Θανάσης Σκορδαλός (1920-1998) – Κριτική
Κασετίνα έξι δίσκων που περιλαμβάνει αυθεντικές και δυσεύρετες εκτελέσεις του Θανάση Σκορδαλού από το ξεκίνημα της δισκογραφικής του καριέρας, ζωντανές ηχογραφήσεις του από τη δεκαετία του ’70, καθώς και παλαιότερες ραδιοφωνικές συνεντεύξεις του. Ο Σκορδαλός γεννήθηκε στο Σπήλι στα 1920. Όταν ασχολήθηκε πρώτη φορά με τη λύρα, στις αρχές της δεκαετίας του ’30, μεσουρανούσε στην ευρύτερη περιοχή του Ρεθύμνου το άστρο του θρυλικού Ανδρέα Ροδινού (λύρα), του Χαρίλαου Πιπεράκη (λύρα) του Γιάννη Μπερνιδάκη ή Μπαξεβάνη (τραγούδι, λαούτο), του Αντώνη Καρεκλά (λύρα) και του Στέλιου Φουσταλιέρη (μπουλγαρί -κρητικός τύπος ταμπουρά). Ο Σκορδαλός αφηγείται, σε μια συνέντευξή του, με πολύ ζωηρά χρώματα τη στιγμή που οι συγχωριανοί του, στα πρώτα του βήματα, τον ανάγκασαν -σχεδόν- να παίζει μπροστά στον Ροδινό, «για να πει τη γνώμη του». Τότε εκείνος είπε το προφητικό: «Σπηλιανοί, αυτός είναι ο διάδοχός μου».
Πράγματι, ο Θανάσης Σκορδαλός συνέχισε στα μεταπολεμικά χρόνια μια πορεία η οποία είχε χαραχθεί στα χρόνια του Μεσοπολέμου από τον Ανδρέα Ροδινό. Ήταν η εποχή που ο παλιός τύπος της κρητικής λύρας έδινε τη θέση του στο σύγχρονο, στα εργαστήρια του Ρεθύμνου. Το νέο όργανο, επηρεασμένο κατασκευαστικά από το βιολί, είχε περισσότερες δεξιοτεχνικές και εκφραστικές δυνατότητες. Ο Ανδρέας Ροδινός, λοιπόν, ήταν από τους πρώτους που αξιοποίησαν τις δυνατότητες του νέου αυτού οργάνου, ενσωματώνοντας στο ρεπερτόριό του κομμάτια που προέρχονταν από την παράδοση του κρητικού βιολιού. Άλλωστε, γι’ αυτό πέρασε στη σφαίρα του θρύλου (μαζί με τον πρόωρο θάνατό του από φυματίωση). Πάντως, τα τέσσερα κομμάτια που δισκογράφησε αποτελούν, ακόμη και σήμερα, πεδίο επίδειξης δεξιοτεχνίας από τους λυράρηδες. Λίγο μετά τον πόλεμο, ο Θανάσης Σκορδαλός συνέχισε τη γραμμή των λυράρηδων όπως ο Ροδινός που τόσο θαύμαζε. Το παίξιμό του ήταν «γλυκό», ενώ παροιμιώδης ήταν η ικανότητά του να παρακολουθεί τους χορευτές, υποστηρίζοντας -και συνάμα υποδεικνύοντας- τα βήματά τους. Αυτά τουλάχιστον λένε όσοι είχαν την τύχη να χορέψουν με τη λύρα του.
Η παρουσία του στη δισκογραφία είναι τεράστια. Υπολογίζεται ότι έχουν κυκλοφορήσει περισσότεροι από τριακόσιοι δίσκοι, 78, 45 και 33 στροφών. Με το παίξιμό του διέδωσε ομοιόμορφα σε ολόκληρη την Κρήτη και στους Κρητικούς της διασποράς ένα κοινό, «παγκρήτιο» ρεπερτόριο, που σταδιακά εκτόπισε τα κατά τόπους ρεπερτόρια, δημιουργώντας έτσι, με την «αυθεντία» της ηχογράφησης, μια «σχολή». Γιατί ο Σκορδαλός δημιούργησε σχολή. Γενιές ολόκληρες λυράρηδων γαλουχήθηκαν με τις ηχογραφήσεις του και τις είχαν ως σταθερό σημείο αναφοράς στις αναζητήσεις τους. Αυτή είναι άλλωστε και η σημαντικότερη προσφορά του: ήταν (μαζί με τον Κώστα Μουντάκη και αργότερα με τον Λεωνίδα Κλάδο) ένας από εκείνους που καθόρισαν το ρου της κρητικής μουσικής σε μια εποχή που έβγαινε από έναν Παγκόσμιο Πόλεμο και σημαδεύτηκε από τη μετανάστευση και στη συνέχεια από την αστικοποίηση.
Ο πρώτος δίσκος περιλαμβάνει τις πρώτες του ηχογραφήσεις από τη δισκογραφία των 78 στροφών·τραγούδια που έχουν πλέον γίνει κλασικά: «Μόνον εκείνος π’ αγαπά», «Στων αματιών σου τη φωτιά», «Χίλιες καρδιές κι αν είχα εγώ» κ.λπ. Ο δεύτερος δίσκος έχει ηχογραφήσεις που κυκλοφόρησαν στην Αμερική και στη Γερμανία από το ΄58 έως το ΄66, ενώ ο τρίτος και ο τέταρτος οργανικές εκτελέσεις κομματιών του, που έγιναν στις αρχές του ΄70. Ο πέμπτος δίσκος περιέχει ζωντανές ηχογραφήσεις από το κρητικό κέντρο «Αρετούσα» (1976-1977). Οι ηχογραφήσεις αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς έχουμε την ευκαιρία να ακούσουμε τον Σκορδαλό να παίζει «υπό κανονικές συνθήκες», για τις ανάγκες δηλαδή του χορού, και να αυτοσχεδιάζει αποδεσμευμένος από τις αρχές του «δισκογραφικώς ορθού». Τέλος, στον έκτο δίσκο περιλαμβάνονται δύο ραδιοφωνικές συνεντεύξεις-παρουσιάσεις του Θανάση Σκορδαλού: μία στο ΕΙΡ Αθηνών το 1965 και μία στην ΕΡΑ Ηρακλείου το 1992. Πρόκειται για δύο πολύτιμα ντοκουμέντα, όπου διασώζεται ο λόγος του μεγάλου κρητικού λυράρη με πολύτιμα, από μουσικολογική και ιστορική άποψη, στοιχεία για την εξηντάχρονη πορεία του στο χώρο της κρητικής μουσικής.
Η κασετίνα συνοδεύεται από ένα πολυσέλιδο βιβλίο με βιογραφικά στοιχεία, κείμενα επώνυμων και μη φίλων του, τους στίχους των τραγουδιών, τα απομαγνητοφωνημένα κείμενα των συνεντεύξεων, μια μουσική καταγραφή σε βυζαντινή μουσική σημειογραφία, καθώς και πλούσιο και πολύτιμο φωτογραφικό υλικό. Μια πραγματικά πολύτιμη έκδοση, αφιέρωμα στο δάσκαλο Θανάση Σκορδαλό, που έφυγε πριν από τρία χρόνια. Έξι CD, που από μέσα τους ξεπηδούν ήχοι από παλιούς δίσκους και μαγνητοταινίες, αλλά πάνω από όλα αισθήσεις. Αισθήσεις από ένα μουσικό -και άνθρωπο- που με τη λύρα του έχει γαλουχήσει γενιές και γενιές.
1ο CD: Αυθεντικές εκτελέσεις 1946-1954
2ο CD: Δισκογραφία Αμερικής-Γερμανίας 1958-1966
3ο CD: Ηχογραφήσεις από το αρχείο του Γ.Γκόγκα 1970-1971
4ο CD: Ηχογραφήσεις από το αρχείο του Θ.Σκορδαλού 1972-1974
5ο CD: Ζωντανές ηχογραφήσεις 1976-1977
6ο CD: Ηχητικά ενθύμια 1962-1992
- Οι δυο όροι της ΕΠΟ στον Λανουά πήγαν στα σκουπίδια
- ΕΟΔΥ: 7 θάνατοι από γρίπη την τελευταία εβδομάδα, οι εισαγωγές παραμένουν σε επικίνδυνα επίπεδα
- Ακίνητα: Έρχεται απογραφή σπιτιών – Τι πρέπει να κάνουν οι ιδιοκτήτες
- ΗΠΑ: Η ICE έχει συλλάβει τουλάχιστον τέσσερα παιδιά στη Μινεσότα, ανάμεσά τους έναν 5χρονο
- LIVE: Φενέρμπαχτσε – Άστον Βίλα
- LIVE: Μπολόνια – Σέλτικ