Κατερίνα Φωτιάδη: «Η σεξουαλική πράξη είναι το ισχυρότερο όπλο»

Σκηνοθετείτε το βραβευμένο έργο «Προσγείωση» του Τζώρτζ Μπραντ. Εάν σας έλεγαν να προσδιορίσετε τη λέξη προσγείωση ποιο θα ήταν το πρώτο πράγμα που θα περνούσε από το μυαλό σας;
Το τέλος.

Δεδομένου ότι το έργο αναφέρεται στην προσγείωση των ονείρων μιας γυναίκας, η παράσταση σε ποιο βαθμό θίγει τη θέση της σύγχρονης γυναίκας; Κατάλοιπα μιας πατριαρχικής κοινωνίας εντοπίζονται στην παράσταση;
Η ηρωίδα του έργου δεν αντιπροσωπεύει την τυπική σύγχρονη γυναίκα. Πρόκειται για έναν ακραίο χαρακτήρα, που επιλέγει ως επάγγελμα τη βία και μάλιστα σε ένα πλήρως ανδροκρατούμενο περιβάλλον. Η προσγείωσή της λοιπόν δεν αναφέρεται τόσο στην διάψευση των ονείρων της αλλά στη σύγχυση που της προκαλεί η συνειδητοποίηση ότι όλον αυτό τον καιρό ζούσε μέσα σε μία αυταπάτη.

Oικογένεια σημαίνει και το τέλος των επαγγελματικών ονείρων μιας γυναίκας;
Σημαίνει μια αρχή, στην οποία καλείσαι να ανασυντάξεις όλη την ζωή σου γύρω από ένα καινούργιο κέντρο. Κυρίως το πρόβλημα βρίσκεται στο εργασιακό περιβάλλον, το οποίο δεν είναι διαμορφωμένο για μητέρες.

Στην παράσταση ο μονόλογος συνθέτει μια τραγική ηρωίδα;
Η πιλότος του έργου βρίσκεται κάθε φορά στη θέση που αυτή επιλέγει. Υπό την έννοια της ευθύνης λοιπόν, η ηρωίδα όχι μόνο δεν ακολουθεί τραγικά το πεπρωμένο της αλλά αντιθέτως παραμένει διαρκώς υπεύθυνη των επιλογών της.

Το στοιχείο της κάθαρσης είναι εμφανές καθόλη τη διάρκεια της παράστασης;
Καθόλου, και γι΄αυτό η ηρωίδα φτάνει σε ένα τελικό σημείο, από το οποίο δεν μπορεί να βρει την επιστροφή.

Πώς και επιλέξατε το δρόμο του μονολόγου;
Δεν επιλέγω τα έργα σε σχέση με τα πρόσωπα, κυρίως με απασχολούν η θεματική και ο τρόπος που αναπτύσσεται ένα έργο. Στο μονόλογο μπορεί να είναι ένας ο ηθοποιός που φέρει την δράση άλλα τα πρόσωπα που παίρνουν μέρος σε αυτήν χιλιάδες, και αυτό έχει τρομερό ενδιαφέρον.

Ποιο στοιχείο του έργου επιχειρείτε να τονίσετε;
Το σημείο της οπτικής μας θέσης σε σχέση με την απόσταση που έχουμε από μία κατάσταση. Διαμορφώνουμε γνώμη και παίρνουμε αποφάσεις με βάση πάντα τη θέση που εμείς βρισκόμαστε. Συνήθως ξεχνάμε ότι αυτή η θέση είναι εντελώς τυχαία, αφού κανείς δεν ορίζει ούτε το μέρος που θα γεννηθεί ούτε τις συνθήκες μέσα στις οποίες θα μεγαλώσει.

Ποια μηνύματα καλείται η ηρωίδα να μεταφέρει στο κοινό και ποιες οι δυσκολίες του έργου;
Η ηρωίδα εκπροσωπεί την αλλοίωση που προκαλούν το μίσος και ο πόλεμος στην ψυχή. Στόχος αυτής της παράστασης είναι να περάσει τα βασικά μηνύματα της συνύπαρξης και του αλληλοσεβασμού στον μάλλον απόλυτο σύγχρονο Έλληνα.

Θα λέγατε ότι μέσα στην παράσταση το σύγχρονο παντρεύεται κατά κάποιο τρόπο το παραδοσιακό;
Παντρεύεται στη γραφή, η οποία ενσωματώνει ένα σκληρό ρεαλισμό σε μια ποιητική μορφή.

To στοιχείο του πειραματισμού σε ποιο βαθμό υπάρχει στην προσέγγισή σας;
Το στοιχείο του πειραματισμού το αντιλαμβάνομαι στη βάση του θεάτρου. Αυτό που ορίζουμε ως κλασικό έχει να κάνει μόνο με την ιστορική διάρκεια, στην αντίληψή μου όλα τα κλασικά έργα όταν πρωτοπαρουσιάστηκαν ήταν έντονα πειραματικά. Η σύνθεση περιέχει κοινά στοιχεία που τα αναγνωρίζουμε όλοι (ηθοποιοί, φως, μουσική, σκηνικά…) αλλά ο τρόπος που χρησιμοποιούνται κάθε νέα φορά είναι παντελώς άγνωστος. Είναι από τις λίγες φορές στη ζωή που έχεις την ευκαιρία να μηδενίσεις.

Το τέλος είναι τραγικό η αισιόδοξο;
Κάθε τέλος είναι τραγικό. Εκτός αν υπάρχει κάποιο προγραμματισμένο ραντεβού για το μέλλον.

Εάν σας έλεγαν να επιλέξετε να σκηνοθετήσετε μια αρχαία ηρωίδα που να είναι κοντά στα προβλήματα της σύγχρονης γυναίκας, ποια θα επιλέγατε;
Την Άλκηστη, για να θυμηθούμε ότι η αυτοθυσία περιλαμβάνεται στις ανθρώπινες αρετές. Και τη Λυσιστράτη, γιατί η σεξουαλική πράξη είναι πράγματι το ισχυρότερο όπλο.

Κατά τη γνώμη σας ποιος είναι ο μεγαλύτερος φόβος με τον οποίο έρχεται αντιμέτωπη μια γυναίκα;
Το πέρασμα των χρόνων… είναι και το βασικό μας κοινό στοιχείο με τους άντρες.

Στην εποχή της κρίσης η θέση της μέσα στην οικογένεια έχει υποβαθμιστεί;
Εκτιμώ το αντίθετο, έχω πολλά παραδείγματα γύρω όπου λόγω ανάγκης, γυναίκες βγήκαν έξω να δουλέψουν και πήραν τις οικογένειες στα χέρια τους γιατί οι άντρες δεν έβρισκαν δουλειά.

Συνέντευξη: Ελισάβετ Σταμοπούλου