Χειρουργικό «στυλό» διακρίνει τον καρκινικό ιστό από τον υγιή

Ένα νέο χειρουργικό «στυλό» υπόσχεται να γίνει ο καλύτερος συνεργάτης των χειρουργών στην άμεση ανίχνευση και πλήρη αφαίρεση του καρκινικού ιστού, χωρίς να απαιτείται η λήψη και αποστολή δείγματος στο εργαστήριο ενώ ο ασθενής είναι στο χειρουργικό τραπέζι.

Σύμφωνα με άρθρο του επιστημονικού εντύπου Science Translational Medicine, το MasSpec Pen, όπως ονομάζεται η συσκευή χειρός, επιτρέπει στους γιατρούς να ελέγχουν επί τόπου αν ο ιστός είναι καρκινικός ή όχι, δίνοντας αποτελέσματα σε περίπου 10 δευτερόλεπτα.

Μάλιστα, το «στυλό» έχει επιδείξει ακρίβεια έως και 96% σε δείγματα ιστών (από μαστό, πνεύμονα, θυρεοειδή αδένα και ωοθήκες) που είχαν αφαιρεθεί από 253 ασθενείς με καρκίνο.

Ιδιαίτερη αναμένεται να είναι η συμβολή του στον καθορισμό των ορίων αφαίρεσης του καρκινικού ιστού σε σημεία, όπως το στομάχι, το πάγκρεας, το παχύ έντερο και ο χοληδόχος πόρος, που σήμερα είναι ιδιαίτερα δύσκολο να καθοριστούν με ασφάλεια.

«Το “στυλό” αναμένεται να κάνει ευκολότερη τη δουλειά των χειρουργών στη διαδικασία εκκαθάρισης των καρκινικών κυττάρων που έχουν διαφύγει του όγκου», εξηγεί η επικεφαλής ερευνήτρια Λίβια Εμπερλιν, επίκουρη καθηγήτρια Χημείας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν.

Ειδικά καρκίνοι, όπως του μαστού, του παγκρέατος και του εγκεφάλου, «τείνουν να εισχωρούν στον περιβάλλοντα υγιή ιστό. Για έναν χειρουργό, μπορεί να είναι πραγματικά δύσκολο να διακρίνει τα καρκινικά κύτταρα αφού μοιάζουν αρκετά με τα φυσιολογικά. Και το να κάνει κανείς μόνο οπτική αξιολόγηση είναι μια πραγματική πρόκληση», συμπληρώνει η ερευνήτρια.

«Η νέα ιατρική μικροσυσκευή θα μειώσει και τον χειρουργικό χρόνο, καθώς θα καταργήσει την ανάγκη αποστολής δειγμάτων προς ανάλυση στο εργαστήριο κατά τη διάρκεια του χειρουργείου ώστε να αποφασιστεί αν έχει γίνει σωστά η αφαίρεση όλου του όγκου», συμπληρώνει ο Τζον Λι, ερευνητής που συμμετείχε στην έρευνα.

Η διαδικασία αυτή μπορεί να διαρκέσει έως και μισή ώρα και ο ασθενής μένει στο χειρουργικό τραπέζι υπό γενική αναισθησία. Το MasSpec Pen, όμως, εξάγει αποτελέσματα σε λίγα μόλις δευτερόλεπτα.

Η συσκευή είναι συνδεδεμένη με ένα λεπτό σωλήνα με φασματόμετρο μάζας, που αναλύει τη χημική σύσταση και τη μάζα των μορίων. Ο χειρουργός τοποθετεί τη μύτη του «στυλό» επί του ιστού και άμεσα απελευθερώνεται μια μικροσκοπική σταγόνα νερό, την οποία στη συνέχεια επανασυλλέγει.

«Η σταγόνα μένει στον ιστό για περίπου τρία δευτερόλεπτα, κατά τη διάρκεια των οποίων το νερό απορροφά μόρια του ιστού. Τα περισσότερα από τα μόρια μας είναι υδατοδιαλυτά. Έτσι εύκολα ενσωματώνονται στην σταγόνα νερού και μπορούν να σταλούν προς ανάλυση στο φασματόμετρο μάζας», εξηγεί η Δρ Εμπερλιν.

Η σταγόνα μέσω του σωλήνα όντως φτάνει στο φασματόμετρο όπου γίνεται η ανάλυση και καθορίζεται αν τα μόρια είναι φυσιολογικά ή καρκινικά.

«Ο καρκινικός ιστός και ο φυσιολογικός έχουν πολύ διαφορετικά μοριακά προφίλ, τα οποία αξιοποιούμε για να κάνουμε τις διαγνώσεις μας», λέει η ερευνήτρια.

Όταν η ανάλυση ολοκληρωθεί, οι λέξεις «φυσιολογικός» ή «καρκινικός» εμφανίζονται στην οθόνη του υπολογιστή.

Να σημειωθεί ότι η συσκευή μπορεί και να καθορίσει τους διαφορετικούς τύπου και υποτύπους καρκίνου, αφού καθένας παράγει μια ξεχωριστή ομάδα βιοδεικτών που δρουν ως μοριακά «αποτυπώματα».

Οι ερευνητές συνεχίζουν τη βελτίωση του MasSpec Pen ελπίζοντας ότι θα μπορέσουν να το δοκιμάσουν σε πραγματικές χειρουργικές συνθήκες στις αρχές του 2018. Ωστόσο, αναμένεται να περάσουν αρκετά χρόνια προτού το «στυλό» είναι διαθέσιμο για ευρεία χρήση.

Μαίρη Μπιμπή

health.in.gr