Τιμές φαρμάκων: Πώς θα επηρεαστούν από την είσοδο της Βουλγαρίας στην ευρωζώνη;

Αλλαγές στις τιμές των φαρμάκων αναμένεται να φέρει στη χώρα μας η είσοδος της Βουλγαρίας στην ευρωζώνη.

Η γειτονική χώρα μπαίνει πλέον στο «καλάθι» των χωρών που καθορίζουν την τιμολόγηση των φαρμάκων στην Ελλάδα. Από τις χώρες αυτές, λαμβάνονται υπόψιν οι δύο φθηνότερες τιμές της Ευρωζώνης και ο μέσος όρος τους γίνεται η τιμή που παίρνει το κάθε φάρμακο.

Για το 2026, η γενική ανακοστολόγηση στα φάρμακα που ήδη κυκλοφορούν, έγινε τον περασμένο Δεκέμβριο, οπότε δεν αναμένεται κάποια θεαματική αλλαγή.

Εκεί που περιμένουμε αλλαγές, είναι στα νέα φάρμακα που θα ζητήσουν να τιμολογηθούν για να κυκλοφορήσουν στη χώρα μας, και η είσοδος της Βουλγαρίας στο ευρώ αναμένεται να οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές, καθώς πρόκειται για μια από τις φθηνότερες χώρες της Ευρώπης, συνολικά.

Το ζήτημα που μπαίνει είναι ποια φάρμακα θα φτάσουν στους ασθενείς, δεδομένου ότι μόλις ένα στα πέντε φάρμακα που εγκρίνονται στην Ευρώπη είναι τελικά διαθέσιμα στους ασθενείς

Παράγοντες της φαρμακευτικής αγοράς εκτιμούν ότι η είσοδος της Βουλγαρίας στο ευρώ δεν θα επηρεάσει σημαντικά τις τιμές φαρμάκων στη χώρα μας, τουλάχιστον σε ότι αφορά την χρονιά που ξεκίνησε τις προηγούμενες ημέρες, με τον πρόεδρο του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ) Ολύμπιο Παπαδημητρίου να αναφέρει στο in.gr ότι η γενική ανακοστολόγηση έγινε τον περασμένο Δεκέμβριο, συνεπώς οι τιμές των ήδη κυκλοφορούντων προϊόντων δεν πρόκειται να επηρεαστούν. Ο κ. Παπαδημητρίου σημείωσε ότι «η προσθήκη της Βουλγαρίας στις χώρες της Ευρωζώνης θα επηρεάσει τις τιμές των νέων φαρμάκων καθώς η χώρα θα ενταχθεί στο «καλάθι» των χωρών των οποίων οι τιμές λαμβάνονται υπόψιν για την τιμολόγηση φαρμάκων στη χώρα μας», όμως εκτίμησε και πάλι ότι «η διαφορά δεν αναμένεται να είναι σημαντική».

Clawback

Καθώς όμως η Ελλάδα ήδη διατηρεί από τις χαμηλότερες τιμές φαρμάκων στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με τις εξαιρετικά υψηλές υποχρεωτικές επιστροφές (clawback – rebate) από τον περιορισμένο προϋπολογισμό,  το ζήτημα που μπαίνει είναι ποια φάρμακα θα φτάσουν στους ασθενείς, δεδομένου ότι μόλις ένα στα πέντε φάρμακα που εγκρίνονται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) και την Κομισιόν είναι τελικά διαθέσιμα στους ασθενείς και αυτά όχι πάντα και όχι για όλους τους ασθενείς.

Άλλες πηγές της φαρμακευτικής βιομηχανίας στη χώρα μας επεσήμαιναν ότι οι πιέσεις στην τιμολόγηση των φαρμάκων είναι πλέον εντονότερες στην Ε.Ε. δεδομένου ότι στη Γαλλία και Γερμανία έχουν εισάγει κι αυτές το μέτρο του clawback. Οι εκπτώσεις που προκαλούν οι νέες υποχρεωτικές επιστροφές στην Ευρώπη, φτάνουν μέχρι και το 25% – στη χώρα μας, το clawback έχει φτάσει σε ορισμένες περιπτώσεις μέχρι και 83%, ενώ κατά μέσο όρο υπολογίζεται γύρω στο 50%.

Πιέσεις διαθεσιμότητας

Οι πιέσεις στις τιμές των φαρμάκων οδηγούν σε προβλήματα διαθεσιμότητας κυρίως των νέων θεραπειών που στη χώρα μας.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με έκθεση της εταιρείας μελετών IQVIA για λογαριασμό του ΣΦΕΕ:

• Από τα 178 νέα καινοτόμα φάρμακα που πήραν έγκριση ΕΜΑ τα έτη 2021-2024, μόνο τα 36 (δηλαδή το 20%) είναι διαθέσιμα στην ελληνική αγορά ή μόνο το 1 στα 5 καινοτόμα φάρμακα της τελευταίας τετραετίας είναι σήμερα διαθέσιμο στους Έλληνες ασθενείς.
• Το δεινό επιχειρηματικό κλίμα που διαμορφώνουν οι υπέρογκες υποχρεωτικές επιστροφές έχει σαν συνέπεια τα μισά (49%) από τα 178 νέα καινοτόμα φάρμακα να μην φτάσουν πιθανότατα στους Έλληνες ασθενείς στο άμεσο μέλλον.

Αντίστοιχα, ευρωπαϊκή έκθεση της IQVIA για λογαριασμό του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου Φαρμακευτικών Βιομηχανιών – EFPIA, έδειξε ότι

• Στους Έλληνες ασθενείς, έφτασαν μόλις 75 από τα 173 νέα φάρμακα που πήραν έγκριση από τον ΕΜΑ, τα έτη 2020 – 2023, έναντι 79 στα 167 τα έτη 2019 – 2022.
• Από τα 173 νέα φάρμακα μόνο το 25% είναι πλήρως προσβάσιμα από τους Έλληνες ασθενείς, το 18% είναι διαθέσιμα με περιορισμούς, μέσω Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ) και ΙΦΕΤ, το 2% είναι διαθέσιμα μόνο ιδιωτικά, ενώ το 55% δεν είναι καθόλου διαθέσιμα.
• Μάλιστα αυτά τα 75 φάρμακα, είναι διαθέσιμα αφότου περάσουν 654 ημέρες κατά μέσο όρο από την ημέρα έγκρισής τους στην Ευρώπη, μέχρι να αποζημιωθούν στην χώρα μας. Ο χρόνος αυτός υπολείπεται κατά δυόμιση (2,5) μήνες από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο (578 ημέρες ο Ευρωπαϊκός μέσος όρος) και έχει χειροτερέψει κατά 67 ημέρες (πάνω από δύο μήνες) έναντι της προηγούμενης περιόδου (2019-2022), που ήταν 587 ημέρες.
• Το ποσοστό διαθεσιμότητας των ογκολογικών προϊόντων έχει την μεγαλύτερη επιδείνωση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες κατηγορίες προϊόντων, καθώς μειώθηκε σε 59% από 71% το 2023, ενώ παράλληλα αυξήθηκε ο χρόνος που απαιτείται για την διαθεσιμότητα αυτή σε 657 ημέρες από 568 το 2023.
• Ομοίως για τα ορφανά φάρμακα το ποσοστό διαθεσιμότητας μειώθηκε σε 36% από 41% το 2023 και ο χρόνος που απαιτείται για τη διαθεσιμότητα αυτή αυξήθηκε σε 704 ημέρες από 530 ημέρες το 2023. Ο μέσος χρόνος διαθεσιμότητας για τα ορφανά προϊόντα έχει την μεγαλύτερη επιδείνωση σε σύγκριση με τις υπόλοιπες κατηγορίες προϊόντων: 174 ημέρες πιο αργός σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα.

Οι κύριες αιτίες μη διαθεσιμότητας και καθυστέρησης πρόσβασης σε καινοτόμες θεραπείες αφορούν πρωταρχικά το ύψος των υποχρεωτικών επιστροφών, αλλά και τον κανόνα 5/11, που θέτει ως προαπαιτούμενο αποζημίωσης στη χώρα μας το συγκεκριμένο φάρμακο να αποζημιώνεται ήδη σε 5 από 11 ευρωπαϊκές χώρες που διαθέτουν οργανισμούς αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας.