου.

Οι αξίες πράγματι μεταβάλλονται, αλλά πώς;

Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι οι αξίες πράγματι μεταβάλλονται με την ηλικία. Όμως, όταν οι ερευνητές εξέτασαν τις πιο εξειδικευμένες αξίες, ανακάλυψαν ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις.

Για παράδειγμα, μέσα στην ευρύτερη αξία της «συμμόρφωσης», διαπίστωσαν ότι όσο μεγαλώνουν οι άνθρωποι αυξάνεται η σημασία που δίνουν στον σεβασμό προς τους άλλους, ενώ μειώνεται η έμφαση στην αυστηρή τήρηση των κανόνων συμπεριφοράς.

Παρόμοια εικόνα εμφανίστηκε και στην αξία της καλοσύνης. Οι μεγαλύτεροι σε ηλικία συμμετέχοντες δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται περισσότερο να κατανοούν τις ανάγκες των άλλων, αλλά λιγότερο να παρεμβαίνουν ενεργά για να τους βοηθήσουν.

Καλύτερη πρόβλεψη της ηλικίας

Οι πιο συγκεκριμένες αξίες αποδείχθηκαν πολύ πιο αποτελεσματικές στην πρόβλεψη της ηλικίας από τις γενικές κατηγορίες. Μάλιστα, χρησιμοποιώντας μόνο τις 20 ερωτήσεις του ερωτηματολογίου, τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης μπορούσαν να προβλέψουν ποιος από δύο ανθρώπους ήταν μεγαλύτερος σε ηλικία με ακρίβεια περίπου 80%, όταν η διαφορά ηλικίας ήταν τουλάχιστον 20 χρόνια.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τις ανθρώπινες αξίες

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ομαδοποίηση πολλών διαφορετικών αξιών σε γενικές κατηγορίες μπορεί να αποκρύπτει σημαντικές πληροφορίες. Η λεπτομερής εξέταση των επιμέρους αξιών αποκαλύπτει πώς αλλάζουν πραγματικά οι άνθρωποι με την πάροδο του χρόνου.

Ωστόσο, η μελέτη έχει και περιορισμούς. Επειδή συνέκρινε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες και όχι τους ίδιους ανθρώπους σε βάθος χρόνου, δεν μπορεί να αποκλείσει ότι ορισμένες διαφορές οφείλονται στις διαφορετικές γενιές και όχι αποκλειστικά στην ηλικία.

Επιπλέον, το μεγαλύτερο μέρος του δείγματος προερχόταν από νεότερους ενήλικες στις ΗΠΑ, γεγονός που περιορίζει τη γενίκευση των αποτελεσμάτων σε άλλους πληθυσμούς.

* Πηγή: Vita