Βρισκόμαστε λιγότερο από μερικές εβδομάδες πριν η παγκόσμια αγορά ενέργειας εισέλθει σε αχαρτογράφητα, εξαιρετικά επικίνδυνα νερά.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η μετωπική σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν έχουν μετατρέψει τα Στενά του Ορμούζ σε μια κλειστή, πολεμική ζώνη εδώ και πάνω από δύο μήνες.

Αδειάζουν οι παγκόσμιες εφεδρείες πετρελαίου υπό το βάρος της κρίσης ΗΠΑ-Ιράν

Η διακοπή της διέλευσης από αυτό το στρατηγικό σημείο, από το οποίο υπό κανονικές συνθήκες περνά το 1/5 του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχει δημιουργήσει ένα εκρηκτικό ντόμινο.

Από τα κεντρικά γραφεία των πετρελαϊκών κολοσσών στις ΗΠΑ μέχρι τα γραφεία της Κομισιόν στις Βρυξέλλες και τις αντλίες των ελληνικών πρατηρίων, το μήνυμα είναι κοινό και δραματικό: τα χειρότερα δεν τα έχουμε δει ακόμα.

«Καίμε» τα τελευταία αποθέματα

Μέχρι σήμερα, η παγκόσμια οικονομία στηριζόταν στα εμπορικά και στρατηγικά αποθέματα, καθώς και στο αργό πετρέλαιο που βρισκόταν ήδη αποθηκευμένο σε δεξαμενόπλοια πριν από το ξέσπασμα του πολέμου.

Όμως, αυτή η περίοδος χάριτος τελειώνει. Κορυφαία στελέχη αμερικανικών κολοσσών, όπως η Chevron, η Exxon Mobil και η Conoco Phillips, προειδοποιούν ότι κάθε μέρα που το Ορμούζ παραμένει κλειστό, εξαντλείται και η τελευταία ρανίδα από τα ρεζερβουάρ ασφαλείας.

Η οικονομική διευθύντρια της Chevron, Ίμερ Μπόνερ, ξεκαθάρισε ότι η εφεδρική παραγωγική ικανότητα και τα αποθέματα ασφαλείας έχουν σχεδόν μηδενιστεί.

Τα Στενά του Ορμούζ έχουν μετατραπεί σε μια κλειστή, πολεμική ζώνη

Οι traders της αγοράς και οι κορυφαίοι αναλυτές συμφωνούν ότι βρισκόμαστε στο χείλος του γκρεμού. Ο Φρεντερίκ Λασέρ της Gunvor χαρακτηρίζει τον Ιούνιο ως το απόλυτο «σημείο ασφυξίας», προειδοποιώντας για «τεράστιο πόνο» που θα χτυπήσει τη βιομηχανική παραγωγή και θα φέρει ύφεση.

Ακόμη πιο εφιαλτική είναι η πρόβλεψη της Αμρίτα Σεν (Energy Aspects), η οποία εκτιμά ότι αν η κρίση δεν λήξει μέχρι τα τέλη Ιουνίου, τα αποθέματα θα μηδενιστούν, εκτινάσσοντας το πετρέλαιο τύπου Brent στα 150-200 δολάρια το βαρέλι.

Ήδη, κατά τη διάρκεια του Απριλίου, οι τιμές «spot» (άμεσης παράδοσης) άγγιξαν τα ρεκόρ του 2008, ξεπερνώντας τα 140 δολάρια, ενώ τα αμερικανικά αποθέματα βενζίνης υποχώρησαν στα 222 εκατομμύρια βαρέλια, το χαμηλότερο σημείο της τελευταίας δεκαετίας.

Η Ευρώπη μπροστά στο φάσμα του 1970

Στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημαίνει γενικό συναγερμό. Ο Επίτροπος για το κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, κάλεσε τους πολίτες να «δέσουν τις ζώνες ασφαλείας τους», προβλέποντας σημαντική επιδείνωση της κατάστασης. Ο εφιάλτης του «στασιμοπληθωρισμού» —της ταυτόχρονης οικονομικής επιβράδυνσης και αύξησης των τιμών— έχει επιστρέψει, ξυπνώντας μνήμες από τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970.

Η εξαρτημένη από εισαγωγές Γηραιά Ήπειρος πληρώνει ήδη βαρύ τίμημα. Σύμφωνα με τον Επίτροπο Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, τα κράτη-μέλη έχουν ήδη δαπανήσει επιπλέον 30 δισεκατομμύρια ευρώ για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων χωρίς να παραλάβουν ούτε μια σταγόνα επιπλέον προμήθειας. Οι καταστροφές στις υποδομές του Κατάρ καθιστούν αδύνατη την άμεση αποκατάσταση της ροής φυσικού αερίου, ενώ ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) προειδοποιεί για επερχόμενες ελλείψεις στα καύσιμα αεροσκαφών ήδη από τον Ιούνιο. Η Τεχεράνη διαμηνύει, μέσω του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου, ότι η «νέα ισορροπία» στο Στενό σταθεροποιείται, καθιστώντας αβάσιμες τις ελπίδες για άμεση εκεχειρία, ενώ ο διευθύνων σύμβουλος της Equinor προειδοποίησε ότι, ακόμη και με άμεση ειρήνευση, η αγορά θα χρειαστεί τουλάχιστον έξι μήνες για να ομαλοποιηθεί.

Η ελληνική ασφυξία

Όλη αυτή η παγκόσμια γεωπολιτική δίνη μεταφράζεται στην Ελλάδα σε μια άμεση, σκληρή πραγματικότητα για τα νοικοκυριά. Το ψυχολογικό όριο των δύο ευρώ για την αμόλυβδη αποτελεί πλέον παρελθόν. Η διεθνής εκτίναξη του Brent έχει δημιουργήσει ένα κοκτέιλ ακρίβειας, με τις μέσες τιμές πανελλαδικά να παγιώνονται σε απαγορευτικά επίπεδα και τις αποκλίσεις μεταξύ Αθήνας και νησιών να είναι χαοτικές.

Ο πρώην πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πρατηριούχων Καυσίμων, Γιώργος Ασμάτογλου, δίνει τη χαριστική βολή στις όποιες ελπίδες αποκλιμάκωσης. Η τιμή διυλιστηρίου έχει ήδη «τσιμπήσει» 8 λεπτά, και σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, στα μέσα της επόμενης εβδομάδας η αμόλυβδη στα μεγάλα αστικά κέντρα θα σκαρφαλώσει στα 2,14 με 2,15 ευρώ το λίτρο. Αντίστοιχα, το πετρέλαιο κίνησης αναμένεται να ξεπεράσει το 1,85 ευρώ στην Αθήνα και να αγγίξει το 1,97 ευρώ στην περιφέρεια.

Οι συνέπειες είναι ήδη ορατές: η πραγματική κατανάλωση στα πρατήρια υποχωρεί ραγδαία, παρότι οι τζίροι -και τα κρατικά έσοδα από τον ΦΠΑ- αυξάνονται πλασματικά λόγω των τιμών. Τα ακριβά καύσιμα τροφοδοτούν το γενικότερο κύμα ανατιμήσεων, ωθώντας τον πληθωρισμό στο 5,4% τον Απρίλιο, παρασύροντας τρόφιμα, ακτοπλοϊκά και αεροπορικά εισιτήρια ενόψει της τουριστικής περιόδου. Παρά τη λύπη που εξέφρασε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, χωρίς ωστόσο διάθεση αυτοκριτικής, η κατάσταση μοιάζει εκτός ελέγχου. Οι ειδικοί της αγοράς προειδοποιούν ότι για να φανούν μειώσεις στα ράφια των σούπερ μάρκετ θα χρειαστεί πάνω από ένας χρόνος. Η Ελλάδα, μαζί με τον υπόλοιπο κόσμο, ετοιμάζεται για το πιο σκληρό οικονομικό καλοκαίρι των τελευταίων δεκαετιών.

Ειδήσεις Σήμερα: