Θρασύβουλος Καλαφατάκης: Ποιος ήταν ο κομμουνιστής από τον Πλατανιά – Διηγείται η κόρη του, βίντεο ντοκουμέντο

Ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης φαίνεται να είναι ένας από τους κομμουνιστές που αποτυπώνονται στις φωτογραφίες – ντοκουμέντα, τα οποία ήρθαν στη δημοσιότητα 82 χρόνια μετά την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής.

Συγκλονίζει η περιγραφή της κόρης του Καλαφάτη, όπως ήταν γνωστός στην Κρήτη ένας από τους 200 εκτελεσμένους κομμουνιστές της Καισαριανής

Σύμφωνα με το σάιτ του ΚΚΕ, 902.gr, ο άλλος κομμουνιστής που φαίνεται να έχει ταυτοποιηθεί είναι ο Δημήτρης Παπαδόπουλος.

Το Γυμνάσιο Πλατανιά Χανίων, από όπου καταγόταν ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης, υπενθύμισε τη συνέντευξη που είχε δώσει η κόρη του εκτελεσμένου κομμουνιστή, Μαρία Καλαφατάκη – Μαράκη πριν από δέκα χρόνια, τον Απρίλιο του 2016.

Συγκίνηση προκαλεί το γεγονός ότι τη συνέντευξη πήρε ο τότε μαθητής, Γιάγκος Μαράκης, εγγονός της Μαρίας Καλαφατάκη – Μαράκη και δισέγγονος του Θρασύβουλου Καλαφατάκη.

Δείτε τη συνέντευξη:

Ποιος ήταν ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης

Το Γυμνάσιο Πλατανιά στο αφιέρωμά του στον κομμουνιστή Θρασύβουλο Καλαφατάκη αναφέρει στην εισαγωγή: «Κινηματίας κατά του Μεταξά το 1938 στα Χανιά, με καταγωγή από τον Πλατανιά Χανίων.

Συνελήφθη και φυλακίσθηκε από το 1938 έως το 1944. Εκτελέσθηκε από τους Γερμανούς Ναζί μαζί με άλλους 199 φυλακισμένους κομμουνιστές στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944.

Η οικογένειά του παρέμεινε στον Πλατανιά. Σήμερα, Απρίλης του 2016, η κόρη του Μαρία συζητά με τον εγγονό της Γιάγκο, την ιστορία του μπαμπά της».

Στη συνέχεια του αφιερώματος τονίζεται ότι: «Η γιαγιά Μαρία, κόρη του Θρασύβουλου Καλαφατάκη, εξιστορεί στον εγγονό της Γιάγκο Μαράκη τις αναμνήσεις από τα όσα έχει ακούσει για τη ζωή του μπαμπά της…

Μέσα από τα λόγια της διασχίζουμε νοητά την ταραγμένη ιστορική περίοδο του τόπου από το κίνημα στα Χανιά κατά του Μεταξά το 1938, την κατοχή και τον εμφύλιο.

Ο φόβος, το κυνήγι, η κοινωνική απομόνωση των αριστερών αλλά στον αντίποδα και η αλληλεγγύη των κοντινών στην οικογένεια ανθρώπων ανεξάρτητα από την πολιτική τους τοποθέτηση τον καιρό εκείνο κυριαρχούν στις περιγραφές.

Κυρίαρχο θέμα της ιστορίας η εκτέλεση του μπαμπά της γιαγιάς την Πρωτομαγιά του 1944 από τους Γερμανούς Ναζί στην Καισαριανή μαζί με άλλους 199 κομμουνιστές».

Ο συγκλονιστικός διάλογος εγγονού, γιαγιάς και καθηγητή

Το Γυμνάσιο Πλατανιά έχει προχωρήσει στην απομαγνητοφώνηση της συνέντευξης.

{Μαθητής} Πες μας το όνομά σου γιαγιά.

{Γιαγιά} Μαρία Μαράκη του Ιωάννου. Ο πατέρας μου: Θρασύβουλος Καλαφατάκης.

{Μαθητής} Ωραία… Εγώ είμαι ο Γιάγκος Μαράκης, ο εγγονός σου και πες μας τώρα την ιστορία του μπαμπά σου…

{Γιαγιά} Όταν πιάσανε τον πατέρα μου εγώ ήμουνα 2 χρονών, δεν τον γνώρισα καθόλου δεν τον θυμόμουνα.

Μετά ας πούμε που ήτανε στο βουνό, ορισμένα από τη γιαγιά μάθαινα, η γιαγιά μου ήτανε από τη Σμύρνη, κι ήξερε πολλά! Μας εκαλανάθρεψε πολύ καλά, γιατί πάντα μας έλεγε «Στον Πλατανιά θα προπατείτε με ψηλά το κεφάλι».

Λοιπόν, αυτή είχε τον στάβλο γεμάτο αγελάδες και τα έφτιανε η γιαγιά. Κατέβαινε ο πατέρας μου απ’ το βουνό και της έφερνε τροφές τη νύχτα και μετά έφευγε… Και του έδινε και φαγητό κι έφευγε… Αυτός περισσότερο στο βουνό ήτανε που είναι μια σπηλιά στον πάνω Πλατανιά πολύ μακριά που τη λένε «Ανθρωπότρυπα» κι εκεί μέσα είναι γραμμένο και το όνομά του, και πολλοί αντάρτες που ήταν.

Κατά του Μεταξά

{Καθηγητής} Μιλάμε για το ’38 βέβαια… Δεν έχουμε ακόμα αντάρτικο…. Ήταν κινηματίας κατά του Μεταξά.

{Γιαγιά} Ναι, ναι… Κατά του Μεταξά.

{Καθηγητής} Γι‘ αυτό το κίνημα ξέρετε να μας πείτε κάτι;

{Γιαγιά} Του Μεταξά; Ναι… πολλά! Λοιπόν ο πατέρας μου… Να σου πω πρώτα όταν τον πιάσανε και μετά γίνανε τα… Αυτά…

Ήτανε ο νοματάρχης του Πλατανιά, έμενε στο σπίτι μας απέναντι κι ήξερε όλες τις κινήσεις του, αλλά επειδή είμαστε ορφανά μικρά έλεγε ότι ποτέ δεν θα προδώσω τον Θρασύβουλο, όσα χρόνια είμαι στον Πλατανιά νοματάρχης.

Τα ‘ξερε όλα και τα ‘λεγε της μαμάς. Όταν όμως ένας Πλατανιανός – δεν μπορώ να πω το όνομα – τον είδε κάπου, ξέρω ‘γω, και ειδοποίησε την ασφάλεια των Χανίων και επήγαν και τον πιάσανε.

Τον πήγανε στα μπουντρούμια των Χανίων, στις φυλακές. Ο νοματάρχης πήρε τη μαμά και πήγανε να του πουν να υπογράψει… Λέει: «Δεν έκανα τίποτα, δεν σκότωσα, δεν έκλεψα, είμαι επαγγελματίας», γιατί είχε τον στάβλο γεμάτο, είχε περιουσία, είχε μαγαζί στα Χανιά, στο δημαρχείο απέναντι, γαλακτοκομείο.

{Καθηγητής} Είναι σημαντικό να διευκρινίσετε: «Τι να υπογράψει»;

{Γιαγιά} Να υπογράψει να μην είναι του ΚΚΕ. Ο πατέρας μου ήταν του ΚΚΕ.

{Καθηγητής} Να απαρνηθεί τον κομουνισμό.

«Θέλω την πρόοδο του κόσμου και να ζήσουν ελεύθερη οι άνθρωποι»

{Γιαγιά} Ναι… και πριν πάει … τέλειωσε το πρώτο Γυμνάσιο Χανίων κι εκεί γίνηκε «Αριστερός» και δεν ήθελε να αλλάξει ποτέ… Είχε κίνημα με τον Κτιστάκη, με τον Μαριακάκη, Χανιώτες, με τον Κορνάρο… Πολλούς Χανιώτες είχε συμπαραστάτες όταν… πριν τον πιάσουνε από το βουνό.. γίνηκε ένα κίνημα στα Χανιά στη στρατώνα Μεταξά. Ο Πλατανιάς τότε ήτανε οι περισσότεροι αριστεροί την εποχή εκείνη.

Πήγανε λοιπόν στη στρατώνα να κάνουνε διαδηλώσεις κατά του Μεταξά, και αυτοί βάλανε το κανόνι και πολεμούσαν να τους σκοτώσουν. Ο πατέρας μου ήταν τόσο δυνατός που το ανέμησε κι ανέβηκε επάνω στο κανόνι και γύρισε τη μπούκα του κανονιού προς τη θάλασσα, κι έτσι φώναζε των ανθρώπων «φύγετε γιατί θα μας σκοτώσουν» κι έτσι γλύτωσε κι αυτός κι οι Πλατανιανοί όλοι και οι υπόλοιποι Κρητικοί από τα χωριά που ήταν εκεί…. τέλειωσε αυτό…. έκαψε και την ασπίδα…. μια σημαία …. δεν ξέρω πως τη λένε… την έκαψε ο πατέρας μου στα Χανιά…

Να πούμε μετά για τη φυλακή…. Αυτά τα έκανε… Ήτανε δραστήριος ας πούμε… Από δω από κει είχε πολλούς κοντά του Πλατανιανούς κι απ’ το Γεράνι πάρα πολλούς και Αγιομαρινιώτες… Τότε Αγιά Μαρίνα, Πλατανιά και Γεράνι ήταν αριστεροί οι περισσότεροι , λίγοι ήταν εθνικόφρονες Αυτός εκκινούσε τα πάντα…. όλοι του λέγανε Θρασύβουλε θα γίνεις μια μέρα βουλευτής! Επειδή ήτανε δραστήριος.

Αυτός μετά στη φυλακή που ήτανε πήγε ο νοματάρχης πολλές φορές και τον παρακάλεσε να υπογράψει και λέει δεν έκανα κανένα κακό να υπογράψω… αλλά για το κόμμα δεν υπογράφω γιατί θέλω την πρόοδο του κόσμου και να ζήσουν ελεύθεροι οι άνθρωποι , να δουλεύουμε και να ζούμε. Πάντα του και στη φυλακή μέσα που ήτανε στην Ακροναυπλία έλεγε πότε θα πάω στον Πλατανιά για να ζευγαρίζω τα πλατανιανά χωράφια, το χώμα το πλατανιανό. Ήταν τόσο εργατικός.

Ο νοματάρχης είπε τότε στη μαμά μου «αν τον φύγουνε στην Αθήνα από κει και πέρα δεν ξέρω τι θα γίνει, μπορεί και να ζήσει μπορεί και να μη ζήσει».

Πέταξε δύο αστυνομικούς στη θάλασσα

Όταν τον πήγανε στη Σούδα με δύο αστυνομικούς άνοιξε τα χέρια του πλατιά και τους πέταξε στη θάλασσα μέσα! (τους αστυνομικούς από το καράβι που τον συνοδεύανε).

Τέλος πάντων, τον πήγανε πάνω, τον πήγανε στην Αθήνα, τον πήγανε στη Λάρισα στις φυλακές, στο Αβέρωφ φυλακές, και τέλος τους πήγανε στην Ακροναυπλία.

Ήταν όλοι αριστεροί, παράδωσαν οι Έλληνες στους Γερμανούς, ζήσανε πολύ δύσκολα μέσα στη φυλακή – τα μάθαμε από ένα μικρό παιδί που ήταν 20 χρονών τον Γκουρεμέτζα, που ήτανε μετά στην τράπεζα στην Alpha Bank θα σου πω λίγα γι’ αυτόνε…

Και τους βάζανε καλαμάκια στα νύχια μέσα και τα ανάβανε φωτιά και τα σουβλίζανε στα χέρια τους μες στη φυλακή…. τους ψήνανε φακή κι έλεγε ο πατέρας μου: «Σας έψησα σήμερα φακή αλλά έχει και κιμά… Κι αυτά ήτανε μαμούνια.

{Καθηγητής} Ναι… Φαντάζομαι ότι περνούσαν δύσκολα… Εδώ περνούσε δύσκολα ο έξω κόσμος… Φανταστείτε πως περνούσε ένας φυλακισμένος την εποχή εκείνη…

Τα αστεία στη φυλακή

{Γιαγιά} Ήταν αστείος, πάρα πολύ λέει μέσα στη φυλακή και καθότανε όλοι γύρω γύρω και στη μέση σ’ ένα σκαμνάκι αυτός και τους έλεγε τη ζωή του… Ακόμα και πως παντρεύτηκε… Γιατί η μητέρα μου ήτανε 11 χρονών στην πέμπτη δημοτικού και ήθελε να την πάρει… Και η γιαγιά επειδή ήταν απ’ τη Σμύρνη ήταν πολύ ηθική και δεν ήθελε να ακούσει τίποτε για την κόρη της… δεν είχε άλλη. Ο άντρας της ήταν χωροφύλακας και πέθανε το ’22 από τη μεγάλη γρίπη που τον είχανε στείλει απόσπασμα στον Ομαλό με τα πόδια… (Τον άντρα της γιαγιάς) και πέθανε, και δεν είχε ούτε άντρα καθόλου…

Είχε ένα αδερφό, αλληλαδερφό, Χάλης ήτανε ο αδερφός της κι η μαμά μου Χάλη απ’ τον ίδιο πατέρα και έμενε στο Βαμβακόπουλο που ήτανε παντρεμένος, τον περίθαλπτε και του έπλενε τα ρούχα του η θεία μου τον έφτιανε κι επήγε η ασφάλεια και του λέει (Γιατί ο θείος μου ήταν νεοδημοκράτης) και του λέει: «Χάλη, κρύβεις ένα αριστερό» λέει «Ναι είναι της αδερφής μου άντρας… Θα τον κρύβω και δεν σας δίνω κανένα δικαίωμα… Πρώτα θα πάρετε εμένα και μετά θα πάρετε αυτόν»…

{Καθηγητής} Να γυρίσουμε όμως στο Θρασύβουλο τον Καλαφάτη, τελικά επτά χρόνια μετά (τη σύλληψη) εκτελέστηκε;

{Γιαγιά} Πέντε χρόνια ήταν στην Ακροναυπλία φυλακή. Όταν ήταν στη φυλακή μέσα το βράδυ της Πρωτομαγιάς τους μετρήσανε, γιατί σκοτώσανε οι αντάρτες έναν αξιωματικό, μεγάλο Γερμανό και δύο άλλους πάνω στην πάνω Ελλάδα και διέταξαν τότε οι Γερμανοί να σκοτώσουν 200. Και το βράδυ πήγαν και διάλεγαν τους καλύτερους, τους πιο δυνατούς όλους, και μαζί είχανε διαλέξει και το….

{Μαθητής} Κρατά την ανακοίνωση των Γερμανών και τη δείχνει στη γιαγιά «Να κοίτα εδώ: Λέει ο τυφεκισμός 200 κομουνιστών την 1/5/1944».

Η βραδιά πριν από την εκτέλεση

{Γιαγιά} Ναι Κυριακή ήταν… Και αυτός που λες όταν πήγανε στην Ακροναυπλία τους διάλεξαν το βράδυ και τους βάλανε σε ένα χωριστό μέρος. Τότε αυτός ο Γκουρεμέτζας (που ήταν στην Alpha Bank) του λέει ο πατέρας μου το πρωί: Ξέρεις τι θα κάνουνε Θανάση; Θα μετρούν κεφαλές… Δεν θα διαλέγουν… Κι είσαι μικρός και προσπάθησε να φύγεις … κι αν επειδή έχω δυο κορίτσια καμιά φορά και θέλεις (γιατί δεν ήξερε ότι είχανε σκοτωθεί και τα άλλα του αδέρφια, πως τα φούρνισαν πάνω) Θέλω να πάρεις τη μια κοπελιά. Να ξέρω ότι η μια μου κοπελιά είναι παντρεμένη. Εμένα ο πατέρας μου εδώ στο χωριό από μικρή επειδή του έμοιαζα πολύ με φώναζε Θρασύβουλο.

Κι έγραφε και στα γράμματά του πως πρέπει να ακολουθήσω τη δραστηριότητά του, να ακολουθήσω και το κόμμα του και ποτέ να μην ψηφίσω πουθενά αλλού…. Το προσπαθώ!! Αυτός μετά που τους διάλεξαν το βράδυ, ο Γκουρεμέτζας ξυπόλυτος έφυγε, θα μπήκε άλλος γιατί του Σουκατζή (σ.σ. αναφέρεται στον Ναπολέοντα Σουκατζίδη) του είπανε ότι ήταν διερμηνέας ο Σουκατζής κι
ήξερε πολλές ξένες γλώσσες, ήταν μορφωμένος, του λέει ο διερμηνέας δε θέλω να σκοτωθείς, εσύ, γιατί μαζί δουλεύαμε γι’ αυτή τη δουλειά, λέει δε μπορώ γιατί είπανε 200, αν σκοτώσουν λέει ο Σουκατζής 199 να φύγω… Αν είναι να μπει άλλος στο πόδι μου, δεν το δέχομαι! Και τον σκοτώσανε κι αυτόν μαζί…

Όταν τους σκοτώσανε ο Γκουρεμέτζας έφυγε, και τους περάσανε – δεν ξέρω σε ποιο μέρος έμενε – για να τους πάνε στην Καισαριανή να τους εκτελέσουν με καμιόνια τα γερμανικά, αυτός έκατσε στο μπαλκόνι και τον είδε ο πατέρας μου απ’ το αυτοκίνητο και του φώναζε «Γεια σου Θανάση για τελευταία φορά» γιατί ήξερε πως θα τους σκοτώσουν.

Όταν τους πήγαν στην Καισαριανή, χόρεψαν τον χορό του Ζαλόγγου, βάλανε κρητικό μαντίλι και παίζανε λύρα (από ένα άλλο νησί ήταν η λύρα) κι έπαιζε η λύρα και χορεύανε πριν τους εκτελέσουν και ζήτησαν να τους εκτελέσουν όλους μαζί.

Κι όμως τους βάλανε είκοσι – είκοσι και τους μετρούσαν και τους σκοτώσανε…

Στο μνημόσυνο των 200 κομμουνιστών

Εγώ στην Καισαριανή πήγα δύο φορές στο μνημόσυνο. Του Μαριακάκη οι αδερφές είχαν μείνει απάντρευτες και κρατούσαν πάντα μεγάλη φωτογραφία του Μαριακάκη και ήταν μαζί εκεί… Είχαν σχοινιά για να περάσεις… Κόσμος πάρα πολύς… Δεν μπορούσες να περάσεις εύκολα για να φτάσεις στο μνημείο.

Το μνημείο ήταν εγκαταλειμμένο εντελώς, μόνο το κανονάκι έδειχνε μια σκουριά – να το πω κι αυτό κι ας είναι και Νεοδημοκράτης: Το μνημείο, τώρα τελευταία το έφτιαξε ο Καραμανλής. Ένας Μακρής ήταν Δήμαρχος αριστερός, δεν τον αφήνανε λέει δεν του δίναν δικαίωμα να το φτιάξει, μετά αποστρατεύτηκε και πήγε πάλι αριστερός ένα μικρό παιδί δεν του δίναν κι εκείνου δικαίωμα…

Ήταν το ΠΑΣΟΚ 20 χρόνια ποτέ δεν το έφτιαξε… Αυτό μου το είπε ο Γκουρεμέτζας που πήγε…. Γιατί έχουνε στην Καισαριανή 200 ταμπελάκια με καθ’ ενός το όνομα και κάθε Πρωτομαγιά που θα κάνουνε την αίτηση βαστά ο καθ’ ένας ένα.

Του πατέρα μου ο φίλος αυτός – που ήταν και μεγάλος – βαστούσε το ταμπελάκι με το όνομα του πατέρα μου. Όταν το εγκαινίασαν που το έκανε ο Καραμανλής το μνημείο, ήταν εκεί ο Αλογοσκούφης, κι όταν τον είδε τόσο μεγάλο – τότε ήταν 95 χρονών, φέτος πέθανε… – ζήτησε να τον ρωτήσει ορισμένα πράγματα.

Κι απόρησε ο Γκουρεμέτζας «Εγώ αριστερός, τι με θέλει ο Αλογοσκούφης;».

Κι όμως επήγε, και τον ρώτησε για ποιο λόγο κρατάς το ταμπελάκι του Καλαφατάκη.

Είναι Κρητικός απ’ τα Χανιά του απάντησε, κι είμαστε μαζί στη φυλακή, και με βοήθησε πολύ και στο φαΐ, έβγαζε και τη ζακέτα του ακόμα για να με σκεπάσει να μην κρυώνω, επειδή ήμουν μικρός.

Και γι’ αυτό όσο ζω θα έρχομαι κάθε χρόνο και θα κρατώ το ταμπελάκι. Εγώ, λέει, ως μαθητής μετά, επειδή έγραφα ΕΑΜ και ΕΠΟΝ με πιάσανε, δεν είχε άλλη δραστηριότητα. Σπούδασε αλλά όπου επήγενε σε τράπεζα να πιάσει δουλειά δεν τον ήθελε κανείς γιατί ήταν αριστερός.

Στέλνανε χαρτί και δεν του επιτρέπανε σε καμία δουλειά να μπει ο άνθρωπος…. Όταν πήγε στου Κωστόπουλου στην τράπεζα Πίστεως είπανε κι εκεί πως είναι αριστερός. Ο Κωστόπουλος λέει «δεν πειράζει, θα καθίσει 5-6 μήνες κι αν η δουλειά του αξίζει θα τον κρατήσω. Αν δεν αξίζει, θα φύγει!».

Κι όμως τον κράτησε και μετά τον έκανε επιθεωρητή τραπεζών σε όλα τα νησιά της Ελλάδας. Λοιπόν, τότε ήρθε να ελέγξει τα Χανιά την τράπεζα και ήρθε εδώ στον Πλατανιά, σε ένα κέντρο κάτω στην παραλία.

Το ‘χε ένας Σαλαβαντές… Γεωργακάκη ήταν το κτήριο…. Νομίζω είναι τώρα ξενοδοχείο.

[….]

Ο Θρασύβουλος Καλαφατάκης ήθελε να ονομάσει την κόρη του Ρόζα

Ήμουν αβάφτιστη 6 χρονών για να περιμένουμε να έρθει ο πατέρας μου να κάνει γλέντι και να με βαφτίσει, να σφάξει δυο βόδια στην Παναγία. Όταν σκοτώθηκε ένα γειτονάκι μας εδώ στον δρόμο αβάφτιστο, η μάνα μου του μήνυσε (σ.σ. του έγραψε) ότι πρέπει να βαφτίσουμε το παιδί μια και μεις πάνω στο δρόμο μέναμε το σπίτι μας ήταν εκεί που είναι το μαγαζί σήμερα.

Της είπε τότε εκείνος «Θα ειδοποιήσεις στους Λάκους στο Φουρνέ, έναν Ψυλλάκη να έρθει να βαφτίσει την κοπελιά κι έχουμε δώσει τα χέρια. Η μάνα μου του το μήνυσε και της απάντησε «Κατίνα, δεν μπορώ να έρθω γιατί είμαι αριστερός και πιάσανε τον αδερφό μου – που τον σκοτώσανε και τον αδερφό του – και να πω πως πάω να βαφτίσω του Καλαφάτη… Αμέσως θα με πιάσουνε».

Ευρέθηκε ένας εδώ που είχε τον Μύλο του Κερατά που άλεθαν, ήτανε δεξιός και λέει «εγώ θα βαφτίσω την κοπελιά».

Πάμε στην εκκλησία στην Παναγία, ο πατέρας μου ήθελε να με βγάλει Ρόζα, επειδή έλεγαν τη Ρόζα. Ο παπάς δεν το δέχθηκε γιατί δεν έβγαζε κομμουνιστικά ονόματα. Του είπε τότε ο νονός που ήταν και δεξιός ότι πρέπει να γίνει ενός φυλακισμένου το θέλημα…

Αφού θέλει την κόρη του να τη βγάλει Ρόζα; Λέει δεν μπορώ ο παπάς. Δεν βγάζω τέτοια ονόματα στην εκκλησία, θα τη βγάλω Μαρία, της Παναγίας το όνομα.