The Expla-in Project | Είναι τα εθνικά θέματα πεδίο προεκλογικής αντιπαράθεσης;

Είναι τα εθνικά θέματα μέρος της προεκλογικής σύγκρουσης των κομμάτων; Μπορούν να τύχουν αξιοποίησης για ψηφοθηρικούς λόγους από τα κόμματα και την ίδια την κυβέρνηση;

Η απάντηση θα έπρεπε να είναι αρνητική. Ωστόσο η πραγματικότητα είναι διαφορετική.

Διπλωμάτες μιλώντας στο in συμφωνούν ότι η πολιτική στα εθνικά θέματα, με αιχμή τα ελληνοτουρκικά, θα έπρεπε να είναι προϊόν συναίνεσης των κομμάτων και όχι πεδίο σύγκρουσης, καθώς αυτό δημιουργεί ένα πολιτικό πεδίο επικίνδυνο για τα συμφέροντα της χώρας.

Τα εθνικά θέματα αξιοποιούνται τόσο από την κυβέρνηση όσο και από την αντιπολίτευση

Παρόλα αυτά αναγνωρίζουν τόσο δειλία στις κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε λύσεις, γιατί δεν έχουν επιτύχει τις απαραίτητες συναινέσεις, όσο και απροθυμία για δύσκολες αποφάσεις, ενώ παραδέχονται ότι σε προεκλογικές περιόδους τα εθνικά θέματα δεν αξιοποιούνται μόνο από την αντιπολίτευση προκειμένου να ανεβάσει τους τόνους, αλλά και από το κυβερνητικό στρατόπεδο.

Η Συμφωνία των Πρεσπών, με όποιες αδυναμίες της, έγινε ένα ισχυρό αντιπολιτευτικό όπλο στα χέρια της ΝΔ, εναντίον του Αλέξη Τσίπρα, ενώ η αντιπολίτευση λόγω της φύσης της αντιπαράθεσης στην Ελλάδα έμεινε εκτός διαπραγμάτευσης, ως μη όφειλε. Αρμόδιες πηγές σημειώνουν στο in ότι εάν υπήρχε κουλτούρα συναινέσεων στα εθνικά θέματα και συλλογικών αποφάσεων, η αντιπολίτευση θα μπορούσε να είχε συμβάλει εποικοδομητικά και να είχε επιτευχθεί μία συμφωνία με λιγότερες αδυναμίες.

Το δύσκολο πεδίο των ελληνοτουρκικών

Όταν δε η συζήτηση αφορά τα ελληνοτουρκικά η κατάσταση είναι σαφώς πιο σύνθετη και δύσκολη. Με αρκετούς τόσο από το διπλωματικό σώμα όσο και από την ακαδημαϊκό χώρο να φέρνουν ως παράδειγμα το θέμα της μουσουλμανικής μειονότητας, που όπως λένε λανθασμένα αναδείχθηκε με συγκεκριμένο τρόπο από το κυβερνητικό στρατόπεδο την περίοδο των εκλογών του 2023.

Το παιχνίδι της έντασης πρέπει να σημειώσουμε ότι παίζει εξίσου δυνατά και στην Τουρκία, που ουκ ολίγες φορές αναζητά τον βολικό εχθρό, προκειμένου να εξάγει κρίσεις. Ακόμα δε και όταν ο τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, επιλέγει σε μία χρονική στιγμή να απόσχει από εντάσεις και δηλώσεις που προκαλούν την Αθήνα, εντούτοις τόσο οι εταίροι του στην κυβέρνηση όσο και η αντιπολίτευση επιλέγουν να ανεβάζουν τους τόνους για λόγους πολιτικού οφέλους και τελικά η ρητορική να διολισθαίνει συνεχώς στην ένταση και να ανατρέπει το εκάστοτε ήρεμο ή έστω υποφερτό κλίμα.

Πρέπει να συζητάμε με την Τουρκία

Για τους διπλωμάτες πάντως οι ανοιχτοί δίαυλοι επικοινωνίας με την Τουρκία είναι όχι επιλογή αλλά μονόδρομος, ενώ όπως υπογραμμίζουν Αθήνα και Άγκυρα πρέπει να μιλάνε γιατί έτσι προλαμβάνονται εντάσεις και δεν δημιουργούνται κρίσεις. Όταν τα τηλέφωνα ανάμεσα σε Αθήνα και Άγκυρα, όπως λένε, είναι νεκρά, τότε είναι που η Τουρκία εκδηλώνει τις χειρότερες αντιδράσεις της.

Οι ίδιες πηγές παρακολουθούν και την εξέλιξη του νομοσχεδίου για την «Γαλάζια Πατρίδα», που αναμένεται να έρθει προς ψήφιση στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση, το οποίο χαρακτηρίζουν «επιθετική ενέργεια». Σημειώνουν ότι η Αθήνα συγκεντρώνει πληροφορίες, ωστόσο τονίζουν ότι το θέμα πρέπει να αντιμετωπιστεί με όρους εθνικής σοβαρότητας και όχι να γίνει βορά σε προεκλογικά παιχνίδια.

Όσον αφορά δε τα ελληνοτουρκικά και τις πιθανότητες εξεύρεσης λύσης στη διαφορά για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών ανάμεσα σε Αθήνα και Άγκυρα, όσοι ασχολούνται δεκαετίες με το θέμα τονίζουν ότι αυτό δεν είναι δυνατό να γίνει χωρίς ευρεία συναίνεση των πολιτικών κομμάτων. Θεωρούν μάλιστα ότι αν ποτέ υπάρξει ένα παράθυρο για λύση, αυτή θα μπορούσε να είναι βιώσιμη μόνο σε μία πολυκομματική κυβέρνηση, με ευρεία εκπροσώπηση κομμάτων που ανήκουν στο δημοκρατικό τόξο και θα θελήσουν να κάνουν το επόμενο βήμα. Σε διαφορετική περίπτωση, εκτιμάται πως όποια λύση, εάν και εφόσον επιχειρηθεί, θα συναντήσει σειρά αντιδράσεων.

Η μικροπολιτική και η έλλειψη συναινέσεων στα εθνικά θέματα, πάντως, για τους γνωρίζοντες ευνοεί κυρίως τα κόμματα των άκρων και δη της ακροδεξιάς, που είναι ο συνήθης ύποπτος στις εθνικιστικές κορώνες. Αυτές οι δυνάμεις καταλήγουν να παρασύρουν και τα κόμματα του δημοκρατικού τόξου σε σκληρότερες θέσεις από αυτές που θα διατύπωναν συνήθως κα,ι όπως τονίζουν διπλωμάτες και αναλυτές, τελικά υπονομεύουν την όποια προσπάθεια γίνεται.