Η πρόσφατη πρόταση του Αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου προς το αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο σχετικά με το «μπάζωμα» του χώρου της τραγωδίας των Τεμπών, που εισηγείται, ανάμεσα στα άλλα, την παραπομπή στο Ειδικό Δικαστήριο του τέως υφυπουργού Πολιτικής Προστασίας Χρ. Τριαντόπουλου, συζητήθηκε αρκετά, πρωτίστως γιατί όχι μόνο ήρθε σε σύγκρουση με τις δηλώσεις του υπουργού Δικαιοσύνης ότι είναι «για τα μπάζα» η υπόθεση με το μπάζωμα, αλλά και γιατί επιβεβαιώθηκε, για άλλη μια φορά, το «κυβέρνηση υποδίκων».

Όμως, υπάρχει ένα σημείο, στην πρόταση του Αντιεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, τουλάχιστον με βάση όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας, που αναδεικνύει το βασικό ίσως πρόβλημα με την αντίληψη της κυβέρνησης για τη νομιμότητα και τους θεσμούς.

Τεκμηριώνοντας το γιατί πρέπει να παραπεμφθεί ο υφυπουργός, τότε περιφερειάρχης και άλλοι υπηρεσιακοί παράγοντες, αφήνει στην άκρη όλα τα «εγώ απλώς ήμουν στη σύσκεψη», «δεν έδωσα εντολή», «δεν ήταν δική μου απόφαση», «δεν ήταν δική μου αρμοδιότητα», και όλες τις άλλες δικαιολογίες και «εξηγήσεις» που κατά καιρούς έχουν ειπωθεί, λέγοντας κάτι πολύ απλό: «έπρεπε να κινούνται μέσα στο πλαίσιο του νόμου».

Αυτό σημαίνει ότι για τους υπουργούς, τους αιρετούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης» αλλά και κάθε δημόσιο υπάλληλο και κρατικό λειτουργό, ισχύει μια πάρα πολύ απλή υποχρέωση. Όπου και αν βρίσκονται και οποιαδήποτε στιγμή κατά την οποία ασκούν τα υπηρεσιακά τους καθήκοντα έχουν υποχρέωση να εξασφαλίζουν την τήρηση της νομιμότητας και να αποτρέπουν την παρανομία. Με αυτή την έννοια, ο Τριαντόπουλος και ο κάθε Τριαντόπουλος, ακόμη και εάν δεν έδωσε ο ίδιος μια εντολή «μπαζώματος» έχει την ευθύνη να μην συμβεί το μπάζωμα, εφόσον είναι εκεί, εφόσον μετέχει στη σύσκεψη, εφόσον βρίσκεται στον χώρο· οφείλει να εξασφαλίσει να μην διαταραχθεί ο χώρος, να μην καταστραφούν στοιχεία και να μην παρεμποδιστεί η έρευνα που κάνει η δικαιοσύνη.

Όμως, αυτό έχει μια ευρύτερη σημασία. Πάρτε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Παρότι η κυβέρνηση επιμένει ότι για όλα αυτά φταίει το «βαθύ κράτος» – παραβλέποντας ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση αυτό αποτελείτο από στελέχη που αυτή τοποθέτησε – και ότι δεν έχουν ευθύνη οι εμπλεκόμενοι υπουργοί (αλλά και οι βουλευτές που είναι πλέον κατηγορούμενοι), εντούτοις αυτό προσπερνά κάτι πολύ ουσιαστικό: ότι τα κυβερνητικά στελέχη είχαν την υποχρέωση στον χώρο ευθύνη τους να τηρούν τη νομιμότητα. Εάν δεν το έκαναν, εάν επέτρεψαν ή ανέχτηκαν ένα «πάρτι» διασπάθισης ευρωπαϊκών επιδοτήσεων, τότε έχουν ευθύνη.

Με τον ίδιο τρόπο, που όταν η ΕΥΠ προμηθεύτηκε παράνομο κατασκοπευτικό λογισμικό (όπως και όταν έκανε «νόμιμες επισυνδέσεις» σε βάρος προσώπων που σε κανένα βαθμό δεν αποτελούσαν απειλή για την εθνική ασφάλεια), με το οποίο παρακολουθούνταν υπουργοί, ανώτατοι αξιωματικοί, δικαστικοί, πολιτικοί, δημοσιογράφοι και επιχειρηματίες, μια πρακτική που δεν είχε καμιά σχέση με τη νομιμότητα, τότε προφανώς και ο «αντ’ αυτού» του πρωθυπουργού Γρηγόρης Δημητριάδης δεν μπορεί να επικαλείται ούτε ότι «δεν ήξερε» ούτε βέβαια ότι δεν πρόκειται να μιλήσει ποτέ. Γιατί είχε υποχρέωση να εξασφαλίζει ότι τηρείτο η νομιμότητα στο χώρο ευθύνης του και ότι η ΕΥΠ κινείτο «στο πλαίσιο του νόμου».

Και αυτό μας φέρνει σε ένα από τα «παράδοξα» της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη. Μια κυβέρνηση που επέλεξε να αυστηροποιήσει τον ποινικό κώδικα, που διαρκώς διατρανώνει ότι είναι «με τον νόμο και την τάξη», που κατηγορεί όλες τις άλλες δυνάμεις για πολιτική παραβατικότητα, όταν έρχεται η ώρα να αποτιμηθεί η δική της σχέση με τη νομιμότητα, τότε αρχίζουν στην καλύτερη περίπτωση να υπενθυμίζουν το τεκμήριο αθωότητας, στη χειρότερη να θεωρούν ότι όποιος επισημαίνει τις δικές τους παραβιάσεις της νομιμότητας είναι «ψεκασμένος».

Μόνο που το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι αυτή η κυβέρνηση δεν στέκεται στο ύψος των απαιτήσεων του κυβερνητικού λειτουργήματος  ως προς την τήρηση της νομιμότητας. Είναι και το χνάρι που αφήνει στο κράτος και στην κοινωνία.

Καταρχάς με τη συστηματική πρακτική της να εξασφαλίζει ασυλία για τα κυβερνητικά στελέχη, αυτό που κάνει η κυβέρνηση είναι να εθίζει την κοινωνία στην αντίληψη ότι η υποχρέωση τήρησης της νομιμότητας δεν αφορά αυτούς που έχουν την εξουσία, οι οποίοι μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν και τελικά να μην υφίστανται κανένα έλεγχο. Αυτό, το μόνο που θα έχει ως αποτέλεσμα, θα είναι να γενικευτεί στην κοινωνία ένας κυνισμός που απλώς υπονομεύει ακόμη περισσότερο την κοινωνική συνοχή.

Και έπειτα το μήνυμα που στέλνει μια κυβέρνηση έτσι στον ίδιο τον κρατικό μηχανισμό είναι το χειρότερο που θα μπορούσε. Είναι το μήνυμα ότι η ευθύνη για την τήρηση της νομιμότητας δεν είναι καθολική, δεν ισχύει παντού και πάντα, δεν υπάρχει υποχρέωση για τήρησή της σε κάθε περίπτωση, αλλά κατά βάση όπου «θα σε πάρουν χαμπάρι», ή «όπου δεν θα μπορείς να έχει μια δικαιολογία». Ακόμη χειρότερα: μπορεί να παρερμηνευθεί ως μια έμμεση προτροπή σε παραβατικότητα και «από τα κάτω», στο βαθμό που δεν προκαλεί κάποιο ευρύτερο πρόβλημα στην «κυβερνητική εικόνα» ή πολύ απλά δεν μπαίνει στο στόχαστρο ελεγκτικών και διωκτικών αρχών.

Μόνο που όλα αυτά καμιά σχέση δεν έχουν με ένα όντως ευνομούμενο κράτος.

Ειδήσεις Σήμερα: