Εταιρεία του Ντίλιαν εξάγει λογισμικό παρακολούθησης (και) από τη Βουλγαρία

Οι αρχές στη Βουλγαρία έδωσαν άδειες εξαγωγής λογισμικού παρακολούθησης στην εταιρεία Circles BG. Πρόκειται για εταιρεία συνιδρυτής της οποίας είναι ο πρωτόδικα καταδικασμένος στην Ελλάδα για το σκάνδαλο των υποκλοπών, Ταλ Ντίλιαν.

Η εταιρεία του Ντίλιαν Intellexa είναι αυτή που εμπορεύεται το Predator, το λογισμικό με το οποίο γίνονταν οι παράνομες παρακολουθήσεις πολιτικών, δικαστικών, αξιωματικών, δημοσιογράφων και επιχειρηματιών στην Ελλάδα. Όπως έχει γίνει ήδη γνωστό, η Intellexa είχε λάβει άδεια από τις ελληνικές αρχές να εξάγει το Predator. Ειδικότερα, η Intellexa έκανε εξαγωγές προς Σουδάν, Μαδαγασκάρη και Ουκρανία, με τις ευλογίες του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών και του πρώην γ.γ., Γιάννη Σμυρλή.

Κάτι αντίστοιχο φαίνεται πως έχει συμβεί κι εδώ, καθώς σύμφωνα με το Politico, το οποίο έχει δει τις άδειες εξαγωγών της εταιρείας Circle, η Βουλγαρία ενέκρινε εξαγωγές λογισμικού παρακολούθησης σε ξένες υπηρεσίες κατασκοπείας, σε χώρες οι οποίες θεωρούνται ότι παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Επιβεβαιώνεται έτσι η σχέση των εταιρειών στις οποίες εμπλέκεται ο Ντίλιαν με τις κατά τόπους κυβερνήσεις, καθώς το μοντέλο που ακολουθήθηκε στη Βουλγαρία είχε ήδη λάβει χώρα στην Ελλάδα. Ταυτόχρονα, γίνεται σαφές ότι οι Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συστηματικά δεν ασκούν την απαραίτητη εποπτεία και έλεγχο σε αυτές τις εξαγωγές, επιτρέποντας την εξαγωγή λογισμικού και τεχνολογίας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε βάρος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε χώρες στις οποίες υπάρχουν σαφείς καταγγελίες ότι τα δικαιώματα αυτά δεν γίνονται σεβαστά.

Για την ιστορία υπενθυμίζεται ότι ο πρωτόδικα καταδικασμένος Ταλ Ντίλιαν έχει δηλώσει επανειλημμένα πως η εταιρεία του συνεργάζεται και παρέχει υπηρεσίες μόνο σε κυβερνήσεις και υπηρεσίες ασφάλειας.

Ποια είναι η Circles BG

Η Circles BG είναι σήμερα θυγατρική του ισραηλινού ομίλου NSO. Η NSO Group είναι η εταιρεία πίσω από το διαβόητο κατασκοπευτικό λογισμικό Pegasus. Αυτό που χρησιμοποιήθηκε για τη στόχευση πολιτικών προσωπικοτήτων παγκοσμίως. Μεταξύ αυτών ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ, και ο πρώην πρωθυπουργός του Πακιστάν, Ιμράν Καν. Επίσης, πολλοί δημοσιογράφοι, ακτιβιστές και άλλα μέλη της κοινωνίας των πολιτών σε πολλές χώρες.

Η NSO Group έχει τεθεί σε «μαύρη λίστα» εταιρειών με τις οποίες δεν συνεργάζονται οι αμερικανικές αρχές. Αιτία ήταν οι καταγγελίες ότι το κατασκοπευτικό λογισμικό της χρησιμοποιήθηκε για να στοχεύσει την κοινωνία των πολιτών. Η Circles BG δεν εμφανίζεται σε καμία κύρωση των ΗΠΑ ή σε μαύρη λίστα ελέγχου εξαγωγών.

Υπενθυμίζεται ότι και ο Ταλ Ντίλιαν έχει σε βάρος του κυρώσεις από τις ΗΠΑ το 2024 στο πλαίσιο των κυρώσεων σε βάρος του ομίλου Intellexa.

Οι βουλγαρικές άδειες εξαγωγής αποκαλύπτουν επίσης εμπορικούς δεσμούς μεταξύ της Circles και του ίδιου του Ομίλου NSO.

«Σύννομες πωλήσεις»

Έκθεση του Citizen Lab με έδρα το Τορόντο ανέφεραν επιχειρήσεις παρακολούθησης της Circles που εκμεταλλεύτηκαν αδυναμίες σε τηλεπικοινωνιακά συστήματα σε πολλές χώρες το 2020.

Και η οργάνωση για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων Human Rights Watch αποκάλυψε ότι η Βουλγαρία έδωσε άδεια για εξαγωγή του λογισμικού παρακολούθησης σε διάφορες χώρες. Μεταξύ αυτών το Αζερμπαϊτζάν, η Σερβία, η Μαλαισία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μεξικό, η Δομινικανή Δημοκρατία κ.ά.

Το ρεπορτάζ του Politico είδε τα σχετικά έγγραφα των αδειών. Και επισημαίνει ότι τα ευρήματα δεν δείχνουν ότι οι εξαγωγές ήταν παράνομες. Ούτε ότι οι τεχνολογίες χρησιμοποιήθηκαν παράνομα. Η εταιρεία Circles δεν απάντησε στα αιτήματα για σχολιασμό. Αλλά το υπουργείο Εξωτερικών της Βουλγαρίας δήλωσε στο POLITICO ότι η τεκμηρίωση που παρείχε η εταιρεία έδειξε ότι οι τεχνολογίες προορίζονται για «δραστηριότητες που σχετίζονται με την πρόληψη και τη διερεύνηση εγκλημάτων και τρομοκρατίας, καθώς και για επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης σε ανθρωπιστικές κρίσεις».

Και πρόσθεσε:

«Κατά την εξέταση των αιτήσεων, αξιολογούνται όλες οι σχετικές περιστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των εγγράφων τελικής χρήσης και των πληροφοριών που ελήφθησαν μέσω επίσημων διαύλων».

Τι καταγγέλλει η HRW

H Human Rights Watch ωστόσο σημειώνει ότι αυτές οι άδειες εγείρουν σημαντικά ερωτήματα. Κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο οι μεμονωμένες κυβερνήσεις εφαρμόζουν τους ελέγχους εξαγωγών της ΕΕ στην τεχνολογία παρακολούθησης. Και ιδίως σε χώρες που έχουν αντιμετωπίσει κριτική από διεθνείς εποπτικούς φορείς για πρακτικές παρακολούθησης, δημοκρατική οπισθοδρόμηση και ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Επίσης, ο Ζακ Κάμπελ,  ανώτερος ερευνητής παρακολούθησης στην Human Rights Watch, σημείωσε:

«Αυτές οι άδειες αποτελούν σαφή απόδειξη ότι η Βουλγαρία χορηγεί άδειες εξαγωγής τεχνολογίας παρακολούθησης παγκοσμίως σε αστυνομικές, στρατιωτικές και υπηρεσίες πληροφοριών σε χώρες με μακρά ιστορία χρήσης της ίδιας τεχνολογίας για την καταστολή των δικαιωμάτων».

Τα ευρήματα αυτά έρχονται την ώρα που η ΕΕ προετοιμάζει αναθεώρηση του καθεστώτος ελέγχου εξαγωγών διπλής χρήσης της ΕΕ. Η Κομισιόν αναμένεται να υποβάλει πρόταση έως τις αρχές του 2027.

Τι δεν κάνει η Κομισιόν

Ο Ζακ Κάμπελ επισημαίνει ότι η Κομισιόν, «έχει ορατότητα σε αυτές τις εξαγωγές και εντολή να ελέγχει τις δυνητικά επιβλαβείς εξαγωγές». Ωστόσο, λέει «δεν έχει κάνει τίποτα για να τις σταματήσει».

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η αναθεώρηση αναμένεται να επικεντρωθεί στο κατά πόσον οι υπάρχοντες κανόνες επαρκούν για να αποτρέψουν την πρόσβαση των ευρωπαϊκών τεχνολογιών επιτήρησης σε κυβερνήσεις που κατηγορούνται για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ότι οι εθνικές αρχές πρέπει να αξιολογήσουν εάν τα εργαλεία κυβερνοεπιτήρησης θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για εσωτερική καταστολή ή σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων πριν εγκρίνουν τις εξαγωγές.

Ωστόσο, σημειώνει, πολλά συστήματα επιτήρησης κατασκευάζονται από έναν συνδυασμό λογισμικού, εργαλείων παρακολούθησης κινητών τηλεφώνων και σε μεγάλο βαθμό εμπορικού υλικού. Το γεγονός αυτό καθιστά δύσκολο να προσδιοριστεί πού τελειώνει ο συνηθισμένος τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός και πού αρχίζουν τα εργαλεία παρακολούθησης από κυβερνήσεις.