The Expla-in Project | Όσα μάθαμε τις πρώτες 100 μέρες της δίκης των Τεμπών

Οργή, πόνος, θυμός, φωνές και ξεσπάσματα. Αυτές οι λέξεις περιγράφουν το κλίμα που επικράτησε στις πρώτες 100 ημέρες της δίκης για την τραγωδία των Τεμπών, η οποία διεξάγεται στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Λάρισας.

Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες ποινικές δίκες του 21ου αιώνα στην Ελλάδα.

Στο εδώλιο κάθονται συνολικά 36 κατηγορούμενοι. Ανάμεσά τους ο σταθμάρχης της μοιραίας νύχτας, στελέχη του κρατικού μηχανισμού που είχαν αρμοδιότητα στον σιδηρόδρομο, αλλά και δύο ανώτατα στελέχη της Hellenic Train, τα οποία αντιμετωπίζουν μόνο πλημμεληματικού χαρακτήρα κατηγορίες, σε σχέση με τη συντριπτική πλειοψηφία των υπολοίπων κατηγορουμένων που βαρύνονται με κακουργήματα.

Η δίκη φιλοξενείται σε κτίριο του συγκροτήματος Γαιόπολις, στη Λάρισα. Από την πρώτη κιόλας δικάσιμο, στις 23 Μαρτίου, αναδείχθηκαν σοβαρά προβλήματα. Συγγενείς θυμάτων και συνήγοροι διαμαρτυρήθηκαν για τις συνθήκες μέσα στην αίθουσα.

Οι πρώτες συνεδριάσεις σημαδεύτηκαν από την έντονη αστυνομική παρουσία. Οι αυστηροί έλεγχοι, ακόμη και στους συγγενείς των θυμάτων, προκάλεσαν αντιδράσεις. Χρειάστηκαν αρκετές δικάσιμοι μέχρι να αποκλιμακωθεί πλήρως η ένταση.

Αντιπαραθέσεις, αιτήματα και απορρίψεις

Από την τρίτη δικάσιμο και μετά, η διαδικασία μπήκε στην ουσία της. Δικηγορικοί σύλλογοι, το σωματείο μηχανοδηγών αλλά και το ελληνικό δημόσιο ζήτησαν να παραστούν προς υποστήριξη της κατηγορίας.

Τα αιτήματα προκάλεσαν αντιρρήσεις από διάφορες πλευρές. Η υπεράσπιση των κατηγορουμένων αντιτάχθηκε στη συμμετοχή των δικηγορικών συλλόγων και του σωματείου μηχανοδηγών. Αντιδράσεις προκάλεσε και η στάση του ελληνικού Δημοσίου, το οποίο, σύμφωνα με έγγραφα που κατατέθηκαν, κατ’ εντολή του τότε αναπληρωτή υπουργού Μεταφορών Κωνσταντίνου Κυρανάκη, στράφηκε μόνο κατά τριών σταθμαρχών και ενός επιθεωρητή διοίκησης (Βασίλη Σαμαρά, Δημήτρη Νικολάου, Κωνσταντίνου Παυλόπουλου, Παναγιώτη Χαμηλού).

Συνήγοροι υπεράσπισης υποστήριξαν ότι με αυτή τη στάση το ελληνικό δημόσιο ενισχύει το αφήγημα του ανθρώπινου λάθους, ενώ εμφανίζεται ως ζημιωθέν, παρότι είχε εποπτικό ρόλο στη λειτουργία του σιδηροδρόμου.

Τελικά, το δικαστήριο έκανε δεκτή την παράσταση του ελληνικού δημοσίου, παρά την αντίθετη εισαγγελική πρόταση. Αντίθετα, απέρριψε τα αιτήματα των δικηγορικών συλλόγων και του σωματείου μηχανοδηγών.

Απορριπτική ήταν και η απόφαση για την τηλεοπτική μετάδοση της δίκης. Παράλληλα, το δικαστήριο επιφυλάχθηκε να αποφασίσει σε μεταγενέστερο στάδιο για το αίτημα αυτοπρόσωπης παρουσίας των κατηγορουμένων. Μέχρι σήμερα, ελάχιστοι εμφανίζονται στο εδώλιο, γεγονός που εξακολουθεί να προκαλεί αγανάκτηση σε συγγενείς.

Σημαίνουσα στιγμή της διαδικασίας ήταν όταν η πρόεδρος του δικαστηρίου, απαντώντας στον Χρήστο Τηλκερίδη, πατέρα του αδικοχαμένου Άγγελου, τόνισε ότι «αν νομίζετε ότι αυτό το δικαστήριο μπορεί να επηρεαστεί από μια δήλωση υπουργού ή πρωθυπουργού, αν νομίζετε ότι το δικαστήριο δεν είναι αμερόληπτο, έχετε τα νόμιμα δικαιώματα που προβλέπει ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας και τους συνηγόρους σας».

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, οι συνήγοροι υποστήριξης της κατηγορίας ζήτησαν τη μεταβολή του κατηγορητηρίου από ανθρωποκτονία από αμέλεια σε ανθρωποκτονία με ενδεχόμενο δόλο κατά συρροή, καθώς και την προσθήκη νέων αξιόποινων πράξεων. Η εισαγγελέας πρότεινε την απόρριψη των αιτημάτων στο παρόν στάδιο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης εφόσον προκύψουν νέα στοιχεία.

Η τελευταία δικάσιμος σημαδεύτηκε από σφοδρή αντιπαράθεση μεταξύ συνηγόρων υποστήριξης της κατηγορίας. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου, η Στέλλα Βαλάνη και ο Δημήτρης Σκαρίπας αντάλλαξαν βαρείς χαρακτηρισμούς, ενώ ο πρόεδρος του Συλλόγου Συγγενών Θυμάτων Τεμπών, Παύλος Ασλανίδης, εξέφρασε την αγανάκτησή του για τους αργούς ρυθμούς της διαδικασίας.

Αβεβαιότητα για τη συνέχεια

Η ένταση προηγήθηκε ενός απρόσμενου περιστατικού. Ο κατηγορούμενος Παύλος Κουζής ζήτησε από το δικαστήριο να του διοριστεί συνήγορος υπεράσπισης, δηλώνοντας ότι αδυνατεί οικονομικά να καλύψει το κόστος.

Σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν στο ακροατήριο, που χαρακτηρίστηκαν ως κωμικοτραγικά από μερίδα παραγόντων της δίκης, ο κατηγορούμενος ανέφερε το πρόβλημά του σε αστυνομικό. Εκείνος ενημέρωσε τη γραμματέα της έδρας και στη συνέχεια η πληροφορία έφτασε στην πρόεδρο του δικαστηρίου.

Η εξέλιξη αυτή μπορεί να οδηγήσει σε νέα καθυστέρηση. Οι συνήγοροι που θα διοριστούν αναμένεται να ζητήσουν χρόνο για να μελετήσουν τη δικογραφία των περίπου 60.000 σελίδων. Έτσι, δεν αποκλείεται η επόμενη δικάσιμος, στις 6 Ιουλίου, να ξεκινήσει και να διακοπεί σχεδόν αμέσως, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη οργή στους συγγενείς και την κοινωνία.