Ο πόλεμος στο Ιράν τελειώνει – Και το μόνο που έμεινε στο Ισραήλ είναι μια «παταγώδης αποτυχία»

Ο πόλεμος στο Ιράν αλλιώς ξεκίνησε για το Ισραήλ και αλλιώς τελειώνει. Όταν στις 28 Φεβρουαρίου, αμερικανικά και ισραηλινά βομβαρδιστικά απογειώνονταν για να πλήξουν στρατηγικούς στόχος στην Τεχεράνη και τα ιρανικά λιμάνια, οι δύο χώρες ξεκίνησαν έναν πόλεμο, που στόχο είχε να αλλάξει την εικόνα της Μέσης Ανατολής.

Βασικός στόχος του Ισραήλ και των ΗΠΑ ήταν η αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν και τη αποδυνάμωσή του σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μην μπορεί να επηρεάζει την πολιτική στην περιοχή.

REUTERS/Jonathan Ernst/File Photo

Σήμερα όμως, η συνεργασία αυτή έχει αλλάξει. Και το Ισραήλ φαίνεται απομονωμένο και έξω από τη διαδικασία που τελειώνει έναν πόλεμο τεσσάρων μηνών. Πόλεμο που προκάλεσε ενεργειακή κρίση και εκτόξευση τιμών καυσίμων και αγαθών.

Βανς: Πρέπει να καταλάβουν τα οφέλη

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς, εξέφρασε την πεποίθησή του πως το Ισραήλ θα γίνει μέρος της αναδυόμενης συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν κάποια στιγμή στο μέλλον. Και σημείωσε μιλώντας στο δίκτυο NBC: «Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι αυτή η συμφωνία θα κάνει το Ισραήλ ασφαλέστερο. Θα κάνει ολόκληρη την περιοχή ασφαλέστερη».

Και άφησε να εννοηθεί ότι η δυσαρέσκεια στο Τελ Αβίβ έχει να κάνει με τα… fake news. «Αυτό που έχω δει είναι πολλή παραπληροφόρηση σχετικά με αυτή τη συμφωνία» είπε ο Τζέι Ντι Βανς. «Μερικές φορές στα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, μερικές φορές στα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης», πρόσθεσε.

«Πιστεύουμε ακράδαντα ότι όταν ο ισραηλινός λαός καταλάβει τι περιέχει αυτή η συμφωνία, θα τη δει ως ένα μονοπάτι προς μια νέα Μέση Ανατολή, προς την ειρήνη και την ευημερία σε αυτήν την περιοχή», υποστήριξε. Και πρόσθεσε: «Αυτό είναι το μόνο που μπορούμε πραγματικά να ζητήσουμε. Είμαστε αρκετά σίγουροι ότι οι Ισραηλινοί θα το πειστούν αυτό όταν προχωρήσουμε λίγο περισσότερο».

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς / Matt Rourke/Pool via REUTERS

«Παταγώδης αποτυχία»

Αλλά, όπως επισημαίνει ο Economist, το Ισραήλ έχει μείνει έξω από τις κρίσιμες εξελίξεις. Οι ΗΠΑ το απέκλεισαν από τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν. Και κρίνοντας από όσα έχουν γίνει γνωστά για τη σύμφωνία, αυτή απαντά ελάχιστα –αν απαντά- στις ανησυχίες του Ισραήλ. Επιπλέον, η ισραηλινή κυβέρνηση ζήτησε αντίγραφο της συμφωνίας και δεν της εστάλη ποτέ.

Ισραηλινός διπλωμάτης, μιλώντας στο Economist, περιέγραψε το αποτέλεσμα «παταγώδη αποτυχία». Αλλά και προσωπικό πλήγμα για τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, πολιτικά και νομικά στριμωγμένος λόγω σκανδάλων διαφθοράς, είχε επενδύσει τεράστιο πολιτικό κεφάλαιο για να πείσει τον Ντόναλντ Τραμπ να κάνει πόλεμο στο Ιράν. Βασικό του επιχείρημα ήταν ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά την κατάσταση στη Μέση Ανατολή προς το καλύτερο, ίσως ακόμη και να ανατρέψει το καθεστώς της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Μέχρι και διαγγέλματα προς τον ιρανικό λαό, καλώντας τον να ξεσηκωθεί έκαναν Τραμπ και Νετανιάχου.

«Αποτρέψαμε πυρηνική καταστροφή»

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, με το προσύμφωνο υπογεγραμμένο ηλεκτρονικά μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, είπε στις 15 Ιουνίου στα ισραηλινά ΜΜΕ, ότι ο πόλεμος ήταν επιτυχημένος. «Σώσαμε το Ισραήλ από την απειλή της πυρηνικής καταστροφής», είπε. Απέφυγε όμως να αναφερθεί στη συμφωνία.

REUTERS/Pierre Albouy/File Photo

Τα πράγματα είναι πολύ απλά. Παρά τα όσα ισχυρίζεται ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, το Ιράν στέκεται όρθιο. Παρά τη ζημιά και τις καταστροφές.

Το καθεστώς δεν κατέρρευσε. Μάλλον ενδυναμώθηκε. Η συμφωνία δεν ασχολείται άμεσα με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά θα αποτελέσει το αντικείμενο συνομιλιών που θα συνεχιστούν τις επόμενες 60 ημέρες. Και δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι αυτές οι συνομιλίες θα είναι οριστικές.

Όσον αφορά το πυραυλικό σύστημα του Ιράν, αυτό διατηρεί την ικανότητα να εκτοξεύει βαλλιστικούς πυραύλους στο Ισραήλ, στην υπόλοιπη Μέση Ανατολή και πέρα ​​από αυτήν. Η συμφωνία δεν αναμένεται να αναφέρεται καθόλου στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων.

Και βέβαια, η συμφωνία δεν αντιμετωπίζει μια από τις άλλες μεγάλες ανησυχίες του Ισραήλ: το δίκτυο των περιφερειακών πληρεξουσίων του Ιράν. Η πιο ισχυρή από αυτές, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, αποκτά νέα προστασία από τις ισραηλινές επιθέσεις με τη συμφωνία.

Και η προσπάθεια του Ισραήλ να εκτροχιάσει τη συμφωνία, επιτιθέμενο στη Βηρυτό, τελικά λειτούργησε ως πολλαπλασιαστής στην προσπάθεια για συμφωνία.

Χάνοντας την αμερικανική στήριξη

Το Ισραήλ φαίνεται ότι χάνει την υποστήριξη των ΗΠΑ και στον Λίβανο. Ο υπουργός Άμυνας, Ίσραελ Κατζ, επέμεινε ότι τα στρατεύματα θα παραμείνουν στις «ζώνες ασφαλείας» που κατέλαβε το Ισραήλ στο νότιο Λίβανο τους τελευταίους τρεις μήνες. Το Ιράν όμως έχει θέσει ως όρο στη συμφωνία να υποχωρήσουν τα ισραηλινά στρατεύματα από τον Λίβανο.

Και ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να «λογικευθεί». Και μια από τις «οργισμένες» συνεντεύξεις του, ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ότι είναι «θυμωμένος» με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό. «Δεν είχε καθόλου γ@@@νη κρίση» όταν επιτέθηκε στη Βηρυτό, είπε. Και τον περιέγραψε ως «πολύ δύσκολο άνθρωπο». «Θα έπρεπε να μας είναι πολύ ευγνώμων», πρόσθεσε.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η σχέση και οι στόχοι των δύο συμμάχων έχουν αλλάξει. Από τότε που το Ισραήλ επιτέθηκε στις ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ιράν.

Ισραηλινός αξιωματούχος που είχε υπηρετήσει στο παρελθόν στις ΗΠΑ δήλωσε στον Economist:  «Ένα μεγάλο μέρος του προβλήματος είναι ότι δεν έχουμε πλέον το ίδιο είδος σχέσης με την Αμερική στην οποία οι αξιωματούχοι μιλούσαν ανοιχτά μεταξύ τους σε όλα τα επίπεδα. Τώρα όλα έχουν υποταχθεί στη σύνδεση μεταξύ Νετανιάχου και Τραμπ και στα προσωπικά τους δράματα».

Ήξεραν, δεν άκουγαν

Σύμφωνα με τον Economist, οι στόχοι του Ισραήλ και των ΗΠΑ δεν είναι πια ευθυγραμμισμένοι. Το κατεστημένο άμυνας και πληροφοριών του Ισραήλ είχε προειδοποιήσει τους στρατηγούς τους για αυτή την ασυμφωνία τις πρώτες ημέρες του πολέμου. Τους είπε να είναι πιο ρεαλιστικοί στους στόχους τους.

Οι επιτυχίες όμως των πρώτων ημερών όμως παρέσυρε και τους στρατηγούς και την πολιτική ηγεσία. Και όταν ο Ντόναλντ Τραμπ πήρε την υπόθεση στα χέρια του, ήταν πια αργά.

Κυρίως για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, που έχε αναγάγει το Ιράν σε ιδεολογικό στόχο. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ έχει οδηγήσει τη χώρα δύο φορές σε πόλεμο με αυτή την πρόθεση. Μία τον Ιούνιο του 2025 και μία τώρα. Και το αποτέλεσμα ήταν να βλάψει τους δεσμούς με τις ΗΠΑ.

Ακόμη και τα πλήγματα στο πυρηνικό και το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν μπορεί να έχουν προσωρινό αποτέλεσμα. Οι στρατηγικοί στόχοι δεν επιτεύχθηκαν.

Όσον για τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, πλέον μπορεί να μην καταφέρει να επανεκλεγεί. Χάνει τα ερείσματά του ως «εγγυητής της ασφάλειας» του Ισραήλ. Έχει έρθει σε διαμάχη με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Όσο για τους πολιτικούς αντιπάλους του, ούτε αυτοί έχουν εναλλακτική στρατηγική για το Ιράν. Οι περισσότεροι ήταν ενθουσιωδώς υπέρ του πολέμου. Τώρα κατηγορούν τον Νετανιάχου ότι απέτυχε. Καθώς φαίνεται, σύμφωνα με τον Economist, το Ισραήλ έμεινε χωρίς πολιτική για το Ιράν.