Κλινική εικόνα, διάγνωση και θεραπεία

Στην έναρξη της νόσου τα κλινικά συμπτώματα της φυματίωσης συχνά λείπουν και
η διάγνωση γίνεται τυχαία από μια ακτινογραφία θώρακος. Εφόσον όμως η φυματίωση
εξελίσσεται, εμφανίζονται βαθμιαία τα εξής κλινικά συμπτώματα:

• Αίσθημα κόπωσης
• Νυχτερινοί ιδρώτες
• Πυρετός
• Απώλεια βάρους
• Αιμόπτυση
• Βήχας
• Πόνος στο στήθος
• Δύσπνοια

Για να αποδειχθεί η μόλυνση του ατόμου από το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης,
θα πρέπει να γίνει μια απλή δερματική δοκιμασία (mantoux). Εξυπακούεται ότι
μια θετική mantoux (σκληρία διαμέτρου >10mm έπειτα από 48-72 ώρες) δεν είναι
ενδεικτική της παρουσίας ενεργού φυματίωσης (αλλά μόνο της παρουσίας ζώντων,
υπό λανθάνουσα κατάσταση μυκοβακτηριδίων). Το 30-80% του πληθυσμού ηλικίας κάτω
των 30 ετών θα εμφανίσει θετική mantoux. Τα ποσοστά αυτά εξαρτώνται άμεσα από
το κοινωνικό επίπεδο και τις επικρατούσες υγιεινοδιαιτητικές συνθήκες μιας χώρας.
Τα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο να νοσήσουν από φυματίωση κατά τη διάρκεια του
ταξιδιού τους μπορεί να αποφασίσουν να κάνουν μια δερμοαντίδραση mantoux πριν
από την αναχώρησή τους και μια μετά την επιστροφή τους από το ταξίδι τους, ώστε
να διαπιστώσουν εάν έχουν μολυνθεί με το μυκοβακτηρίδιο της φυματίωσης. Εάν
η δοκιμασία είναι θετική, θα πρέπει να γίνουν πρόσθετοι έλεγχοι για να επιβεβαιωθεί
η λοίμωξη ή να ελεγχθεί η πιθανή παρουσία ενεργούς φυματίωσης. Στα άτομα με
ενεργό νόσο θα πρέπει να χορηγούνται τα κατάλληλα αντιφυματικά φάρμακα, ενώ
όσοι έχουν απλώς μολυνθεί παροτρύνονται να πάρουν φαρμακευτική αγωγή ώστε να
προληφθεί η εξέλιξη της απλής μόλυνσης σε ενεργό νόσο. Εάν η φαρμακευτική θεραπεία
επιτύχει πλήρως, καταστρέφονται όλα τα ίχνη της φυματίωσης και προλαμβάνονται
οι υποτροπές.

Η φυματίωση αντιμετωπίζεται θεραπευτικά με διάφορα φάρμακα, τα οποία όμως
για να είναι αποτελεσματικά πρέπει να λαμβάνονται καθημερινά για περίοδο μηνών.
Μερικά από αυτά ενδέχεται να προκαλέσουν ηπατολογικά προβλήματα. Συνεπώς, κατά
τη διάρκεια της θεραπείας του ασθενούς πρέπει να γίνονται περιοδικοί έλεγχοι
της ηπατικής λειτουργίας.

Πολλές χώρες χρησιμοποιούν το εμβόλιο BCG σε νεαρά παιδιά για την πρόληψη
σοβαρής μορφής φυματίωσης. Εντούτοις, έρευνες έχουν δείξει ότι η αποτελεσματικότητα
του εμβολίου ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό και ότι σε μερικές περιπτώσεις έχουν
παρατηρηθεί σοβαρές ανεπιθύμητες παρενέργειες. Η χρησιμοποίηση του αντιφυματικού
εμβολίου σπανίως συνιστάται στις ΗΠΑ. Τα άτομα που έχουν εμβολιαστεί εμφανίζουν
συχνά διαφοροποιημένες αποκρίσεις στις επόμενες δερμοαντιδράσεις mantoux.