μόσχα

Σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κριμαία από τον Μάρτιο του 2014 μέχρι σήμερα κατήγγειλε ο επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης Νιλς Μούιζνιεκς, μετά την ολοκλήρωση της αποστολής του σε Κίεβο, Μόσχα και Συμφερόπολη. Ο επίτροπος έκανε λόγο για δολοφονίες, εξαφανίσεις, κακομεταχείριση κρατουμένων και αυθαίρετες κρατήσεις στην Κριμαία από ένοπλες ομάδες και ζήτησε να γίνει ανεξάρτητη και αποτελεσματική έρευνα.

Μεγάλες ενεργειακές εταιρείες, πλην της Gazprom, πλήττει το νέο πακέτο ευρωπαϊκών κυρώσεων που τίθεται σε ισχύ την Παρασκευή, την ώρα που η Μόσχα απειλεί με αντίποινα. Σε συντονισμό με την ΕΕ, και οι ΗΠΑ προχώρησαν σε νέες κυρώσεις, θέτοντας στο στόχαστρο και την Sberbank. Το Κίεβο υποδέχεται θετικά, ως «ένδειξη αλληλεγγύης», την κίνηση της ΕΕ. Στη μαύρη λίστα των «28» και «ολιγάρχης» που αναφέρεται ως στενός συνεργάτης του Πούτιν.

Για κατασκοπεία κατηγορείται από τις ρωσικές εισαγγελικές αρχές ένας Εσθονός αστυνομικός που κρατείται από τις ρωσικές αρχές από την περασμένη εβδομάδα. Η Μόσχα υποστηρίζει ότι ο αστυνομικό συνελήφθη στη ρωσική επικράτεια, αλλά σύμφωνα με το Ταλίν απήχθη ενώ βρισκόταν
σε εσθονικό έδαφος.

Στην Ουκρανία επιρρίπτει η Μόσχα την «πλήρη ευθύνη» για την κατάρριψη του αεροσκάφους της Malaysia Airlines πάνω από την ανατολική Ουκρανία, με το σκεπτικό «ότι η καταστροφή έγινε πάνω από τον εναέριο χώρο της Ουκρανίας». Η πρώτη έκθεση των ολλανδών εμπειρογνωμόνων που είχε παρουσιαστεί την Τρίτη απέφυγε, εξαιτίας των ελλιπών μέχρι στιγμής στοιχείων, να αποδώσει ευθύνες.

Έναρξη συνομιλιών επί του καθεστώτος που θα έχουν το Ντονέτσκ και το Λουγκάνσκ της ανατολικής Ουκρανίας -με το βλέμμα στην αυτονόμησή τους- ζητά η Ρωσία, διαπιστώνοντας επίσης ότι η εκεχειρία γίνεται «σε γενικές γραμμές» σεβαστή. Η Ρωσία εμφανίζεται επίσης «ανήσυχη» για τη συγκέντρωση ουκρανικών στρατιωτικών δυνάμεων στις ανατολικές επαρχίες. Όσον αφορά τις κυρώσεις, όσες ρωσικές επιχειρήσεις επηρεαστούν θα λάβουν «αδιακρίτως» την στήριξη της ρωσικής κυβέρνησης.

Ρώσοι και αμερικανοί αξιωματούχοι θα συναντηθούν την Πέμπτη στη Μόσχα για να συζητήσουν την εφαρμογή της Συνθήκης του 1987 για τα πυρηνικά μέσου βεληνεκούς. Αρμόδιος ρώσος αξιωματούχος έκανε λόγο για «σημαντική συμφωνία που θα πρέπει να εφαρμοστεί καταλλήλως». Παράλληλα, η Μόσχα ανακοίνωσε ότι εξετάζει την παραγωγή πολεμικού σκάφους τύπου Mistral, μετά την άρνηση της Γαλλίας να προχωρήσει στην προγραμματισμένη παράδοση δύο τέτοιων σκαφών.

Με νέες «αντι-κυρώσεις» προειδοποιεί η Μόσχα πως θα απαντήσει στο επόμενο πακέτο κυρώσεων που προτίθεται να εφαρμόσει η ΕΕ τη Δευτέρα, με φόντο την ουκρανική κρίση. Οι «28» έχουν προαναγγείλει οικονομικό μπλόκο σε ρωσικές εταιρείες και νέα ονόματα στη λίστα αξιωματούχων για απαγόρευση εισόδου και πάγωμα περιουσιακών στοιχείων -αφήνοντας ανοικτή την άρση των μέτρων, εάν η εκεχειρία στην Ουκρανία τηρηθεί.

Ανεβάζουν την πίεση οι «28» στη Μόσχα για να κάνει κινήσεις αποκλιμάκωσης στην ουκρανική κρίση, απειλώντας και τον ρωσικό οικονομικό «γίγαντα» της Gazprom με το νέο πακέτο κυρώσεων. Οι Βρυξέλλες εμφανίζονται έτοιμες να εφαρμόσουν τα νέα μέτρα τη Δευτέρα, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο υποχώρησης εάν η εκεχειρία στη ανατολική Ουκρανία κρατήσει. Με αντίποινα προειδοποιεί η Μόσχα την ΕΕ.

Η απόφαση για νέες κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας -οι οποίες επρόκειτο να εγκριθούν σήμερα- μπορεί να ανασταλεί, εφόσον κρατήσει η εκεχειρία στην ανατολική Ουκρανία, δήλωσε η καγκελάριος της Γερμανίας Α.Μέρκελ. Τόνισε ακόμη ότι το ΝΑΤΟ θα τηρήσει τη συμφωνία συνεργασίας με τη Ρωσία του 1997 μολονότι η Μόσχα την έχει παραβιάσει με τις ενέργειες στις οποίες προέβη στην Ουκρανία.

Προειδοποιήσεις κατά της Ρωσίας εκτόξευσαν οι ηγέτες των χωρών-μελών του ΝΑΤΟ στη Σύνοδο Κορυφής της Ουαλίας, παρά την πρόταση Πούτιν για εκεχειρία ανάμεσα στην Ουκρανία και τους φιλορώσους αυτονομιστές. ΗΠΑ και Ευρωπαίοι ηγέτες απείλησαν με νέες κυρώσεις, ενώ το ΝΑΤΟ κάλεσε τους ρώσους στρατιώτες να αποσυρθούν από την ανατολική Ουκρανία.

Την ετοιμότητά της να προχωρήσει «σε πρακτικά μέτρα αποκλιμάκωσης» για την κρίση στην Ουκρανία, σε συνεργασία με τον ΟΑΣΕ, δηλώνει η Μόσχα. Η Ρωσία, ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, καλεί το Κίεβο αλλά και τους φιλορώσους ενόπλους να εξετάσουν τις προτάσεις για παύση πυρός.

Tα μέτρα για ενίσχυση της παρουσίας του στην ανατολική Ευρώπη καλείται να αποφασίσει η Σύνοδος του ΝΑΤΟ, στην πρώτη απόλυτα ψυχροπολεμικού κλίματος συνάντηση εξαιτίας της ουκρανικής κρίσης. Προσκεκλημένος για συναντήσεις, στο περιθώριο της Συνόδου, και ο ουκρανός πρόεδρος ενώ το σκηνικό διαβουλεύσεων για εκεχειρία στα ανατολικά είναι θολό. Διάσταση απόψεων στο ΝΑΤΟ για τα επόμενα βήματα στη Βαλτική, επίδειξη ενότητας Ομπάμα-Κάμερον. «Έτοιμη για αποκλιμάκωση» δηλώνει η Μόσχα.

Η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι δεν μπορεί να προχωρήσει στην προγραμματισμένη παράδοση του πρώτου από τα δύο ελικοπτεροφόρα πλοία Mistral στη Ρωσία, επικαλούμενη τις πρόσφατες ρωσικές ενέργειες στην ανατολική Ουκρανία. Η Ρωσία απαντά ότι η απόφαση της Γαλλίας δεν αποτελεί «τραγωδία».

Αυστηρό μήνυμα στη Μόσχα έστειλε ο Μπαράκ Ομπάμα εν μέσω των αναφορών για «συνεννόηση» με το Κίεβο, λέγοντας πως δεν μπορεί να υπάρξει ρεαλιστική λύση στην ουκρανική κρίση «εάν η Ρωσία συνεχίζει να στέλνει τεθωρακισμένα και στρατιώτες δήθεν ως αυτονομιστές». Ο αμερικανός πρόεδρος είπε ότι το όραμα της ειρηνική Ευρώπης απειλείται από την «επιθετικότητα της Ρωσίας». Το ΝΑΤΟ θα προστατεύσει τις χώρες της Βαλτικής είναι το μήνυμα που απέστειλε ο Ομπάμα, αλλά και η Άνγκελα Μέρκελ.

Η ουκρανική προεδρία ανέφερε ότι συμφωνήθηκε μόνιμη παύση πυρός στην ανατολική Ουκρανία σε τηλεφωνική επικοινωνία του Π.Ποροσένκο με τον Βλ.Πούτιν -κάτι ωστόσο που δεν επιβεβαιώνει το Κρεμλίνο, λέγοντας πως η Ρωσία «δεν είναι μέρος της σύγκρουσης» για να συμφωνήσει εκεχειρία. Νωρίτερα, το Κρεμλίνο είχε αναφέρει πως στη συζήτηση διαπιστώθηκε ότι οι απόψεις των δύο ηγετών ήταν «σε γενικές γραμμές, κοινές» για διέξοδο από την ουκρανική κρίση.

Στο Ταλίν προσγειώθηκε το αμερικανικό προεδρικό αεροσκάφος, με τον Ομπάμα να ξεκινά την επίσκεψή του στην Εσθονία την ώρα που οι Βαλτικές χώρες εμφανίζονται ανήσυχες για την στάση της Ρωσίας με φόντο την ουκρανική κρίση. Στην εσθονική πρωτεύουσα, ο αμερικανός πρόεδρος θα συναντηθεί και με τους προέδρους των άλλων δύο βαλτικών χωρών, της Λιθουανίας και της Λετονίας ενώ η Μόσχα προαναγγέλλει αλλαγή του στρατιωτικού της δόγματος αναλόγως των αποφάσεων του ΝΑΤΟ.

Τη φωτιά στα ανατολικά της Ουκρανίας συνοδεύουν οι υψηλοί ρητορικοί τόνοι των κυβερνήσεων από κάθε μέρος του κόσμου: Το Κίεβο κατηγορεί τη Μόσχα πως φέρνει «μεγάλο πόλεμο», προκαλώντας την αντίδραση της Ρωσίας, ενώ μέχρι κι η Βενεζουέλα καλεί να μην επιδιωχθεί πόλεμος με τη Ρωσία και ο Φιντέλ Κάστρο βλέπει «φωνές στο ΝΑΤΟ να μιλούν όπως τα SS». Η εμπρηστική αναφορά Πούτιν περί κατάληψης του Κίεβου σε δύο εβδομάδες «μεταφέρθηκε εκτός πλαισίου», λέει το Κρεμλίνο και σχεδιάζει να δώσει στη δημοσιότητα το τηλεφώνημα.

Με φόντο την προέλασή τους στη νοτιοανατολική Ουκρανία, και τις κατηγορίες του Κιέβου πως έχουν ανοικτή στήριξη από τη Ρωσία, οι φιλορώσοι ένοπλοι στα ανατολικά της χώρας «μαλάκωσαν» στις συνομιλίες στο Μινσκ την απαίτησή τους για πλήρη ανεξαρτησία και προτείνουν «διευρυμένη αυτονομία», με ειδικό καθεστώς των δύο επαρχιών. Την Παρασκευή συνεχίζονται οι συνομιλίες, με αμφίβολες προοπτικές. Νέες προειδοποιήσεις της Ρωσίας αν το ΝΑΤΟ ανεβάσει την ετοιμότητά του.

Μετά τη νέα προειδοποίηση από την ΕΕ για επόμενο στάδιο οικονομικών κυρώσεων, η Μόσχα επανέλαβε ότι θέλει «πραγματιστική συνεργασία» με τη Δύση, αλλά «θα υπερασπιστεί την οικονομία της». Ο ρώσος πρόεδρος ανέφερε την ελπίδα του πως «θα επικρατήσει η κοινή λογική», λέγοντας με νόημα πως ο χορός των αμοιβαίων μέτρων γίνεται «σε βάρος των δικών μας συμφερόντων, αλλά και των συμφερόντων των δυτικών εταίρων μας». Η συμπεριφορά της Ρωσίας δεν πρέπει να μείνει χωρίς απάντηση, λέει η Μέρκελ.

Συμφωνία για άμεση εκεχειρία «άνευ όρων» στην ανατολική Ουκρανία ζητά η Μόσχα από το Κίεβο εν όψει των διαβουλεύσεων στο Μινσκ, την ώρα που κατηγορεί την ουκρανική κυβέρνηση πως «δεν θέλει ουσιαστικό πολιτικό διάλογο με τις ανατολικές επαρχίες». Αποκλείει στρατιωτική επέμβαση στην Ουκρανία ο ρώσος ΥΠΕΞ, την ώρα όμως που ο ουκρανός πρόεδρος μιλά για ανοικτή και άμεση ρωσική επίθεση στα ανατολικά.

Μετά από «πολύ δύσκολες διαπραγματεύσεις», σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, η Μόσχα και το Κίεβο συμφώνησαν στην απελευθερώση των δέκα ρώσων στρατιωτών που είχαν συλληφθεί στην Ουκρανία. Παράλληλα, συμφωνήθηκε η παράλληλη επιστροφή 63 ουκρανών στρατιωτών που είχαν «ζητήσει καταφύγιο» στη ρωσική πλευρά, σύμφωνα με τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις.

Αφήνοντας ανοικτό το πότε θα λαμβάνονταν νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας, οι ευρωπαίοι ηγέτες διαμήνυσαν ότι οι προτάσεις για τα επόμενα μέτρα θα καταρτιστούν εντός της εβδομάδας, καλώντας τη Μόσχα σε αλλαγή πορείας στην ουκρανική κρίση. Χαιρετίζει η Ουάσινγκτον «τη συναίνεση στην ΕΕ για ισχυρή υποστήριξη στην ανεξαρτησία της Ουκρανίας», λέγοντας ότι συνεργάζεται με τις Βρυξέλλες για την προετοιμασία των επόμενων μέτρων.

Τη διέλευση ουκρανών στρατιωτών που έχουν περικυκλωθεί στην ανατολική Ουκρανία προανήγγειλε ηγετικό στέλεχος των φιλορώσων ενόπλων στο Ντονέτσκ, λίγο μετά την ανάλογη έκκληση του ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν -κάνοντας το Κίεβο να καταγγέλλει κατάφωρη καθοδήγηση από τη Μόσχα. Απευθυνόμενος για πρώτη φορά απευθείας στους ενόπλους της Ουκρανίας, ο Πούτιν εξήρε τις στρατιωτικές τους επιτυχίες και κάλεσε το Κίεβο να σταματήσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και να «καθίσει στο τραπέζι του διαλόγου».

Ανοιχτό ενδεχόμενο επιβολής επιπλέον κυρώσεων στη Ρωσία αφήνει η ΕΕ. Η γερμανίδα καγκελάριος επιβεβαίωσε ότι στην έκτακτη σύνοδο των ευρωπαίων ηγετών το Σάββατο θα συζητηθεί το θέμα, μετά τις πληροφορίες για παρουσία ρώσων στρατιωτών στην ανατολική Ουκρανία. Διαψεύδει η Μόσχα εισβολή στρατιωτών της στην Ουκρανία. Προς κυρώσεις κινούνται και οι ΗΠΑ.

Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να γεμίσουν όλες τις δεξαμενές αποθήκευσης αερίου που είναι διαθέσιμες και να αποκλιμακώσουν τη διένεξη ανάμεσα στην Ουκρανία και τη Ρωσία, ώστε να εξασφαλίσουν τον απρόσκοπτο εφοδιασμό της ΕΕ με αέριο από τη Ρωσία το επόμενο χειμώνα, δήλωσε την Πέμπτη ο επίτροπος Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γκίντερ Έτινγκερ.