51

Τέσσερα είναι τα σημαντικά προβλήματα που είναι σχεδόν απίθανο να συζητηθούν στη διάσκεψη για την ειρήνευση στη Μέση Ανατολή, η οποία θα πραγματοποιηθεί την προσεχή εβδομάδα στην Αννάπολη του Μέριλαντ, υπό την αιγίδα της κυβέρνησης Μπους.

Τα θέματα αυτά είναι τα οριστικά σύνορα του Ισραήλ και του μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους, το δικαίωμα των Παλαιστινίων προσφύγων να επιστρέψουν στις εστίες από τις οποίες είχαν εκδιωχθεί πριν από 60 χρόνια, το καθεστώς της Ιερουσαλήμ και όλα αυτά σε συνδυασμό με την ασφάλεια του Ισραήλ.

Σε μία προσπάθεια για τη μεγαλύτερη δυνατή διεθνή στήριξη, η Αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών Κοντολίζα Ράις έχει καλέσει στη συνδιάσκεψη περισσότερες από 40 χώρες και διεθνείς οργανισμούς, και κεντρικός της στόχος είναι να πείσει τις αραβικές χώρες να στηρίξουν τον Παλαιστίνιο πρόεδρο στις διαπραγματεύσεις του με τον Εχούντ Ολμέρτ.

Η Σαουδική Αραβία, που ποτέ δεν έχει στείλει υψηλόβαθμη αποστολή σε συνομιλίες με το Ισραήλ, ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι θα εκπροσωπηθεί σε επίπεδο υπουργού Εξωτερικών στη διάσκεψη, τονίζοντας όμως ότι δεν θα επιτρέψει «θεατρινισμούς» όπως χειραψίες με Ισραηλινούς αξιωματούχους.

Στη διάσκεψη συμφώνησε ότι θα παραστεί ο Αραβικός Σύνδεσμος, γεγονός που χαιρέτισε το Ισραήλ. Όσον αφορά τη Συρία, επιμένει ότι δεν θα λάβει μέρος στη διάσκεψη της Αννάπολης εάν δεν περιληφθεί στην ημερήσια διάταξη των συνομιλιών και το θέμα των Υψιπέδων του Γκολάν. Οι ΗΠΑ τελικά συμφώνησαν να εντάξουν το ζήτημα των Υψιπέδων στην αντζέντα, η Συρία εξακολουθεί να αφήνει ανοιχτό το ζήτημα της συμμετοχής σύμφωνα με δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Ουαλίντ αλ Μουάλεμ.

Ένδειξη της επιθυμίας του Λευκού Οίκου για πρόοδο στο θέμα είναι το γεγονός ότι οικοδεσπότης της διάσκεψης και κεντρικός ομιλητής θα είναι ο ίδιος ο Τζορτζ Ο.Μπους και όχι η Ράις. Την προηγούμενη ημέρα της συνόδου ο Μπους θα έχει ξεχωριστές συναντήσεις με Αμπάς και Ολμέρτ, κατά τη διάρκεια της συνόδου θα διεξαχθεί τριμερής, ενώ ξεχωριστές συναντήσεις έχουν προγραμματιστεί και για την Παρασκευή.

Ο Τζορτζ Μπους ήταν ο πρώτος Αμερικανός πρόεδρος που μίλησε για λύση της διένεξης στη βάση της ύπαρξης δύο κρατών. Για να συμβεί όμως αυτό πρέπει ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός να ξεπεράσουν τις διαφωνίες τους για τους πρόσφυγες, την Ιερουσαλήμ, τα σύνορα και την ασφάλεια.

Η επιστροφή των προσφύγων

Στο θέμα των προσφύγων, από τον πόλεμο του 1948-49 και των απογόνων τους, οι Παλαιστίνιοι απαιτούν την επιστροφή στις εστίες τους που βρίσκονται πλέον μέσα στο κράτος του Ισραήλ. Από την πλευρά του, το Ισραήλ υποστηρίζει ότι ενδεχόμενο επιστροφής των περίπου 4,6 εκατ. Παλαιστινίων που θεωρούνται πρόσφυγες πρώτης ή μετέπειτα γενεών, θα οδηγήσει στο μέλλον στη μετατροπή του κράτους του Ισραήλ σε ένα ακόμη παλαιστινιακό κράτος.

Την περίοδο του πολέμου περίπου 800.000 Παλαιστίνιοι είχαν εγκαταλείψει τις εστίες τους.

Στις πρόσφατες δημοσκοπήσεις, περίπου τα 2/3 των Παλαιστινίων τάχθηκαν υπέρ της επιστροφής των προσφύγων στην ιστορική Παλαιστίνη, ενώ το 87% των Ισραηλινών είναι αντίθετοι στην επιστροφή έστω και ενός πρόσφυγα και το 6% δηλώνει ότι θα αποδεχόταν την επιστροφή ενός αριθμού, περίπου 100.000 ανθρώπων.

Ο Εχούντ Ολμέρτ έχει ελάχιστα περιθώρια ελιγμών, ενώ ο Μαχμούντ Αμπάς μετά την ήττα στις βουλευτικές εκλογές του 2006 και τη στρατιωτική ήττα στη Γάζα το 2007 από τη Χαμάς, δεν δείχνει να μπορεί να αντέξει έναν συμβιβασμό στο θέμα τώρα.

Η κυριαρχία στην Ιερουσαλήμ

Η Ιερουσαλήμ είναι η τρίτη ιερότερη πόλη για το Ισλάμ και η ιερότερη πόλη του ιουδαϊσμού.

Οι Παλαιστίνοι θέλουν την Ανατολική Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του κράτους που θα ιδρύσουν, αλλά το Ισραήλ έχει προσαρτήσει την πόλη από τον πόλεμο του 1967 και έχει χαράξει ξανά τα όριά της για να συμπεριλάβει και τις αραβικές γειτονιές.

Η προσάρτηση δεν αναγνωρίστηκε ποτέ από τη διεθνή κοινότητα και σήμερα με πολύ οριακή πλειοψηφία, οι Ισραηλινοί δηλώνουν στις δημοσκοπήσεις ότι αποδέχονται να παραχωρηθεί ο έλεγχος του αραβικού τομέα της πόλης στους Παλαιστίνιους.

Αλλά η ανατολική Ιερουσαλήμ κατοικείται και από εβραίους και εκεί βρίσκεται η ιστορική εβραϊκή συνοικία της Παλιάς Πόλης, την κυριαρχία στην οποία κανείς Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν θα μπορούσε να παραχωρήσει στους Παλαιστίνιους χωρίς να πληρώσει το πολιτικό κόστος.

Παρόμοιες είναι και οι θρησκευτικές διαστάσεις του χώρου του συγκροτήματος Χάραμ αλ- Σαρίφ, όπου βρίσκονται τα τεμένη του Θόλου του Βράχου και του Αλ Ακσά. Για τους μουσουλμάνους από εκεί ανελήφθη ο προφήτης Μωάμεθ στους ουρανούς, για τους εβραίους, που αναφέρονται στο χώρο ως Ναό του Όρους, πρόκειται για ιερό σημείο επειδή χτίστηκε στα ερείπια του βιβλικού ναού.

Καμία πλευρά δεν αποδέχεται τη μεταβίβαση της κυριαρχίας στην άλλη, ενώ η πρόταση για κοινή κυριαρχία αντιμετωπίστηκε με πολύ έντονες αντιδράσεις.

Η γραμμή των συνόρων

Η γραμμή των συνόρων που χωρίζει την επικράτεια που ανήκει στο Ισραήλ από τη Δυτική Όχθη, είναι η γραμμή της εκεχειρίας μετά από τον πόλεμο του 1948-49.

Οι Παλαιστίνιοι ζητούν πλήρη αποχώρηση του Ισραήλ από αυτή τη γραμμή, ενώ ο Ολμέρτ μιλά για «απόσυρση» χωρίς να μπαίνει σε λεπτομέρειες, διευκρινίζοντας πως θεωρεί ότι η καθολική αποχώρηση έχει παραμέτρους ασφαλείας. Πολλοί Ισραηλινοί είναι επιφυλακτικοί στην πλήρη αποχώρηση μετά από τις συνεχείς εκτοξεύσεις αυτοσχέδιων πυραύλων από τη Λωρίδα της Γάζας κατά ισραηλινών παραμεθόριων πόλεων όταν το Ισραήλ αποχώρησε πλήρως από την περιοχή το 2005.

Ο Τζορτζ Ο.Μπους έχει υιοθετήσει την ισραηλινή άποψη, καθώς το 2003 είπε ότι τα πραγματικά δεδομένα επί τους εδάφους έχουν αλλάξει από τότε που χαράχτηκαν οι γραμμές της εκεχειρίας.

Αναφορικά με τους οικισμούς που το Ισραήλ έχτισε σε Παλαιστινιακά Εδάφη, οι μεν Παλαιστίνοι απαιτούν την πλήρη διάλυσή τους, ενώ το Ισραήλ επιδιώκει να διατηρηθούν κάποιοι από αυτούς. Στο θέμα αυτό έχει προταθεί η ανταλλαγή εδαφών.

Η ασφάλεια του Ισραήλ

Η ασφάλεια του Ισραήλ είναι ίσως το πιο εύκολο θέμα για να επιτευχθεί συμφωνία, αλλά το πιο δύσκολο για να εφαρμοστεί. Το Ισραήλ απαιτεί να κατασταλεί η δράση των ενόπλων οργανώσεων, όπως η Χαμάς ή η Ισλαμική Τζιχάντ, ακόμη και η ένοπλη πτέρυγα της Φάταχ του Μαχμούντ Αμπάς.

Ο Αμπάς μπορεί να το υποσχεθεί, αλλά οι ένοπλες οργανώσεις δεν δέχονται εντολές από την Παλαιστινιακή Αρχή, ούτε ζητούν την άδειά της για να κάνουν επιχειρήσεις.

Ο Παλαιστίνιος πρόεδρος γνωρίζει ότι εάν χρησιμοποιήσει τις δυνάμεις ασφαλείας για να τις καταστείλει, μπορεί να αποξενωθεί από το λαό του, μεγάλο μέρος του οποίου θεωρεί τις επιθέσεις κατά Ισραηλινών στρατιωτών και ενίοτε και πολιτών, ως πράξεις ηρωισμού και αντίστασης.

Ενδεχόμενο αποτυχίας στην καταστολή, θα μπορούσε να οδηγήσει σε ισραηλινή στρατιωτική επέμβαση και αυτό απλώς θα βάλει την περιοχή στον παλιό γνώριμο κύκλο της βίας.

Στην Αννάπολη χωρίς κοινό κείμενο

Η υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κοντολίζα Ράις ανέφερε ότι οι ΗΠΑ θεωρούν ότι στόχος της διάσκεψης της Αννάπολης είναι να αρχίσουν Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι συνομιλίες για να ξεπεραστούν τα προβλήματα που εμπόδισαν τις προηγούμενες προσπάθειες την οικοδόμηση εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο πλευρές μετά από δεκαετίες βίας.

Οι προσδοκίες περιορίστηκαν και από το γεγονός ότι η προσπάθεια της υπουργού να πείσει τους δύο ηγέτες να υπογράψουν ένα κοινό έγγραφο στο οποίο να θέτουν το πλαίσιο της συνάντησης της Αννάπολης, δεν τελεσφόρησαν. Την αποτυχία των σχετικής προσπάθειας ανακοίνωσε ο Αμπάς την Παρασκευή στη σύνοδο του Αραβικού Συνδέσμου στο Κάιρο.

Η ίδια η Ράις δηλώνει ότι δεν υπάρχουν εγγυήσεις, αλλά και δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να επιτευχθεί λύση πριν ολοκληρωθεί η δεύτερη θητεία του προέδρου Μπους τον Ιανουάριο του 2009.

Η προηγούμενη αμερικανική παρέμβαση για λύση είχε γίνει στη σύνοδο κορυφής του Καμπ Ντέιβιντ το Ιούλιο του 2000 λίγο πριν ολοκληρωθεί η δεύτερη θητεία του Μπιλ Κλίντον στην προεδρία. Η αποτυχία εκείνης της διάσκεψης έδωσε το έναυσμα για τη δεύτερη παλαιστινιακή εξέγερση που ξέσπασε δύο μήνες αργότερα.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ,Associated Press,ΑΠΕ/Γερμανικό

Ειδήσεις Σήμερα: