Τα στοιχεία επιμένουν ότι υπήρξε σκάνδαλο Novartis πίσω από το αφήγημα περί «σκευωρίας»

Ένας υπουργός ζητά από έναν επιχειρηματία να δώσει διαφήμιση σε μια φίλη του δημοσιογράφο. Ο ίδιος πολιτικός στηρίζει έναν μάρτυρα σε μια πολύκροτη υπόθεση, σε μια δικαστική του υπόθεση, γιατί θεωρεί ότι αυτός δεν είχε υποκύψει σε μια δικαστικό η οποία είχε κάνει έρευνα σε σχέση με αυτή την υπόθεση.

Υπό κανονικές συνθήκες το πρώτο θα θεωρούνταν μια έμμεση μορφή συναλλαγής του πολιτικού με τον επιχειρηματία και σίγουρα θα αντιμετωπιζόταν ως ένδειξη διαπλοκής. Με αυτό εννοώ ότι σε γενικές γραμμές υποτίθεται ότι στις δημοκρατίες οι πολιτικοί, ιδίως δε όσοι έχουν αναλάβει κυβερνητικές ευθύνες, δεν ζητούν εξυπηρετήσεις από επιχειρηματίες, ιδίως επιχειρηματίες τα οικονομικά των οποίων έχουν σχέση με υπουργεία που έχουν αναλάβει αυτοί οι πολιτικοί, ούτε για τους εαυτούς τους, ούτε για φίλες και φίλους τους.

Αντίστοιχα, το δεύτερο θα θεωρείτο μια ευθεία παρέμβαση στη δικαιοσύνη, γιατί σε γενικές γραμμές δουλειά των πολιτικών και των υπουργών δεν είναι να προσπαθούν εμμέσως πλην σαφώς να μην αφήσουν δικαστικούς να κάνουν τη δουλειά τους, επειδή δεν τους συμπαθούν. Και αυτό γιατί υποτίθεται ότι οι πολιτικοί και ιδίως οι υπουργοί οφείλουν να σέβονται την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, άρα και τους λειτουργούς της.

Και, όμως, αυτά τα στοιχεία ακούστηκαν στη Βουλή για τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη. Και δεν ακούστηκαν απλώς, αλλά κατατέθηκαν και τα σχετικά στοιχεία. Με τον υπουργό Υγείας να μην τα διαψεύδει καθαυτά, καθώς παραδέχτηκε και την παρέμβαση στον ισχυρό άνδρα της Novartis στη Ελλάδα για να δώσει διαφήμιση σε μια φίλη του δημοσιογράφο και το γεγονός ότι στήριξε έναν από τους μάρτυρες επειδή κατά τη γνώμη του αυτός δεν είχε υποκύψει στους «εκβιασμούς» μιας εν ενεργεία ανώτερης εισαγγελικής λειτουργού, της κ. Ελένης Τουλουπάκη.

Τα αποσπάσματα από τα μηνύματα του Άδωνι Γεωργιάδη που κατατέθηκαν στη Βουλή είναι πολύ χαρακτηριστικά. Για το «αίτημά του» σε επιχειρηματία να δώσει διαφήμιση υποστηρίζει: «Η Φραγκάκη πήρε διαφήμιση από τη Νοβαρτις [sic] σε νόμιμο σάιτ. Το αίτημά μου στον Φρουζή να της δώσει έγινε όταν δεν ήμουν πλέον υπουργός Υγείας και εγώ ποτέ δεν είπα ότι δεν μιλούσα με τον Φρουζή». Και για τη στήριξη στον μάρτυρα: «Στη δίκη ήμουν με τον Μανιαδάκη εδώ και πολύ καιρό διότι έτσι του είχα υποσχεθεί όταν δεν υποχώρησε στην Τουλουπάκη και εγώ τις υποσχέσεις μου τις κρατάω».

Αλλά για τον Άδωνι Γεωργιάδη όλα αυτά είναι απολύτως φυσιολογικά. Είναι φυσιολογικό να ζητάει από επιχειρηματίες να δίνουν διαφήμιση. Και είναι φυσιολογικό υπουργοί να υπόσχονται σε έναν μάρτυρα ότι θα τον βοηθήσουν εάν αυτός «αντέξει» απέναντι σε μια εν ενεργεία ανώτερη εισαγγελική λειτουργό. Παρότι βεβαίως εάν τα είχε κάνει μέλος άλλου κόμματος θα είχε βγει στα κάγκελα να τον καταγγέλλει.

Και ο λόγος που ο Άδωνις Γεωργιάδης παρουσιάζει ως κανονικές τέτοιες παραβατικές συμπεριφορές είναι το γεγονός ότι τόσο ο ίδιος όσο και η κυβέρνησή του επιμένουν στο αφήγημα ότι η υπόθεση Novartis ήταν απλώς μια σκευωρία που εξυφάνθηκε για να στιγματιστούν αθώοι πολιτικοί και να κυριαρχήσει κλίμα τοξικότητας.

Ήταν, όμως, η υπόθεση Novartis απλώς μια σκευωρία; Αυτό θα ήταν μια μεγάλη απλούστευση.

Καταρχάς σκάνδαλο Novartis υπήρξε. Και υπήρξε γιατί το παραδέχτηκε η ίδια η εταιρεία στον συμβιβασμό που έκανε με τις αμερικανικές αρχές και για τον οποίο πλήρωσε συνολικά 345 εκατομμύρια δολάρια για παραβατικές συμπεριφορές στην Ελλάδα και το Βιετνάμ. Παραβατικές συμπεριφορές που αφορούσαν δωροδοκίες αξιωματούχων και επαγγελματιών του κλάδου της υγείας ώστε να συνταγογραφούν τα προϊόντα της και να έχει αυξημένες πωλήσεις. Ειδικότερα, αυτό αφορούσε παράνομες πληρωμές, μέσω ψευδών επιστημονικών εκδηλώσεων και άλλων μορφών αθέμιτης προώθησης. Η Ελλάδα ήταν κομβική γιατί οι τιμές των φαρμάκων στην Ελλάδα είναι και τιμές αναφοράς για τη διαμόρφωση τιμών διεθνώς και αυτό εξηγούσε το ενδιαφέρον για μια μικρή σχετικά αγορά όπως η Ελλάδα. Εδώ το ζήτημα ήταν ότι υπήρχαν στοιχεία ότι υπήρχε υπεριτιμολόγηση φαρμάκων, με μεγάλη ζημιά του ελληνικού δημοσίου.

Όλα αυτά, μαζί με τα στοιχεία που έρχονταν από τις ΗΠΑ, καθώς υπήρχαν και Έλληνες «προστατευόμενοι μάρτυρες» που είχαν καταθέσει στις αμερικανικές αρχές γεννούσαν σοβαρά ερωτήματα για το εάν πέραν των δωροδοκιών γιατρών και άλλων επαγγελματιών υγείας, υπήρξε και «μαύρο χρήμα» που κατευθύνθηκε σε πολιτικούς, ιδίως από τη στιγμή που στην Ελλάδα πολιτικές αποφάσεις παίζουν ρόλο στην τιμολόγηση των φαρμάκων.

Ήταν η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και του Αλέξη Τσίπρα που κλήθηκε να χειριστεί αυτή την υπόθεση. Αυτό καταρχάς έγινε με έρευνα της Εισαγγελίας Διαφθοράς ύστερα από διαταγή της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου, και στη συνέχεια με εξεταστική επιτροπή της Βουλής για τα σκάνδαλα στο χώρο της Υγείας συνολικά. Ας μην ξεχνάμε ότι το πάρτι στον τομέα της Υγείας ήταν μία από τις αιτίες που είχαν εκτροχιαστεί τα δημόσια έξοδα και είχε φτάσει η χώρα στη χρεοκοπία. Γι’ αυτό και μια από τις βασικές προβλέψεις των μνημονίων ήταν η ριζική περικοπή των σχετικών δαπανών.

Το ζήτημα που προέκυψε τότε ήταν ότι στις δικογραφίες περιλαμβάνονταν και πολιτικά πρόσωπα. Περιλαμβάνονταν με τον τρόπο που φτάνουν τέτοιες δικογραφίες στη Βουλή, άρα με διαφορετικά επίπεδα στοιχείων, και με τα πάντα υπαρκτά ερωτήματα για τις προθεσμίες για την παραγραφή.

Τότε η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα δίλημμα, στο οποίο έχει αναφερθεί και ο ίδιος στο βιβλίο του «Ιθάκη». Εάν θα έπρεπε να ήταν η προανακριτική επιτροπή της Βουλής αυτή που θα έκανε την εξαντλητική διερεύνηση των στοιχείων, ή εάν έπρεπε να πάει η υπόθεση στη δικαιοσύνη.

Επιλέχτηκε η λύση μιας προανακριτικής επιτροπής, η οποία όμως με μια φαστ-τρακ διαδικασία έστειλε στον φυσικό δικαστή τη δικογραφία χωρίς παραπέρα έρευνα.

Όπως και ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας παραδέχεται ήταν μια εσφαλμένη απόφαση. Γιατί κάνοντας μια προανακριτική επιτροπή που δεν εξέτασε ενδελεχώς τα στοιχεία αλλά απλώς παρέπεμψε έντεκα πολιτικούς αντιπάλους της κυβέρνησης, που ήταν σαφές ότι δεν είχαν όλοι την ίδια εμπλοκή στην υπόθεση, έδωσε τη δυνατότητα στην αντιπολίτευση να δηλώσει ότι «διώκεται», ότι αυτές οι διώξεις είναι προσχηματικές, ότι είναι «σπίλωση» ανθρώπων, και βεβαίως ότι επρόκειτο για μια «σκευωρία».

Έτσι, όμως, χάθηκε μια μεγάλη ευκαιρία. Αυτή θα ήταν μια προανακριτική κοινοβουλευτική έρευνα που θα εξέταζε σε βάθος τα στοιχεία, θα διερευνούσε όλες τις πτυχές της υπόθεσης και που θα απέδιδε ευθύνες μόνο εάν αυτό «πατούσε» πάνω σε πραγματικά στοιχεία.

Το αποτέλεσμα ήταν όχι μόνο να δώσουν στους αντιπάλους τους τη δυνατότητα να δηλώνουν ότι είναι θύματα μιας πολιτικής δίωξης χωρίς στοιχεία, αλλά τους επέτρεψαν να γίνουν κατήγοροι με τη σειρά τους και να στραφούν εκδικητικά και εναντίον των δικαστικών, όπως η Ελένη Τουλουπάκη που προσπάθησε να διερευνήσει τις ευθύνες αυτών των υπουργών, αλλά και των ίδιων των προστατευόμενων μαρτύρων, ουσιαστικά αμφισβητώντας τον ίδιο τον θεσμό, που θεωρείται διεθνώς ακρογωνιαίος λίθος για υποθέσεις δημοσίου συμφέροντος.

Και έτσι φτάσαμε στο σημερινό σημείο η κυβέρνηση να μιλάει αποκλειστικά και μόνο για «σκευωρία Novartis», παραβλέποντας το γεγονός ότι η ίδια η εταιρεία έχει παραδεχτεί ότι ήταν σκάνδαλο και ότι πλήρωσε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ στις αμερικανικές αρχές ως πρόστιμα για αυτό. Και βεβαίως φτάσαμε και στο σημείο ο Άδωνις Γεωργιάδη να παρουσιάζει παραβατικές συμπεριφορές, που κανονικά θα απαιτούσαν διερεύνηση, ως απολύτως φυσιολογικές και σύννομες.

Άλλωστε, αυτό που έκανε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη για το σκάνδαλο Novartis, δηλαδή άρνηση ευθύνης και αντιστροφή της πραγματικότητας («δεν είναι σκάνδαλο, εσείς είστε σκευωροί»), το επανέλαβε και στην τραγωδία των Τεμπών, όπου επίμονα αρνήθηκε κάθε ευθύνη και αντιθέτως έφτασε στο σημείο να κατηγορεί όσους μιλούσαν για κυβερνητικές ευθύνες ότι είναι «ψεκασμένοι» και «συνωμοσιολόγοι» που μιλούν για «ξυλόλια». Το έκανε και στην υπόθεση των υποκλοπών που συντονίστηκαν από το Μέγαρο Μαξίμου, με τους υπουργούς της ΝΔ να λένε «δεν έγινε και τίποτα» και το τότε «δεξί χέρι» του πρωθυπουργού, Γρηγόρη Δημητριάδη, να κάνει δηλώσεις τύπου ομερτά «εγώ δεν θα μιλήσω ποτέ», αλλά και στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, που παρότι η κυβέρνηση πιάστηκε με τη γίδα στην πλάτη ως προς τη διασπάθιση ευρωπαϊκών πόρων για ψηφοθηρικούς λόγους, εντούτοις επιμένει ότι δεν έχει ευθύνη και φταίνε τα «διαχρονικά προβλήματα» και ακόμη και τώρα που παραπέμπονται βουλευτές της δηλώνει ότι τους θεωρεί αθώους και δεν πρόκειται να τους βγάλει από τα ψηφοδέλτια.

Γι’ αυτό τον λόγο και η υπόθεση Novartis όχι μόνο πρέπει να αντιμετωπίζεται ως σκάνδαλο, αλλά και το ζήτημα των ευθυνών πολιτικών προσώπων πρέπει να θεωρείται ανοιχτό. Γιατί η γενικευμένη συγκάλυψη δεν είναι συμβατή με τη δημοκρατία.