Ξεπέρασαν τα 51,7 δισ. ευρώ τα χρέη στο ΚΕΑΟ / ΕΦΚΑ – Λύση ή παρηγοριά η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων;

Ενώ η κυβέρνηση ετοιμάζεται να «ξεκλειδώσει» τη νέα ρύθμιση των 72 δόσεων για χρέη στο Δημόσιο, τα τελευταία στοιχεία του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ/e-ΕΦΚΑ), είναι εξαιρετικά ανησυχητικά.

Σύμφωνα με την 1^η τριμηνιαία έκθεση προόδου του ΚΕΑΟ για το 2026, οι συνολικές οφειλές έφτασαν στα 51,786 δισ. ευρώ στις 31 Μαρτίου 2026. Πρόκειται για ιλιγγιώδες ποσό, που ισοδυναμεί με το 1/5 του ονομαστικού ΑΕΠ (248,4 δισ. ευρώ) και ξεπερνάει το 1/4 του πραγματικού ΑΕΠ (204,4 δισ. σε σταθερές τιμές του 2020).

Μέσα σε έναν χρόνο, από τα τέλη του 2024 ως τα τέλη του 2025, το χρέος αυξήθηκε από περίπου 49,3 σε 51,3 δισ. ευρώ. Μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2026 προστέθηκαν περισσότερα από 470 εκατ. ευρώ, τα 430 από πρόσθετα τέλη (τόκοι υπερημερίας).

Οι κυρίως επιβαρυμένοι είναι οι ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες, που αποτελούν σχεδόν τα 3/4 του συνόλου των μητρώων οφειλετών. Υπογραμμίζεται ότι τα μητρώα οφειλετών δεν ταυτίζονται με τα φυσικά πρόσωπα, αφού κάποιοι έχουν περισσότερα από ένα μητρώα οφειλέτη. Για παράδειγμα, οι μη μισθωτοί μπορεί να έχουν οφειλές τόσο στα πρώην ταμεία τους (π.χ. τ. ΟΑΕΕ- τ.ΕΤΑΑ), όσο και στον e-ΕΦΚΑ, από το 2017 και μετά.

Σύμφωνα με αναλύσεις φορέων, όπως το ΕΝΔΙΣΥ και η ΕΝΥΠΕΚΚ, εκτιμάται ότι περισσότεροι από 300.000 ασφαλισμένοι από τις παραπάνω κατηγορίες, αδυνατούν να βγουν στη σύνταξη λόγω χρεών. Η τελευταία ρύθμιση που έγινε για τη χορήγηση σύνταξης σε όσους έχουν οφειλές ως 30.000 ευρώ ή 10.000 για τον ΟΓΑ, (άρθρο 115, Ν5078/23), κρίνεται απολύτως ανεπαρκής.  Καθώς συντρέχουν σωρευτικές προϋποθέσεις, λίγοι είναι εκείνοι που κατάφεραν να ενταχθούν στη ρύθμιση και να ανταποκριθούν στο ύψος των δόσεων.

Σχεδόν οι 7 στους 10 οφειλέτες οφείλουν ως 15.000 ευρώ – πηγή: ΚΕΑΟ

Η μία στις δύο ρυθμίσεις χάνεται

Τα στοιχεία της νέας έκθεση του ΚΕΑΟ για τις απολεσθείσες ρυθμίσεις, είναι αποκαλυπτικά.

Από τις 61.825 ρυθμίσεις, με βάση τον νόμο 4821/2021 για τις 72 δόσεις, έχουν χαθεί οι 29.620, το 48%.

Από τις 54.936 ρυθμίσεις του Ν5036/2023, έχουν χαθεί οι 41.274, πάνω από το 75%. Από τις 610.705 ρυθμίσεις των 120 δόσεων (Ν.4611/2029) έχουν χαθεί οι 316.386, σχεδόν το 52%.

Σύμφωνα πάλι με τα στοιχεία του ΚΕΑΟ, πάνω από το 84% του συνόλου των οφειλετών, οφείλουν μέχρι 30.000 ευρώ. Σχεδόν 7 στους 10 έχουν οφειλές ως 15.000 ευρώ ο καθένας.

Από το σύνολο των 51,786 δισ. που οφείλονται στα ασφαλιστικά ταμεία, σχεδόν το 25%, προέρχεται από 2.992 μεγαλο-οφειλέτες (0,15% του συνόλου), με οφειλές άνω του ενός εκατ. ευρώ.

Άλλα 4.300 άτομα (0,21% του συνόλου), οφείλουν από μισό ως ένα εκατ. ευρώ – σχεδόν το 13% των συνολικών οφειλών.

Η έκθεση παραδέχεται ότι πάνω από το 1/5 των οφειλών (10,71 δισεκ. ευρώ) είναι πολύ χαμηλής εισπραξιμότητας. Αφορούν εργοδότες πτωχευμένους, εργοδότες σε καθεστώς εκκαθάρισης, εργοδότες με οφειλές πριν από την εφαρμογή του συστήματος ασφάλισης μέσω Αναλυτικών Περιοδικών Δηλώσεων (ΑΠΔ), που δεν έχουν ποτέ υποβάλει ΑΠΔ και που δεν έχουν ποτέ καταβάλει ποσά στο ΚΕΑΟ καθώς και οφειλές ασφαλισμένων που έχουν αποβιώσει.

Τι προβλέπει η νέα ρύθμιση

Μπροστά στο αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί, η νέα ρύθμιση αποπληρωμής οφειλών, σε 72 δόσεις  ενδέχεται να ανοίξει την πόρτα για τη συνταξιοδότηση, για περίπου 50.000 «εγκλωβισμένους» οφειλέτες, ελεύθερους επαγγελματίες  αυτοαπασχολούμενους και αγρότες, με χρέη άνω των 30.000 ευρώ. Πρόκειται για την κατηγορία των οφειλετών που δεν μποροούσαν να πάρουν σύνταξη, καθώς αδυνατούσαν να ρυθμίσουν τα χρέη τους με τους υφιστάμενους όρους. Θεωρητικά απευθύνεται σε όλους τους ασφαλισμένους με ληξιπρόθεσμα χρέη που δημιουργήθηκαν ως τα τέλη του 2023 και υπολογίζεται ότι αφορά πάνω από το 90% των οφειλών.

Η ρύθμιση δεν προβλέπει «κούρεμα» χρέους και λειτουργεί με επιτόκιο 5,84%, ελάχιστη δόση τα 30 ευρώ και εκτεταμένο χρόνο αποπληρωμής.  Η ένταξη γίνεται κατόπιν αίτησης, χωρίς έλεγχο περιουσιακής κατάστασης.

Στα θετικά του μέτρου είναι ότι με την ένταξη στη ρύθμιση παγώνουν τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης, όπως κατασχέσεις και πλειστηριασμοί, και εκδίδεται φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα.

Τα «αγκάθια» που δυσκολεύουν την εφαρμογή

Παρά την επέκταση του χρόνου αποπληρωμής, από τις 24 στις 72 δόσεις, η ρύθμιση έχει ουκ ολίγα «αγκάθια».  Καθυστέρηση ακόμα και μίας δόσης συνεπάγεται προσαύξηση 15%.  Προϋπόθεση για την ισχύ της ρύθμισης είναι η αποπληρωμή ή ο διακανονισμός νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών που δημιουργήθηκαν μετά το 2023 — γεγονός που αποτελεί τον μεγαλύτερο πονοκέφαλο για χιλιάδες ασφαλισμένους που συνεχίζουν να συσσωρεύουν νέα χρέη λόγω έλλειψης ρευστότητας.

Επίσης, όσοι έχουν ήδη ενταχθεί στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων δεν μπορούν να ενταχθούν στη νέα ρύθμιση των 72 δόσεων.

Για όσους θέλουν να συνταξιοδοτηθούν, τα εμπόδια δεν εξαντλούνται εκεί. Αν η οφειλή υπερβαίνει τα όρια του νόμου, ο ασφαλισμένος μπορεί να προσπαθήσει να επικαλεστεί πενταετή παραγραφή χρεών. Αυτό όμως οδηγεί σε «κούρεμα» ασφαλιστικού χρόνου, με δυσμενείς συνέπειες στο ύψος της σύνταξης. Αν καταφέρει να ρυθμίσει τo χρέος, ισχύει παρακράτηση έως 60% της μηνιαίας σύνταξης, ενώ απαιτείται και άρση τραπεζικού απορρήτου, με τις καταθέσεις να μην υπερβαίνουν τα 12.000 ευρώ.

Τι ζητούν οι εκπρόσωποι των οφειλετών

Αρκετοί φορείς εκτιμούν ότι η νέα ρύθμιση είναι ανεπαρκής χωρίς δομικές αλλαγές. Τα αιτήματά τους περιλαμβάνουν τρεις άξονες: διαγραφή τουλάχιστον των παλαιών οφειλών και όλων των προσαυξήσεων, αύξηση του πλαφόν από τα 30.000/10.000 ευρώ στα 50.000 ευρώ για όλες τις κατηγορίες οφειλετών και επαναφορά της ρύθμισης των 120 δόσεων για παλαιές και νέες οφειλές. «Μόνον έτσι χιλιάδες οφειλέτες, αρκετοί εκ των οποίων είναι υπερήλικες, θα μπορέσουν σήμερα να φτάσουν στον στόχο της πολυπόθητης σύνταξης», τονίζει ο πρόεδρος της ΕΝΥΠΕΚΚ, καθηγητής Αλέξης Μητρόπουλος.

Αντίστοιχα, από την πλευρά των επαγγελματιών, εκφράζεται ο φόβος ότι χωρίς ουσιαστικά κίνητρα ελάφρυνσης, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ακόμα και η νέα ρύθμιση, να οδηγηθεί σταδιακά στην αποτυχία, διαιωνίζοντας το πρόβλημα αντί να το λύνει.