Δασμοί 2.0: Αναζωπύρωση του εμπορικού πολέμου από τον Τραμπ – Ποιες χώρες μπήκαν στο στόχαστρο, οι αντιδράσεις

Οι ΗΠΑ, με εντολή του Ντόναλντ Τραμπ, επιβάλλουν νέους δασμούς σε 60 εμπορικούς εταίρους, από όπου προέρχεται η συντριπτική πλειοψηφία των εισαγωγών τους, με την αιτιολογία ότι δεν κατάφεραν να καταπολεμήσουν αποτελεσματικά την καταναγκαστική εργασία.

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάνθηκε νωρίτερα φέτος ότι πολλοί από τους δασμούς που επιβλήθηκαν παγκοσμίως στο πλαίσιο έκτακτων εξουσιών θεσπίστηκαν παράνομα

Οι δασμοί, που κυμαίνονται από 10% έως 12,5%, αφορούν βασικούς οικονομικούς εταίρους – μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο, η Κίνα, η Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Καναδάς, η Ιαπωνία και η Ινδία.

Θα τεθούν σε ισχύ σήμερα Παρασκευή, καθώς λήγει ο προσωρινός φόρος 10% επί των εισαγόμενων προϊόντων που είχε θεσπιστεί νωρίτερα φέτος.

Όπως αναφέρει το BBC, η κίνηση αυτή αποτελεί την τελευταία κλιμάκωση του παγκόσμιου εμπορικού πολέμου που αναζωπυρώθηκε από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ όταν ανέλαβε ξανά τα καθήκοντά του πέρσι.

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάνθηκε νωρίτερα φέτος ότι πολλοί από τους δασμούς που επιβλήθηκαν παγκοσμίως στο πλαίσιο έκτακτων εξουσιών θεσπίστηκαν παράνομα.

Έκτοτε, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει αναζητήσει άλλους τρόπους για να προωθήσει την εμβληματική – για τον ίδιο –  εμπορική πολιτική του.

Τον περασμένο μήνα, ο Λευκός Οίκος πρότεινε την επιβολή δασμών 10% – 12,5% στις εισαγωγές από δεκάδες χώρες, λόγω ανησυχιών ότι δεν καταβάλλουν επαρκείς προσπάθειες για την καταπολέμηση της καταναγκαστικής εργασίας.

Η κυβέρνηση Τραμπ επιμένει στη δασμολογική πολιτική της.

Η ανακοίνωση Γκριρ – Ποιον νόμο επικαλέστηκε

Την Πέμπτη, ο Εμπορικός Εκπρόσωπος των ΗΠΑ Τζέιμισον Γκριρ, ενεργώντας κατόπιν οδηγιών του Τραμπ, δήλωσε ότι οι εν λόγω δασμοί θα τεθούν πλέον σε ισχύ.

«Η σημερινή ενέργεια θα αρχίσει να διορθώνει αυτό που αποτελεί τόσο παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όσο και εμπορική πρακτική που στρεβλώνει τον ανταγωνισμό, με στόχο τη βελτίωση της ευημερίας των εργαζομένων παντού», ανέφερε στη δήλωσή του.

Ο Γκριρ επικαλέστηκε το Άρθρο 301 του Νόμου περί Εμπορίου του 1974, το οποίο ρυθμίζει την επιβολή εμπορικών μέτρων από τις ΗΠΑ σε περιπτώσεις πρακτικών που επιβαρύνουν ή περιορίζουν το αμερικανικό εμπόριο.

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, η κυβέρνηση Τραμπ επικαλέστηκε έναν διαφορετικό νόμο, το Άρθρο 338 του Νόμου περί Δασμών του 1930, για να επιβάλει δασμούς 50% σε προϊόντα από τον Καναδά.

Την Πέμπτη, το Γραφείο του Εμπορικού Εκπροσώπου των ΗΠΑ δήλωσε ότι οι τελευταίοι δασμοί επιβάλλονται σε εμπορικούς εταίρους «λόγω της αποτυχίας τους να επιβάλουν και να εφαρμόσουν αποτελεσματικά την απαγόρευση εισαγωγής προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία».

Οι νέοι δασμοί ισχύουν για τους 60 σημαντικότερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, από τους οποίους προέρχεται το 99,4% των εισαγωγών των ΗΠΑ, πρόσθεσε.

«Κρίσιμο» στοιχείο

Το Γραφείο του Εμπορικού Εκπροσώπου των ΗΠΑ ανέφερε ότι ο Τραμπ είχε καταστήσει την υιοθέτηση απαγόρευσης των εισαγωγών προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία «κρίσιμο» στοιχείο των αμοιβαίων εμπορικών συμφωνιών με άλλες χώρες.

Ανέφερε επίσης ότι μέχρι στιγμής δέκα εμπορικοί εταίροι έχουν συμφωνήσει να θεσπίσουν τέτοια απαγόρευση στο πλαίσιο αυτών των συμφωνιών, ενώ άλλες χώρες έχουν εφαρμόσει απαγορεύσεις ως απάντηση στις έρευνες που διεξήγαγε το γραφείο τις τελευταίες εβδομάδες.

Οι εμπορικοί εταίροι που έχουν «αναλάβει δεσμεύσεις να υιοθετήσουν και να επιβάλουν αποτελεσματικά» απαγορεύσεις στις εισαγωγές προϊόντων που προέρχονται από καταναγκαστική εργασία θα υπόκεινται σε δασμό 10%, ενώ εκείνοι που δεν το έχουν πράξει θα υπόκεινται στον υψηλότερο συντελεστή του 12,5%, πρόσθεσε το Γραφείο.

Ο Γκριρ δήλωσε ότι «ενθαρρύνεται από τους εμπορικούς εταίρους που έδρασαν γρήγορα για να υιοθετήσουν απαγορεύσεις στις εισαγωγές προϊόντων που προέρχονται από καταναγκαστική εργασία και προσβλέπει στη διασφάλιση της αποτελεσματικής επιβολής τους».

Ο Τζέιμισον Γκριρ.

«Αποφασισμένος» να διατηρήσει την ίδια στρατηγική ο Αμερικανός πρόεδρος

Οι νέοι δασμοί δείχνουν ότι η κυβέρνηση Τραμπ είναι «αποφασισμένη» να προχωρήσει με τη στρατηγική της σε θέματα δασμών, δήλωσε η ειδική σε θέματα εμπορικής πολιτικής Ντέμπορα Ελμς από το Ίδρυμα Χίνριχ.

Είναι απίθανο οι χώρες που πλήττονται από τους δασμούς να καταφέρουν να αποδείξουν ότι διαθέτουν επαρκή μέτρα για την αποτροπή των εισαγωγών προϊόντων που έχουν παραχθεί με καταναγκαστική εργασία, δήλωσε η ίδια στο BBC.

Οι δασμοί ενδέχεται να αυξήσουν το κόστος για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές, αν και ο αντίκτυπός τους θα μπορούσε να μετριαστεί λόγω του αριθμού των προϊόντων που εξαιρούνται, δήλωσε η Γουέντι Κάτλερ, εμπειρογνώμονας σε θέματα οικονομικής ασφάλειας του Asia Society Policy Institute.

Οι περισσότεροι εμπορικοί εταίροι θα εκφράσουν την απογοήτευσή τους για τους νέους δασμούς και πιθανότατα θα επικεντρωθούν σε τρόπους «μείωσης της εξάρτησής τους από την αμερικανική αγορά» μέσω της σύναψης συμφωνιών με άλλες χώρες, πρόσθεσε η Κάτλερ.

Οι πρώτες αντιδράσεις

Ορισμένες χώρες αντέδρασαν στην ανακοίνωση, μεταξύ των οποίων και η Βραζιλία. Η κυβέρνησή της χαρακτήρισε την κίνηση «αδικαιολόγητη» και «αυθαίρετη».

Η Ουάσινγκτον επέλεξε να «εκμεταλλευτεί ένα ζήτημα μεγάλης σημασίας» για τα δικαιώματα των εργαζομένων, προκειμένου να υποστηρίξει την προστατευτική εμπορική πολιτική της, ανέφερε η κυβέρνηση της Βραζιλίας σε δήλωσή της.

Η Βραζιλία, η οποία έχει πληγεί από τον νέο δασμό της τάξης του 12,5% που επέβαλαν οι ΗΠΑ, πρόσθεσε ότι θα ανταποκριθεί με μέτρα στο πλαίσιο του «νόμου περί αμοιβαιότητας» και θα εξετάσει το ενδεχόμενο λήψης μέτρων και έναντι άλλων εμπορικών εταίρων.

Νωρίτερα αυτό τον μήνα, οι ΗΠΑ επέβαλαν ξεχωριστό δασμό 25% σε έπιπλα, μηχανήματα, ζάχαρη και άλλες εισαγωγές από τη Βραζιλία, διατηρώντας παράλληλα τις εξαιρέσεις για ορισμένα προϊόντα, όπως το βόειο κρέας και ο καφές.

Η ιαπωνική κυβέρνηση δήλωσε την Παρασκευή ότι «εκφράζει τη λύπη της» για τους νέους δασμούς των ΗΠΑ, επισημαίνοντας ότι το εμπόριό της διεξάγεται σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες.

Ο υπουργός Εμπορίου της Αυστραλίας, Ντον Φάρελ δήλωσε ότι οι δασμοί είναι «εντελώς αδικαιολόγητοι» και ότι θα συνεχίσει να ασκεί πιέσεις στην Ουάσινγκτον για την άρση όλων των δασμών στα προϊόντα της χώρας του.

Ο Τραμπ αξιοποιεί τους δασμούς ως μέσο πίεσης

Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει εδώ και καιρό ότι οι δασμοί προστατεύουν τους Αμερικανούς εργαζόμενους και ενισχύουν την οικονομία των ΗΠΑ.

Τον Απρίλιο του 2025, ο Τραμπ επέβαλε δασμούς έως και 50% στους παγκόσμιους εμπορικούς εταίρους, σε μια ημέρα που ονόμασε «Ημέρα της Απελευθέρωσης», με στόχο να αντιμετωπίσει αυτό που θεωρούσε άδικη μεταχείριση των ΗΠΑ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ.

Τον Φεβρουάριο, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε τους εν λόγω δασμούς και έκρινε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος είχε υπερβεί τις εξουσίες του, με αποτέλεσμα να καταβληθούν επιστροφές ύψους δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Ωστόσο, έκτοτε ο Λευκός Οίκος έχει εξετάσει εναλλακτικούς τρόπους επιβολής εισαγωγικών δασμών, συμπεριλαμβανομένου ενός γενικού δασμού 10% στο πλαίσιο μιας προσωρινής λύσης που πρόκειται να λήξει σήμερα Παρασκευή.

Η Ουάσιγκτον έχει επιβάλει επίσης άλλους δασμούς σε χώρες όπως η Βραζιλία και ο Καναδάς.

Οι ΗΠΑ και η Κίνα έχουν επίσης εμπλακεί σε έναν πόλεμο δασμών με αμοιβαία αντίποινα, ο οποίος προς το παρόν βρίσκεται σε αναστολή.

Ο Τραμπ έχει χρησιμοποιήσει τους δασμούς για να ασκήσει πίεση σε χώρες, όπως το Μεξικό, σε θέματα που δεν σχετίζονται με το εμπόριο.

Η αμερικανική κυβέρνηση ενδέχεται να επιβάλει περαιτέρω δασμούς, καθώς αυτή τη στιγμή διεξάγει έρευνα σε 16 χώρες — από τις οποίες προέρχεται η συντριπτική πλειοψηφία των εισαγωγών των ΗΠΑ — σχετικά με καταγγελίες για πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα.