Όπως δείχνουν οι αφίσες στους δρόμους της Καμπάλα, νόμιμα και παράνομα γραφεία εύρεσης εργασίας προσελκύουν γυναίκες  από την Ουγκάντα με υποσχέσεις για καλά αμειβόμενη οικιακή εργασία στη Μέση Ανατολή. Παρότι πολλές από αυτές τις υποσχέσεις αποδεικνύονται παγίδες, εξακολουθούν να πείθουν πολλές γυναίκες. Γιατί;

Η μετανάστευση εργατικού δυναμικού από την Ουγκάντα προς τη Μέση Ανατολή έχει αυξηθεί κατακόρυφα από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, με πολλές νέες γυναίκες να ταξιδεύουν για να εργαστούν ως οικιακές βοηθοί.

Οι περισσότερες από αυτές τις θέσεις εργασίας βρίσκονται στο Ομάν, στο Κουβέιτ, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στη Σαουδική Αραβία. Ωστόσο πολλές πέφτουν θύματα σωματικής, σεξουαλικής και ψυχολογικής κακοποίησης, καθώς και περιορισμών στην ελευθερία μετακίνησης.

Παρά το γεγονός ότι δημοσιεύματα για περιπτώσεις εκμετάλλευσης εμφανίζονται τακτικά στα ΜΜΕ της Ουγκάντας και η κυβέρνηση επιχειρεί να ρυθμίσει τη λειτουργία των γραφείων εύρεσης εργασίας, τα αποτελέσματα είναι πενιχρά.

Προκειμένου οι επιστήμονες να κατανοήσουν γιατί μετανάστευσαν και πώς οι εμπειρίες τους στο εξωτερικό επηρέασαν τη ζωή τους όταν επέστρεψαν, πήραν συνεντεύξεις από γυναίκες το διάστημα μεταξύ 2018 και 2022.

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Journal of Eastern African Studies και φέρνει ιστορίες γυναικών με εντυπωσιακές αντιφάσεις. Μίλησαν για δουλεία, ταπείνωση και εγκλεισμό, αλλά και για το πώς, μέσω της οικιακής εργασίας ως μετανάστριες, κατάφεραν να «γίνουν κάποιες».

Μεταβολές στις σχέσεις των φύλων

Οι γυναίκες της μελέτης συνέδεσαν την απόφασή τους να μεταναστεύσουν στη Μέση Ανατολή με την αποτυχία των ανδρών να ανταποκριθούν στο πρότυπο του οικονομικού παρόχου. Στην Ουγκάντα, ένας γάμος, παραδοσιακά, επισημοποιείται με την καταβολή προίκας από την οικογένεια του άνδρα προς την οικογένεια της γυναίκας. Ωστόσο, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι οι άνδρες δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να καταβάλουν προίκα.

Συνεπώς, πολλές γυναίκες περνούν την ενήλικη ζωή τους με άνδρες να μπαινοβγαίνουν στη ζωή τους, ενώ εκείνες παραμένουν με τα παιδιά τους.

Έτσι, είδαν τη μετανάστευση ως έναν τρόπο να αποκτήσουν έλεγχο πάνω στους πόρους, αντί να περιμένουν να επισημοποιηθεί μια σχέση με έναν άνδρα που στη συνέχεια θα τις συντηρούσε. «Πρώτα βρες χρήματα για τον εαυτό σου — ο γάμος θα είναι πάντα εκεί», έλεγε μια από τις συμμετέχουσες στην έρευνα γυναίκα.

Όπως αναφέρουν στο The Conversation οι συντάκτριες της έρευνας Χάνε Ο. Μόγκενσεν και Τζουλαΐνα Ομπίκα οι γυναίκες θεωρούσαν ότι είχαν πάρει το μέλλον τους στα χέρια τους.

«Αναγνώριζαν χωρίς περιστροφές τη σκληρή πραγματικότητα της εργασίας. Πολλές μίλησαν για απώλεια της ελευθερίας τους και για υποτιμητικές συμπεριφορές απέναντι στις γυναίκες, καθώς και, ορισμένες φορές, για ρατσισμό». Ήλπιζαν ότι η μεταναστευτική εργασία θα αποτελούσε το πρώτο βήμα προς μια νέα ζωή.

Όπως σημειώνουν οι δύο επιστήμονες, για ορισμένες γυναίκες της μελέτης αυτό πράγματι συνέβη. «Βρήκαν καλύτερες δουλειές σε άλλες χώρες» αλλά πολλές δεν τα κατάφεραν. Επέστρεψαν αρκετές φορές στη Μέση Ανατολή, προτού τελικά εγκατασταθούν ξανά στην Ουγκάντα».

«Πρώτα απόκτησε την αραβική εμπειρία και μετά ίσως να είσαι από τις τυχερές που θα καταφέρουν να προχωρήσουν σε κάτι άλλο» είπε μια γυναίκα.

Ορισμένες επέστρεψαν στην πατρίδα τους με αποταμιεύσεις, κάτι που δεν θα μπορούσαν να πετύχουν με έναν μισθό στην Ουγκάντα. Οι απολαβές στη Μέση Ανατολή διαφέρουν σημαντικά, επομένως αποδείχθηκε δύσκολο να προσδιοριστούν ακριβή ποσά. Παράλληλα, στην πατρίδα τους βρίσκονταν αντιμέτωπες με ανταγωνιστικές οικονομικές απαιτήσεις, όπως το να μοιράζονται πόρους με συγγενείς και να προσπαθούν να χτίσουν μια μόνιμη κατοικία για τις ίδιες.

Μέσα από την έρευνα διαπιστώθηκε ότι στην πολλές γυναίκες είναι επικεφαλής των νοικοκυριών τους, ακόμη και αν ένας άνδρας βρίσκεται περιστασιακά στο σπίτι.

Στην Ουγκάντα λέγεται ότι μια γυναίκα «λειτουργεί ως πατέρας του σπιτιού», με την έννοια ότι χτίζει ένα σπίτι για την ίδια και τα παιδιά της, λαμβάνει αποφάσεις και ελέγχει το εισόδημά της. Όπως παρατηρούν οι επιστήμονες, κάποιες τα καταφέρνουν μετά από χρόνια εργασίας στη Μέση Ανατολή, και η ελπίδα παραμένει.

Τα γραφεία εύρεσης εργασίας και άλλοι μεσάζοντες κερδίζουν από αυτές τις ελπίδες. Τα «αφεντικά τους από τον αραβικό κόσμο» μπορεί να καθιστούν δυνατή τη ζωή που οι γυναίκες φιλοδοξούν να δημιουργήσουν, ενώ ταυτόχρονα συντηρούν εκμεταλλευτικές και καταπιεστικές εργασιακές σχέσεις.

*Στην κύρια φωτογραφία: Επιζώσες εμπορίας ανθρώπων ποζάρουν για μια φωτογραφία στην Ουγκάντα (Everfree/Thomson, Reuters)

Ειδήσεις Σήμερα: