Στις ΗΠΑ οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μια εντυπωσιακή στροφή στον σοσιαλισμό. Πριν από έναν χρόνο, δημοσκόπηση της εταιρείας Cato έδειξε ότι ένας στους τρεις νέους κάτω των 30 ετών επέλεξε τον σοσιαλισμό ως πολιτική ιδεολογία. Και φέτος, η έρευνα των Times-YouGov για την 250ή επέτειο των ΗΠΑ, στην ερώτηση, ποια φιλοσοφία θα μπορούσε να υλοποιήσει το Αμερικανικό Όνειρο για όλους, πήρε τις εξής απαντήσεις:

Το 21% των Αμερικανών δήλωσε τον καπιταλισμό, σε σύγκριση με το 16% που επέλεξε τον σοσιαλισμό. Ωστόσο, μεταξύ των Αμερικανών κάτω των 30 ετών, ο σοσιαλισμός αναδείχθηκε πρώτος, με το 25% να τον επιλέγει έναντι 14% που επέλεξε τον καπιταλισμό. Οι άνθρωποι έχουν κουραστεί να τους αγνοούν, και το λένε.

Η Gallup κατέγραψε επίσης ότι ο αριθμός των Αμερικανών με θετική άποψη για τον καπιταλισμό μειώνεται, από 61% το 2021 σε 54% το 2025. Ενώ όσοι είχαν θετική άποψη για τον σοσιαλισμό παρέμειναν μειοψηφία, αυξήθηκαν από 36% σε 39%.

Οι νέοι Αμερικανοί επιλέγουν σοσιαλισμό

Γιουτζίν Ντεμπς

Όπως επισημαίνει ανάλυση των Times, η υποστήριξη για τον σοσιαλισμό, ειδικά μεταξύ των νέων –και δη της Gen Z- πλησιάζει επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί στις ΗΠΑ από τη δεκαετία του 1910.

Το 1921, ο Γιουτζίν Ντεμπς, ηγέτης του Σοσιαλιστικού Κόμματος, κέρδισε το 6% των εθνικών ψήφων στις προεδρικές εκλογές. Επίσης, Σοσιαλιστές κατείχαν 1.200 δημόσια αξιώματα σε 340 πόλεις, συμπεριλαμβανομένων 79 δημάρχων. Ο Ντεμπς, ο οποίος φυλακίστηκε το 1919 για μια αντιπολεμική ομιλία, έθεσε ξανά υποψηφιότητα για πρόεδρος από τη φυλακή το 1920. Έλαβε σχεδόν ένα εκατομμύριο ψήφους.

Τι συνέβη όμως και αυτή η «μιαρή» για τους Αμερικανούς ιδεολογία κερδίζει ξανά οπαδούς; Ή έστω ανθρώπους που θέλουν να μάθουν περισσότερα γι’ αυτήν.

Το Αμερικανικό Όνειρο είναι νεκρό

Μιλώντας τους Times o Κρίστιαν Σπαριόσου, που ήταν οπαδός του MAGA και πρόεδρος της Λέσχης των Ρεπουμπλικάνων στο Πανεπιστήμιο Σιένα της Νέας Υόρκης, ένα χρόνο μετά τις προεδρικές εκλογές δηλώνει απογοητευμένος. Ο Τραμπ πρόδωσε όλα όσα έλεγε ότι πρέσβευε. Έτσι, ψήφισε τον Ζόραν Μαμντάνι για δήμαρχο και πλέον θεωρεί τον εαυτό «ανεξάρτητο σοσιαλιστή».

«Πίστευα ακράδαντα στο Αμερικανικό Όνειρο σε όλη μου τη ζωή», λέει. «Τώρα απλώς πιστεύω ότι είναι ένα στημένο σύστημα και οι πλούσιοι δεν πληρώνουν το μερίδιό τους. Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται απελπισμένοι για το αν θα έχουν σπίτι και θα έχουν οικογένεια. Το Αμερικανικό Όνειρο: πολλοί από εμάς πιστεύουμε ότι είναι νεκρό».

Σύμφωνα με τον καθηγητή Πολιτικών Επιστημών στο Κολέγιο Saint Anselm στο Νιου Χάμσαϊρ, Κρίστοφερ Γκαλντιέρι, ο κόσμος έχει αλλάξει. Οι νέοι Αμερικανοί δεν έχουν ζήσει Ψυχρό Πόλεμο και το αντίπαλο δέος της ΕΣΣΔ. Ο σοσιαλισμός δεν είναι γι’ αυτούς «βρώμικη λέξη».

Επίσης, όσοι πολιτικοί, δημοκρατικοί σοσιαλιστές προτείνουν πολιτικές, συνήθως μιλούν για πρακτικές μεταρρυθμίσεις εντός του καπιταλισμού. Για λύσεις σε πάγια προβλήματα. Οι νέοι Αμερικανοί, κατά τον Γκαλντιέρι, βλέπου ότι «αυτό μπορεί να κάνει τη ζωή πιο βιώσιμη».

Είναι «χίπικο» να θέλεις κοινωνική ασφάλιση;

Μια άλλη διαπίστωση είναι ότι οι αυτοχαρακτηριζόμενοι σοσιαλιστές πολιτικοί στις ΗΠΑ δεν μοιάζουν με τους ριζοσπάστες της δεκαετίας του 1960.

Πόσο «χίπικο» ή ριζοσπαστικό είναι να ζητάς προσιτή στέγη; Είναι κακό να ανησυχείς για τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης στις προοπτικές σου να βρεις δουλειά; Ή μήπως είναι «σταλινικό» να θέλεις καθολική κοινωνική ασφάλιση υγείας;

Αυτές είναι οι προτάσεις με τις οποίες κατεβαίνει στους πολίτες ο Μπέρνι Σάντερς, για παράδειγμα. Όταν έθεσε υποψηφιότητα για το χρίσμα των Δημοκρατικών για την προεδρία, πήρε σχεδόν 45% των ψήφων στις προκριματικές εκλογές. Αλλά οι ψήφοι που του έδωσαν οι νέοι Αμερικανοί ήταν περισσότερες από αυτές που πήραν ο Τραμπ ή Κλίντον μαζί στις προκριματικές.

Ιδιαίτερα υψηλή υποστήριξη απολαμβάνει και η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ, μέλος των Δημοκρατικών Σοσιαλιστών της Αμερικής (DSA). Εξελέγη στο Κογκρέσο και είχε ιδιαίτερα υψηλή υποστήριξη μεταξύ των νέων. Φήμες επίσης τη θέλουν να εξετάζει να είναι υποψήφια για την προεδρία των ΗΠΑ.

Ο δήμαρχος Νέας Υόρκης, Ζόραν Μαμντάνι / REUTERS/David ‘Dee’ Delgado/File Photo

Το «φαινόμενο» Μαμντάνι

Βέβαια το μεγαλύτερο και πιο δυνατό παράδειγμα είναι ο Ζόραν Μαμντάνι. Όχι μόνο κέρδισε με διαφορά τη δημαρχία στη Νέα Υόρκη, αλλά κέρδισε τους ψηφοφόρους ηλικίας 18 έως 29 ετών. Πήρε το 75% των ψήφων τους. Χαρακτηρίστηκε «φαινόμενο». Αλλά ο Μαμντάνι πήγε στην κοινωνία. Και μίλησε για τα «μικρά»: τη στέγη, την ακρίβεια, την υγεία, τον πολιτισμό, αλλά και φορολόγηση των πλουσίων.

Επίσης μέλος της DSA, χάρη στη δημοτικότητά του αύξησε τα μέλη της. Από 5.000 το 2016 είναι πάνω από 100.000 τώρα, σύμφωνα με τη Μέγκαν Ρόμερ, εθνική συμπρόεδρο της DSA.

Οι περισσότεροι είναι νέοι Αμερικανοί. Κατά τη Ρόμερ πολλοί είναι ηλικίας μεταξύ 23 και 30 ετών και στράφηκαν στον σοσιαλισμό λόγω της κρίσης ακρίβειας. Αλλά και της αίσθησης ότι η κοινωνία είχε άδικα στραφεί εναντίον τους. Στο τρίτο τρίμηνο του 2025, το πλουσιότερο 1% των νοικοκυριών κατείχε το 31,7% του συνολικού πλούτου των ΗΠΑ. Αυτό είναι το υψηλότερο μερίδιο από τότε που η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ άρχισε να παρακολουθεί τον πλούτο των νοικοκυριών το 1989.

Η Ρόμερ εκτιμά ότι πάρα πολλοί άνθρωποι νιώθουν ότι ο καπιταλισμός «λειτουργεί ακριβώς όπως είχε προβλεφθεί. Διοχετεύει χρήματα στην κορυφή. Έτσι αναρωτιούνται: «Πώς μπορούμε να κάνουμε την οικονομία να λειτουργήσει για όλους;» Και νομίζω ότι οι άνθρωποι καταλήγουν στον δημοκρατικό σοσιαλισμό».

Το παράδειγμα του Σπαριόσου

Ο Κρίστιαν Σπαριόσου εξηγεί ότι οι πρώτες απόψεις του για τον σοσιαλισμό διαμορφώθηκαν από τους γονείς του από την Ανατολική Ευρώπη. Ο πατέρας του μετανάστευσε στη Νέα Υόρκη το 1979 από την τότε Γιουγκοσλαβία. Του άρεσαν πτυχές του σοσιαλισμού, όπως η καθολική υγειονομική περίθαλψη. Η μητέρα του, Εύα, που γεννήθηκε στην Πολωνία από Ουκρανούς γονείς, διηγήθηκε μια «σκοτεινή ιστορία» σοβιετικής κατοχής.

Αλλά τελικά βάρυναν οι προσωπικές του εμπειρίες. Ενώ βρισκόταν στην Ιαπωνία, έπρεπε να πάει στο νοσοκομείο για μια διαταραχή του θυρεοειδούς. Έμεινε έκπληκτος από την εμπειρία. «Ήταν εξαιρετικής ποιότητας φροντίδα και πλήρωσα μόνο περίπου 20 έως 30 δολάρια από την τσέπη μου. Για τους περισσότερους ανθρώπους στην Αμερική, μια από τις νούμερο ένα αιτίες προσωπικής πτώχευσης είναι οι ιατρικοί λογαριασμοί».

Και όταν πήγε στη Σουηδία να επισκεφθεί συγγενείς, εντυπωσιάστηκε από τη γενναιόδωρη 16μηνη άδεια μετ’ αποδοχών για γονική μέριμνα. «Δεν πληρώνουν πολύ περισσότερους φόρους από εμάς. Αλλά εμείς δεν παίρνουμε τίποτα πίσω από αυτά που πληρώνουμε σε φόρους», είπε.

«Βλέπω πώς η καπιταλιστική μας κοινωνία έχει γίνει αγώνας δρόμου, μόνο και μόνο για να αποκτήσει κανείς το καινούργιο αυτοκίνητο ή το καινούργιο σπίτι ή οτιδήποτε άλλο», πρόσθεσε. «Έχει δημιουργήσει μια πιο εξατομικευμένη κοινωνία όπου οι άνθρωποι νοιάζονται λιγότερο ο ένας για τον άλλον».

Απογοήτευση από το status quo

Σύμφωνα με τον Έβαν Ροθ Σμιθ, πολιτικό σύμβουλο σε εταιρεία στρατηγικής και φίλο του Μαμντάνι, υπάρχει συγκεκριμένος λόγος που οι νέοι Αμερικανοί στρέφονται στον σοσιαλισμό.

Ένιωσαν μια «απίστευτη απογοήτευση από το status quo… Δεν γνωρίζω απαραίτητα ότι οι νέοι Αμερικανοί έχουν διαβάσει το Κεφάλαιο του Μαρξ και έχουν πειστεί πλήρως. Νομίζω ότι αυτό που συνέβη είναι ότι έχουν πειστεί τόσο πολύ να εγκαταλείψουν το σύστημα που έχουμε επειδή απλώς δεν τους εξυπηρετεί πια».

Ειδήσεις Σήμερα: