Συμπληρωματικά αγαθά ή άσπονδοι φίλοι;

Πολλοί εξ ημών ακόμα και σήμερα, θεωρούμε πως η φαρμακοληψία είναι το αντίπαλο δέος με το σύγχρονο “ευ ζην” που προτείνει φυσικούς τρόπους αντιμετώπισης προβλημάτων υγείας προβάλλοντας την πρόληψη, την αυτοΐαση και τα φυσικά σκευάσματα ως λύση.

Αυτή η αντίληψη που υπήρχε για δεκαετίες (ξεχωρίζοντας την φαρμακευτική βιομηχανία που σχετίζεται με τη θεραπεία της νόσου από την έννοια του «ευ ζην» που σχετίζεται κυρίως με την πρόληψη) δείχνει να ξεθωριάζει καθώς τα όρια μεταξύ των δύο γίνονται ολοένα και πιο δυσδιάκριτα.

Το γνωστό ιατρικό μότο ότι η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη έχει υιοθετηθεί για τα καλά από όλη την αγορά, ιδιαίτερα απέναντι στις μη μεταδοτικές ασθένειες, οι οποίες αποτελούν σήμερα τη μεγαλύτερη πρόκληση για τα συστήματα υγείας.

Η μετατόπιση αυτή πέρα από κοινωνική είναι και επιχειρηματική. Οι επενδύσεις σε λύσεις που ενισχύουν την πρόληψη δημιουργούν νέες αγορές και νέα επιχειρηματικά μοντέλα.

Παράλληλα, ακολουθώντας το πνεύμα των καιρών, οι φαρμακευτικές εταιρείες ενσωματώνουν ολοένα περισσότερο κριτήρια ESG στις στρατηγικές τους, αναγνωρίζοντας ότι η μακροπρόθεσμη αξία τους συνδέεται με τη βελτίωση της δημόσιας υγείας και όχι αποκλειστικά με την παραγωγή όλο και περισσότερων φαρμάκων.

Ωστόσο, η σχέση της φαρμακοβιομηχανίας με το “wellness” δεν παύει να προκαλεί προβληματισμό, με επικριτές που υποστηρίζουν ότι οι επιχειρήσεις του κλάδου έχουν οικονομικό όφελος από την αύξηση των ασθενών και όχι από τη μείωσή τους, γεγονός που μοιάζει εκ πρώτης όψεως λογική. Αποτυπώνει ωστόσο τη συνολική εικόνα; Η πρόληψη δεν εξαλείφει την ανάγκη για φάρμακα, καθώς η γήρανση του πληθυσμού, η γενετική προδιάθεση, οι χρόνιες παθήσεις και η εμφάνιση νέων ασθενειών διατηρούν σταθερή τη ζήτηση για θεραπείες.

Παράλληλα, ένα σημαντικό μέρος της φαρμακευτικής βιομηχανίας δραστηριοποιείται ήδη στον χώρο της πρόληψης μέσω εμβολίων, προληπτικών θεραπειών και φαρμάκων που μειώνουν τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών, ενώ επενδύει ολοένα και περισσότερο σε τομείς όπως τα διαγνωστικά τεστ, η εξατομικευμένη ιατρική, οι ψηφιακές εφαρμογές υγείας και οι τεχνολογίες ευεξίας.

Επιπλέον, οι κυβερνήσεις και τα ασφαλιστικά συστήματα, που αποτελούν βασικούς αγοραστές φαρμάκων, έχουν ισχυρό οικονομικό κίνητρο να προωθούν την πρόληψη, καθώς αυτή μειώνει τις νοσηλείες και βελτιώνει τη δημόσια υγεία.

Την ίδια στιγμή, η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής περιορίζει τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών ασθενειών, χωρίς όμως να τον μηδενίζει, γεγονός που σημαίνει ότι η ανάγκη για αποτελεσματικές θεραπείες θα συνεχίσει να υπάρχει.

Επομένως, η σχέση μεταξύ πρόληψης και φαρμακοβιομηχανίας δεν είναι κατ’ ανάγκην συγκρουσιακή, αλλά περισσότερο μια σχέση προσαρμογής, στην οποία η καινοτομία, η πρόληψη και η θεραπεία συνυπάρχουν ως διαφορετικές όψεις της ίδιας αγοράς υγείας.

Η εικόνα στην Ελλάδα

Παρότι το προσδόκιμο ζωής παραμένει υψηλότερο από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, η χώρα συνεχίζει να εμφανίζει αυξημένα ποσοστά καπνίσματος, περιορισμένη φυσική δραστηριότητα και σημαντικό βάρος από χρόνιες παθήσεις και καθιστική ζωή.

Ταυτόχρονα, οι δαπάνες πρόληψης εξακολουθούν να αντιστοιχούν σε μικρό μόνο μέρος των συνολικών δαπανών υγείας, γεγονός που αναδεικνύει σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης για πρωτοβουλίες πρόληψης, ενημέρωσης και αλλαγής νοοτροπίας όσον αφορά τον τρόπο ζωής εν γένει.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι ελληνικές και πολυεθνικές φαρμακευτικές επιχειρήσεις καλούνται να αναλάβουν έναν διευρυμένο ρόλο. Η παραγωγή καινοτόμων θεραπειών, η ενίσχυση της κλινικής έρευνας, η αξιοποίηση των ψηφιακών εργαλείων και η συνεργασία με την Πολιτεία για την προαγωγή της πρόληψης συνθέτουν πλέον ένα νέο επιχειρηματικό οικοσύστημα.

Το δίλημμα, επομένως, αν οι φαρμακευτικές εταιρείες και το σύγχρονο «ευ ζην» είναι συμπληρωματικά αγαθά ή άσπονδοι φίλοι φαίνεται να έχει ήδη απαντηθεί από την ίδια την αγορά έτσι όπως έχει πλέον διαμορφωθεί.

Στις μέρες μας όπου η αξία μετριέται ολοένα περισσότερο με όρους ποιότητας ζωής και υγιούς γήρανσης, η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων του φαρμάκου θα εξαρτηθεί όχι μόνο από το πόσο αποτελεσματικά θεραπεύουν την ασθένεια, αλλά και από το πόσο συμβάλλουν ώστε αυτή να προλαμβάνεται.

Με πληροφορίες από European Observatory on Health Systems and Policies, Organisation for Economic Co-operation and Development