Από τον Σπίλμπεργκ στον Λευκό Οίκο – Γιατί οι εξωγήινοι είναι παντού;

Ο κόσμος μοιάζει σήμερα περισσότερο από ποτέ πρόθυμος να πιστέψει στα UFO. Από το Χόλιγουντ και τις αίθουσες τέχνης της Νέας Υόρκης μέχρι τον πολιτικό διάλογο στις ΗΠΑ, οι εξωγήινοι έχουν επιστρέψει δυναμικά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Αυτό υποστηρίζει ο κριτικός και υποψήφιος διδάκτορας Ιστορίας της Τέχνης και Σπουδών Κινηματογράφου και Μέσων, Κάρλος Βαγιαδάρες, σε άρθρο του στη στήλη Art in America του ArtNews, όπου εξετάζει πώς η σύγχρονη εμμονή με τα UFO αντανακλά τελικά τις ίδιες τις ανθρώπινες αγωνίες, προσδοκίες και αντιλήψεις για το «άλλο».

Σύμφωνα με τον Βαγιαδάρες, η νέα αυτή έξαρση του ενδιαφέροντος για εξωγήινες μορφές ζωής εκδηλώνεται ταυτόχρονα στον κινηματογράφο, στις εικαστικές τέχνες και ακόμη και στην πολιτική. Σημείο αναφοράς αποτελεί η νέα ταινία του Στίβεν Σπίλμπεργκ, Disclosure Day, η οποία έχει πυροδοτήσει νέες συζητήσεις γύρω από το θέμα.

Η κριτικός κινηματογράφου των New York Times, Μανόλα Ντάργκις, περιγράφει την ταινία ως μια φιλόδοξη περιπέτεια επιστημονικής φαντασίας που θυμίζει σε αρκετά σημεία τις «Στενές Επαφές Τρίτου Τύπου» και σηματοδοτεί την επιστροφή του Σπίλμπεργκ σε ένα είδος που καθόρισε την καριέρα του. Όπως σημειώνει, η ιστορία ακολουθεί τον Ντάνιελ Κέλνερ (Τζος Ο’Κόνορ), έναν άνδρα που βρίσκεται στο επίκεντρο μιας μυστηριώδους συνωμοσίας η οποία συνδέεται με εξωγήινη παρουσία, ενώ στο πλευρό του βρίσκεται η τηλεοπτική μετεωρολόγος Μάργκαρετ Φέρτσαϊλντ, την οποία υποδύεται η Έμιλι Μπλαντ.

Από τις γκαλερί μέχρι τον Λευκό Οίκο

Ο Βαγιαδάρες παρατηρεί ότι η κουλτούρα των UFO έχει εξαπλωθεί πολύ πέρα από τον κινηματογράφο. Στη Νέα Υόρκη, αρκετές εκθέσεις σύγχρονης τέχνης περιστρέφονται γύρω από το θέμα των εξωγήινων, ενώ στην Ελβετία η καλλιτέχνις Κλόι Γουάιζ παρουσιάζει έργο εμπνευσμένο από παρόμοιες θεματικές. Παράλληλα, ο οίκος Prada διοργάνωσε στο ιστορικό Chelsea Hotel μια εντυπωσιακή διαδραστική έκθεση με εξωγήινο χαρακτήρα, υπό την επιμέλεια του σκηνοθέτη Νίκολας Βίντινγκ Ρεφν και του δημιουργού βιντεοπαιχνιδιών Χιντέο Κοτζίμα.

Τον Μάιο του 2026, ο Λευκός Οίκος μετέτρεψε αυτή την εμμονή σε επίσημη κυβερνητική αφήγηση, εγκαινιάζοντας το Aliens.gov. Η ιστοσελίδα συνδέει την εντυπωσιακή εκστρατεία γύρω από αποχαρακτηρισμένους φακέλους για τα UFO με το ανθρωποκυνηγητό και τις διώξεις των «παράνομων εξωγήινων» (illegal aliens – όπως συνηθίζει να αποκαλεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ τους μετανάστες) από την Υπηρεσία Μετανάστευσης των ΗΠΑ (ICE).  Ένα είναι το σίγουρο: για την ξενοφοβική κυβέρνηση Τραμπ τόσοι οι εξωγήινοι όσο και οι μετανάστες κατώτερων τάξεων «δεν ανήκουν εδώ».

Τι αποκαλύπτουν τελικά οι «εξωγήινοι»

Σημαντικό μέρος του άρθρου αφιερώνεται σε καλλιτεχνικές εκθέσεις που εξερευνούν την έννοια του «Άλλου». Στην Andrew Edlin Gallery, η Κάρλα Νάιτ παρουσιάζει έργα γεμάτα πλανήτες, σύμβολα και μια δική της ακατανόητη γλώσσα, θέτοντας ερωτήματα για τα όρια της ανθρώπινης επικοινωνίας και αντίληψης.

Παρόμοια ζητήματα αναδεικνύει και η αρχιτέκτονας δρ. Θάντι Λόουενσον στην έκθεσή της στο Storefront for Art and Architecture. Μέσα από μαρτυρίες για θεάσεις UFO στην Αφρική, η έκθεση δείχνει ότι οι αφηγήσεις για εξωγήινους επηρεάζονται βαθιά από την ιστορία, την αποικιοκρατία και τις πολιτισμικές εμπειρίες κάθε κοινωνίας. Για ορισμένους, οι εξωγήινοι εμφανίζονται ως επισκέπτες από άλλους κόσμους· για άλλους, ως πνεύματα προγόνων ή χαμένες ψυχές.

Ο Βαγιαδάρες υποστηρίζει ότι οι ιστορίες αυτές αποκαλύπτουν λιγότερα για πιθανούς εξωγήινους πολιτισμούς και περισσότερα για τους ίδιους τους ανθρώπους. Οι εξωγήινοι λειτουργούν ως καθρέφτης πάνω στον οποίο προβάλλονται συλλογικοί φόβοι, ελπίδες και φαντασιώσεις.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Storefront for Art and Architecture (@storefrontnyc)

Η αναζήτηση απαντήσεων

Στο ίδιο πνεύμα κινείται, σύμφωνα με τη Μανόλα Ντάργκις, και η ταινία του Σπίλμπεργκ. Η κριτικός σημειώνει ότι, παρά τα στοιχεία συνωμοσίας και δράσης, το Disclosure Day δεν ενδιαφέρεται τόσο για την ίδια την εξωγήινη ζωή όσο για την ανθρώπινη ανάγκη να αναζητά απαντήσεις σε μεγάλα υπαρξιακά ερωτήματα. Οι εξωγήινοι παραμένουν σε μεγάλο βαθμό στο παρασκήνιο, ενώ το πραγματικό θέμα της ταινίας είναι η περιέργεια, η πίστη, η ευθύνη και η αναζήτηση νοήματος.

Κατά τον Βαγιαδάρες, αυτή είναι και η ουσία της σημερινής εμμονής με τα UFO. Το ερώτημα δεν είναι απλώς αν υπάρχουν εξωγήινοι. Το πραγματικό ερώτημα είναι τι αποκαλύπτει για εμάς η ανάγκη μας να τους αναζητούμε. Για τους καλλιτέχνες που εξετάζει, αλλά και για τον Σπίλμπεργκ, το «Άλλο» δεν βρίσκεται απαραίτητα σε κάποιον μακρινό πλανήτη. Βρίσκεται ήδη ανάμεσά μας, στις κοινωνίες, στις ιστορίες και στους ανθρώπους που δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ταινία αγγίζει μάλιστα και θεολογικά ζητήματα για να «γκρεμίσει» το χάσμα του «Άλλου». Σε μια χαρακτηριστική σκηνή, μια μοναχή καλείται να απαντήσει στον προβληματισμό ότι η ύπαρξη εξωγήινων θα μπορούσε να έρχεται σε αντίθεση με τη βιβλική αφήγηση της δημιουργίας. Η απάντησή της είναι ότι η Γένεση περιγράφει τον άνθρωπο ως την ανώτερη δημιουργία του Θεού στη Γη, χωρίς όμως να αποκλείει την ύπαρξη ζωής αλλού στο σύμπαν. Αν υπάρχουν άλλοι νοήμονες πολιτισμοί, υποστηρίζει, τότε και αυτοί θα αποτελούν δημιουργήματα του ίδιου Θεού. «Γιατί να δημιουργούσε ένα τόσο αχανές σύμπαν μόνο για εμάς;» διερωτάται χαρακτηριστικά, προσθέτοντας μια ακόμη διάσταση στην ευρύτερη συζήτηση γύρω από τη θέση του ανθρώπου μέσα στο σύμπαν.

Γι’ αυτό, καταλήγει ο αρθρογράφος, ίσως η σημαντικότερη λέξη δεν είναι «ανακάλυψε» ή «αποκάλυψε», αλλά «άκου». Να ακούσεις το άγνωστο, να προσπαθήσεις να το κατανοήσεις και να αναγνωρίσεις όσα έχει να σου πει για τον κόσμο και για τον εαυτό σου.

Και ίσως, πριν στρέψουμε το βλέμμα μας προς τους ουρανούς αναζητώντας ζωή σε μακρινούς πλανήτες, να έχει μεγαλύτερη αξία να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε το γήινο άγνωστο: τους ανθρώπους που ζουν δίπλα μας, αλλά εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε ως ξένους.