Χεζμπολάχ: Εργαλείο ή βάρος, πλέον, για την Τεχεράνη;

Στο Κατάρ διεξάγονται έμμεσες συνομιλίες για την εφαρμογή του «μνημονίου κατανόησης» ΗΠΑ-Ιράν, το οποίο προς παρόν παραβιάζεται κυρίως στο μέτωπο του Λιβάνου. Το πλαίσιο συμφωνίας που ακολούθησε μεταξύ Βηρυτού και Τελ Αβίβ για τον περιορισμό της επιρροής της Χεζμπολάχ και του Ιράν στον Λίβανο έκανε τα πράγματα πολύπλοκα. Άραγε η Χεζμπολάχ και άλλες οργανώσεις συμβάλλουν στη στρατηγική μόχλευση του Ιράν ή εξελίσσονται σε «βαρίδια» του, όπως υποστηρίζουν κάποιοι αναλυτές;

Κάποτε η Χεζμπολάχ, διαθέτοντας περισσότερες από 150.000 ρουκέτες και μαχητές με πολεμική εμπειρία από τη Συρία, μπορούσε να εξαπολύσει μαζικά πλήγματα σε ολόκληρο το Ισραήλ και να απειλήσει ακόμη και με διασυνοριακές επιδρομές. Το 2006 απέδειξε με τα πυραυλικά πλήγματα στο Ισραήλ – επί 34 ημέρες – πόσο αποτελεσματικός οργανισμός ήταν.

Ταυτόχρονα, η Χαμάς, καθώς και άλλες οργανώσεις που υποστηρίζονται από το Ιράν στα παλαιστινιακά εδάφη, στο Ιράκ (Ταξιαρχίες της Χεζμπολάχ), στην Υεμένη (Χούθι) ή αλλού μπορούν να ασκούν μεγάλες πιέσεις. Οι οργανώσεις αυτές, σε συνδυασμό με το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, αποτελούσαν το βασικό μέσο με το οποίο η Τεχεράνη μπορούσε να ανταποδώσει πλήγματα στους αντιπάλους της.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Ντάνιελ Μπάιμαν, καθηγητή στη Σχολή Εξωτερικών Υποθέσεων του Πανεπιστημίου Τζορτζτάουν στις ΗΠΑ, οι οργανώσεις αυτές αν και εξακολουθούν να είναι χρήσιμες για την Τεχεράνη, δεν αποτελούν πλέον τον βασικό πυλώνα της αποτρεπτικής της στρατηγικής.

«Οι επιτυχίες του Ιράν αποκρύπτουν μια σημαντική αλλαγή» σημειώνει ο ίδιος σε ανάλυσή του στο Foreign Policy. «Η χώρα εξαρτάται πλέον πολύ λιγότερο από οργανώσεις-πληρεξουσίους, όπως η Χεζμπολάχ, για να εκφοβίζει τους αντιπάλους της».

«Αντίθετα, το Ιράν διαπιστώνει ότι οι απειλές κατά των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών και των ευάλωτων συμμάχων των ΗΠΑ ασκούν πίεση στην Ουάσιγκτον πολύ ταχύτερα και αποτελεσματικότερα απ’ ό,τι οι ρουκέτες της Χεζμπολάχ ή οι επιθέσεις παραστρατιωτικών οργανώσεων» λέει.

Περιορισμένος ο αντίκτυπος

Ο Μπάιμαν υπογραμμίζει ότι τόσο η Χεζμπολάχ όσο και η Χαμάς έχουν αποδυναμωθεί στρατιωτικά μετά την 7^η Οκτωβρίου. Μεγάλο μέρος των ηγεσιών των δύο οργανώσεων έχει δολοφονηθεί, ενώ το οπλοστάσιο των ρουκετών τους έχει καταστραφεί, έπειτα από χρόνια πολέμου με το Ισραήλ. Το οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ, σύμφωνα με τον ίδιο, έχει περιοριστεί πλέον σε περίπου 25.000 ρουκέτες ή και λιγότερες.

Οι οργανώσεις-πληρεξούσιοι αυτές εξακολουθούν να υπάρχουν και θα συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται, ωστόσο, δεν αποδείχθηκαν αποτελεσματικό μέσο αποτροπής απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, σημειώνει ο Μπάιμαν χαρακτηρίζοντας περιορισμένο τον αντίκτυπο που είχε η εκτόξευση πυραύλων της Χεζμπολάχ στο Ισραήλ μετά την αμερικανοϊσρηλινή επίθεση στο Ιράν το 2026.

«Οι επιθέσεις αυτές φαίνεται ότι στόχευαν περισσότερο να εκφράσουν αλληλεγγύη προς το Ιράν παρά να οδηγήσουν σε περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου. Η Χεζμπολάχ δεν χρησιμοποίησε το μεγαλύτερο μέρος του εναπομείναντος πυραυλικού της οπλοστασίου, δεν επιχείρησε να διεισδύσει με μαχητές στο ισραηλινό έδαφος και, γενικότερα, δεν κινητοποίησε πλήρως ό,τι είχε απομείνει από τη στρατιωτική της μηχανή. Οι υπόλοιπες οργανώσεις-πληρεξούσιοι παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό αδρανείς. Οι Χούθι της Υεμένης περιορίστηκαν σε λίγες συμβολικές πυραυλικές επιθέσεις κατά του Ισραήλ».

Είναι οικονομικό βάρος

Ο Μπάιμαν εκτιμά ότι η ενίσχυση των οργανώσεων αυτών με στόχο την αναδιοργάνωση της στρατιωτικής δομής τους θα αποτελέσει οικονομικό βάρος.

«Το Ιράν ενδέχεται επίσης να χρειαστεί να διαθέσει πολύτιμους στρατιωτικούς και οικονομικούς πόρους για να βοηθήσει τη Χεζμπολάχ να ανακτήσει τις δυνάμεις της. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θα σήμαινε εκτροπή πόρων που το ίδιο το Ιράν έχει απεγνωσμένα ανάγκη».

Το Ιράν μπορεί και μόνο του

Γιατί όμως να το κάνει η Τεχεράνη αυτό, εφόσον τους έχει μικρότερη ανάγκη, σύμφωνα πάντα με τον Μπάιμαν; «Αποδεικνύοντας ότι μπορεί να διακόψει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν έχει ήδη προκαλέσει άνοδο των τιμών της ενέργειας σε ολόκληρο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, όπου η εξέλιξη αυτή ανησυχεί τους Ρεπουμπλικανούς που φοβούνται ότι θα κατηγορηθούν για την αύξηση των τιμών των καυσίμων. Παράλληλα, τα έσοδα από τα τέλη διέλευσης και η οικονομική ανακούφιση που εξασφαλίζει η Τεχεράνη περιορίζουν την αποτελεσματικότητα της αμερικανικής οικονομικής πίεσης, η οποία επί χρόνια αποτελούσε το βασικό εργαλείο πίεσης της Ουάσιγκτον προς το Ιράν».

Πέρα από τα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν έχει επίσης τη δυνατότητα να πλήξει συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο. Κατά τη διάρκεια του πολέμου, οι ιρανικές δυνάμεις έπληξαν ενεργειακές εγκαταστάσεις, ξενοδοχεία, αεροδρόμια, αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και άλλους στόχους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ορισμένα κράτη του Κόλπου να καταβάλλουν χρήματα στο Ιράν προκειμένου τα πλοία τους να διέρχονται ανενόχλητα από την περιοχή. Άλλες χώρες, φοβούμενες ότι θα αποτελέσουν ξανά στόχο εάν οι εχθροπραξίες αναζωπυρωθούν, αναμένεται να ασκήσουν πιέσεις στην Ουάσιγκτον.

Έτσι, η Τεχεράνη θεωρεί πλέον ότι είναι αρκετά ισχυρή ώστε να προστατεύει η ίδια τη Χεζμπολάχ και όχι το αντίστροφο. Ενώ το Ισραήλ συνεχίζει να πλήττει τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, το Ιράν απειλεί ότι θα αποχωρήσει από τις ειρηνευτικές συνομιλίες εάν το Ισραήλ δεν σταματήσει τις επιθέσεις του.

Η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται πεπεισμένη ότι οι ΗΠΑ τελικά θα υποχωρήσουν. Παρόλα αυτά, δηλώνει διατεθειμένη ακόμη και να εγκαταλείψει μια ευνοϊκή συμφωνία και την πολυπόθητη οικονομική ανακούφιση που αυτή συνεπάγεται.

Για πολλά χρόνια, το Ιράν βασιζόταν στις οργανώσεις-πληρεξουσίους για να επεκτείνει την επιρροή του, να προβάλλει ισχύ και να αποτρέπει τους αντιπάλους του με σχετικά χαμηλό κόστος. Σήμερα, όμως, οι οργανώσεις αυτές αποτελούν εξίσου υποχρέωση όσο και πλεονέκτημα. Ακόμη και οι ισχυρότερες από αυτές, όπως η Χεζμπολάχ, εξακολουθούν να χρειάζονται τη στήριξη της Τεχεράνης, χωρίς όμως να της προσφέρουν αντίστοιχα μεγαλύτερη ασφάλεια.

Στην κύρια φωτογραφία: Μαχητής της Χεζμπολάχ (https://www.tafsela.net/68486)