Από τον Νονό στη Λάμψη – 5 + 5 καλύτεροι και χειρότεροι μπαμπάδες της 7ης τέχνης για τη Γιορτή του Πατέρα

Με τη Γιορτή του Πατέρα να είναι ένα από τα trend της ημέρας -αν και όχι τόσο λαοφιλές όσο η αντίστοιχη της Μητέρας-, επιστρέφουμε στη μεγάλη οθόνη για μαθήματα σωστής και απόλυτα τραυματικής πατρότητας.

Από την Κυρία Ντάουτφαϊερ στον Τζακ της Λάμψης, οι κινηματογραφικοί πατέρες που επιστρέφουν ξανά και ξανά σε ανάλογες λίστες έχουν να διδάξουν αλλά και να τραυματίσουν.

Στο εισαγωγικό του σημείωμα για μια τέτοια λίστα, το Rolling Stone έγραψε πως «το σινεμά μάς έχει διδάξει τα πάντα: πώς να φιλάμε, πώς να ανατινάζουμε το Death Star ή πώς να στήνουμε μια ληστεία καζίνο με μια ετερόκλητη συμμορία.

Για πολλούς πατέρες εκεί έξω, όμως, οι ταινίες αποτελούν και έναν οδηγό επιβίωσης.

Ακολουθώντας τα βήματα μερικών σπουδαίων κινηματογραφικών πατριαρχών, μπορούν να καταλάβουν τι σημαίνει ιδανικός γονιός – ή, αντίθετα, να πάρουν πολύτιμα μαθήματα για το τι πρέπει οπωσδήποτε να αποφύγουν, παρακολουθώντας μερικά αληθινά ‘τέρατα’ της μεγάλης οθόνης που αποδεικνύουν ότι ορισμένοι άνθρωποι απλά δεν κάνουν για γονείς».

Υπάρχει μια πρωτόγονη, σχεδόν νομοτελειακή γεωμετρία στη σχέση του πατέρα με το παιδί. Είναι ο άνθρωπος που στέκεται στο κατώφλι του κόσμου: για τον γιο αποτελεί τον πρώτο θεό και τον πρώτο αντίπαλο· για την κόρη, το πρώτο μέτρο σύγκρισης για κάθε ασφάλεια ή προδοσία που θα συναντήσει εκεί έξω.

«Από την απόλυτη στοργή μέχρι τον πιο σκοτεινό παραλογισμό, αυτοί οι μπαμπάδες αποδεικνύουν τα σκαμπανεβάσματα της πατρικής φιγούρας στο σινεμά»

Η πατρική φιγούρα έχει τη δύναμη να χτίσει ένα καταφύγιο από την παγωνιά του κόσμου ή, με την ίδια ακριβώς ευκολία, να μετατρέψει τους τέσσερις τοίχους του σπιτιού στο πιο σκοτεινό, ασφυκτικό κλουβί. Έχει τη δύναμη να επιβεβαιώσει ή να αναιρέσει αυτή την ατάκα από τους Ληστές του Φρίντιχ Σίλερ: «Δεν είναι η σάρκα και το αίμα, αλλά η καρδιά που μας κάνει πατέρες και παιδιά».

Με αφορμή τη Γιορτή του Πατέρα, το InMagazin επιλέγει τους κορυφαίους και τους πιο εφιαλτικούς μπαμπάδες της ποπ κουλτούρας σε μια λίστα όπως όλες -υποκειμενική μεν, διασταυρωμένη δε.

Μέρος Α’: Οι Καλύτεροι

Χαρακτήρες που ξεπέρασαν κάθε εμπόδιο, διέσχισαν ωκεανούς, μεταμορφώθηκαν ριζικά ή έχτισαν αυτοκρατορίες, βάζοντας την αγάπη και την ασφάλεια των παιδιών τους πάνω από όλα.

1. Ντάνιελ Χίλαρντ (Η Κυρία Ντάουτφαϊερ, 1993)

Το μάθημα: Η πατρική αγάπη δεν γνωρίζει εγωισμούς (ούτε ενδυματολογικούς περιορισμούς).

Αναρωτηθείτε: Πόσο μακριά θα φτάνατε για να βλέπετε περισσότερο τα παιδιά σας μετά από ένα διαζύγιο; Θα ντυνόσασταν, ας πούμε, ηλικιωμένη Βρετανίδα νταντά, ρισκάροντας να βάλετε φωτιά στο προσθετικό σας στήθος, μόνο και μόνο για να είστε κοντά τους;

Σε έναν από τους πλέον εμβληματικούς ρόλους της καριέρας του, ο Ρόμπιν Γουίλιαμς μεταμορφώνεται σε μια σύγχρονη Μαίρη Πόπινς όταν η συζυγική κρίση του στερεί την καθημερινότητα με τα παιδιά του.

Φοράει τα πιο συντηρητικά γυναικεία ρούχα, δέχεται το φλερτ από μερακλήδες οδηγούς λεωφορείων, αλλά στο τέλος αυτής της διαδρομής γίνεται ένας ασύγκριτα καλύτερος πατέρας. Γιατί για εκείνον, τα παιδιά του άξιζαν κάθε θυσία.

2. Δον Βίτο Κορλεόνε (Ο Νονός, 1972)

Το μάθημα: Η οικογένεια είναι πάνω από κάθε νόμο και κάθε επιχείρηση.

Μπορεί οι δραστηριότητές του στον κόσμο του οργανωμένου εγκλήματος να τον καθιστούν έναν αδίστακτο γκάνγκστερ, όμως η αφοσίωσή του στην προστασία και την ευημερία των παιδιών του είναι σχεδόν θρησκευτική.

Ο εμβληματικός Νονός του Μάρλον Μπράντο έχτισε ολόκληρη την αυτοκρατορία του με μοναδικό σκοπό να εξασφαλίσει το μέλλον και την ασφάλεια της οικογένειάς του, προστατεύοντάς τη από τους κινδύνους ενός αμείλικτου κόσμου.

Η περίφημη φράση του αντηχεί ακόμα ως η απόλυτη πατρική υπενθύμιση: «Ένας άντρας που δεν περνάει χρόνο με την οικογένειά του δεν μπορεί ποτέ να είναι πραγματικός άντρας».

3. Δρ. Χένρι Τζόουνς (Ο Ιντιάνα Τζόουνς και η Τελευταία Σταυροφορία, 1989)

Το μάθημα: Η σχέση πατέρα και γιου είναι ένας αιώνιος, περιπετειώδης διάλογος.

«Γεια σου, Τζούνιορ». Από τη στιγμή που ο Σον Κόνερι εμφανίζεται στην οθόνη ως Δρ. Χένρι Τζόουνς, καταλαβαίνεις αμέσως από πού κληρονόμησε ο Ιντιάνα τη γοητεία, την αγάπη για τον κίνδυνο και το περίσσιο θράσος του.

Μπορεί να εκνευρίζει τον κοσμογυρισμένο γιο του (και να έχει μεγαλύτερη επιτυχία στις γυναίκες), αλλά ο Χένρι καταφέρνει να τους βγάλει από απίστευτες παγίδες των Ναζί –ακόμα και επιστρατεύοντας ένα κοπάδι γλάρους–, ενώ η περηφάνια και η αγωνία του για τον «Τζούνιορ» κλέβουν την παράσταση. Ίσως καβγαδίζουν σαν παντρεμένο ζευγάρι τρίτης ηλικίας, αλλά ο δεσμός τους είναι αστείος, αγαπησιάρικος και ουσιαστικά πολύτιμος.

4. Μάρλιν (Ψάχνοντας τον Νέμο, 2003)

Το μάθημα: Όταν το παιδί σου κινδυνεύει, δεν υπάρχουν ανυπέρβλητα εμπόδια.

Ο τύπος κολύμπησε έναν ολόκληρο ωκεανό για να βρει τον γιο του! Ναι, αυτό το ψάρι-κλόουν ήταν υπερπροστατευτικό, όμως όταν ο Νέμο πιάστηκε στα δίχτυα, ο Μάρλιν δεν δίστασε στιγμή.

Αντιμετώπισε καρχαρίες σε ομάδες ψυχολογικής υποστήριξης, επιβίωσε δίπλα σε μια ξεχασιάρα μπλε τανγκ και ξεπέρασε κάθε θαλάσσιο κίνδυνο για να τον σώσει. Αν ήμασταν ψάρια, σίγουρα θα θέλαμε ο μπαμπάς μας να είναι ακριβώς σαν αυτόν.

5. Άτικους Φιντς (Σκιές και σιωπή, 1962)

Το μάθημα: Ο πατέρας πρέπει να είναι ο ηθικός φάρος του σπιτιού.

Ο Άτικους Φιντς του Γκρέγκορι Πεκ κάνει τους κανονικούς μπαμπάδες να δείχνουν ανεπαρκείς από τις αρχές της δεκαετίας του ’60. Επειδή η ταινία εξελίσσεται μέσα από τα μάτια της μικρής Σκάουτ, ο Άτικους φαντάζει μεγαλύτερος από τη ζωή.

Ηθικά ακλόνητος, ατρόμητος απέναντι σε ένα μαινόμενο ρατσιστικό πλήθος και εξαιρετικός σκοπευτής όταν χρειάζεται, ο Φιντς παραμένει ταυτόχρονα  απίστευτα ευαίσθητος στις ανησυχίες της κόρης του για τις κοινωνικές αναταραχές της πόλης τους και εξασφαλίζει πάντα χρόνο για να της εξηγήσει τι σημαίνει «συμβιβασμός», να την πείσει γιατί το σχολείο είναι απαραίτητο. Αληθινό πρότυπο, χωρίς συζήτηση.

Μέρος Β’: Οι Χειρότεροι

Πατέρες-εφιάλτες, που χρησιμοποιούν βία, τρομοκρατούν τις οικογένειές τους, εγκαταλείπουν τα παιδιά τους ή τα μετατρέπουν σε πιόνια, αφήνοντας πίσω τους βαθιά, ανεξίτηλα τραύματα.

1. Τζακ Τόρανς (Η Λάμψη, 1980)

Το τραύμα: Όταν το πατρικό καταφύγιο μετατρέπεται σε αιματοβαμμένο κλουβί.

Η εμβληματική ερμηνεία του Τζακ Νίκολσον στο αριστούργημα του Στάνλεϊ Κιούμπρικ αποτελεί τον απόλυτο, αρχέγονο πατρικό εφιάλτη.

Ο Τόρανς, βυθισμένος στον αλκοολισμό, τη συγγραφική αποτυχία και την απόκοσμη απομόνωση του ξενοδοχείου Overlook, μετατρέπεται σταδιακά από έναν δυσλειτουργικό οικογενειάρχη σε έναν μανιακό δολοφόνο.

Η εικόνα του να σπάει την πόρτα με ένα τσεκούρι, κυνηγώντας τη σύζυγό του και τον μικρό του γιο, Ντάνι, παραμένει η πιο τρομακτική υπενθύμιση του πώς η πατρική φιγούρα μπορεί να γίνει εφιάλτης.

2. Νόα Κρος (Chinatown, 1974)

Το τραύμα: Όταν η πατρική φιγούρα ενσαρκώνει τη σήψη και τη διαφθορά.

Ο Νόα Κρος (τον υποδύθηκε ο σκηνοθέτης και πατέρας της Αντζέλικα, Τζον Χιούστον) είναι ο πιο ισχυρός άνδρας στη Νότια Καλιφόρνια του 1930 και έχει τους δικούς του σκοτεινούς λόγους να καταδιώκει την κόρη του, Έβελιν, η οποία θέλει απλώς να τον κρατήσει όσο το δυνατόν πιο μακριά.

Ο γερασμένος εκατομμυριούχος δεν είναι απλώς ο πιο ερπετοειδής χαρακτήρας στο αριστούργημα του Ρόμαν Πολάνσκι· είναι ένας άνθρωπος του οποίου τα μυστικά κρύβουν μια κληρονομιά αρρώστιας και απόλυτης διαστροφής στις ρίζες του οικογενειακού δέντρου.

Όταν η αλήθεια αποκαλύπτεται, καμία δικαιολογία δεν μπορεί να σβήσει τον τρόμο που προκαλεί η παρουσία του.

3. Νταρθ Βέιντερ (Η Αυτοκρατορία Αντεπιτίθεται, 1980)

Το τραύμα: Όταν η «οικογενειακή επιχείρηση» απαιτεί τον ακρωτηριασμό σου.

Το μόνο που ήθελε ήταν να ενταχθεί ο γιος του στην οικογενειακή επιχείρηση – τι κακό υπάρχει σε αυτό; Λοιπόν, για αρχή, οι περισσότεροι μπαμπάδες δεν κόβουν το χέρι του γιου τους με lightsaber επειδή εκείνος έφερε μια αντίρρηση.

Η σοκαριστική αποκάλυψη της πατρότητας από τον Νταρθ Βέιντερ μετέτρεψε το διαστημικό έπος σε αρχαία ελληνική τραγωδία.

Αποδείχθηκε ότι ο σκοτεινός άρχοντας της Αυτοκρατορίας ήταν ένας άθλιος πατέρας, τόσο παθιασμένος με την εξουσία που δεν δίστασε να καταστρέψει τον ίδιο του τον διάδοχο, ενώ νωρίτερα είχε βασανίσει την κόρη του, Λέια, με ένα ιπτάμενο ρομπότ-σύριγγα. Η μετέπειτα μεταμέλειά του δεν ξεπλένει το αίμα.

4. Ερλ Πάρτριτζ (Μανόλια, 1999)

Το τραύμα: Η εγκατάλειψη που γεννά τοξικά «τέρατα».

Το έπος του Πολ Τόμας Άντερσον προσφέρει μια ολόκληρη ποικιλία από κακούς πατέρες. Υπάρχει ο πιεστικός πατέρας του παιδιού-θαύματος Στάνλεϊ, που δεν του επιτρέπει να πάει καν στο μπάνιο να πάει, αλλά και ο Τζίμι Γκέιτορ, που κακοποίησε την εξαρτημένη κόρη του.

Όμως ο Ερλ Πάρτριτζ (Τζέισον Ρόμπαρντς) ξεχωρίζει μέσα σε αυτό το βόθρο τοξικής πατρότητας. Ο ετοιμοθάνατος πατριάρχης που εγκατέλειψε την οικογένειά του δεκαετίες νωρίτερα, μετατρέποντας τον γιο του, Φκανκ «Τ.Τζ.» ΜακΚέι (Τομ Κρουζ), σε έναν απόλυτα τοξικό, μισογύνη γκουρού. Η επιτομή του πατρικού πάτου.

5. Τζέρι Μπλέικ (Έξαψη Βίας, 1987)

Το τραύμα: Τίποτα δεν είναι αυτό που δείχνει.

Πριν γίνει διάσημος στο Lost, ο Τέρι Ο’Κουίν έδωσε μια συγκλονιστική ερμηνεία σε αυτό το υποτιμημένο slasher διαμάντι (πρωτότυπος τίτλος The Stepfather).

Ο χαρακτήρας του έχει την τάση να εισβάλλει σε οικογένειες που έχουν χάσει τον πατέρα, να υποδύεται το τέλειο πρότυπο και, όταν τα πράγματα δεν είναι ιδανικά, να τις εξολοθρεύει για να πάει στην επόμενη.

Το να λέει ψευτοχαρούμενος στο τραπέζι ότι «ο πατέρας ξέρει καλύτερα» την ώρα που είναι ένας απόλυτος ψυχοπαθής, αποτελεί τον απόλυτο ορισμό του υποκριτή γονέα.

Και όχι, το γεγονός ότι έφτιαξες ένα ωραίο σπιτάκι για πουλιά με τη θετή σου κόρη, δεν σου δίνει το δικαίωμα να προσπαθήσεις να τη δολοφονήσεις αργότερα. Λέω εγώ τώρα…