«Οικονομία των Ανθρώπινων Δεξιοτήτων»: H απάντηση στην επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης

Η «Οικονομία των Ανθρώπινων Δεξιοτήτων» – Human Skills Economy, είναι το θέμα νέας έρευνας  για το μέλλον της εργασίας. Το κεντρικό συμπέρασμα είναι ότι η καινοτομία δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς ανθρώπινα χαρακτηριστικά, και ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί να αντικαταστήσει ανθρώπινες ιδιότητες, όπως η ενσυναίσθηση, η δημιουργικότητα, η διαπροσωπική επαφή. Τουλάχιστον δεν μπορεί να το κάνει ακόμα.

Η έρευνα, εκπονήθηκε για λογαριασμό της πολυεθνικής Ιnternational Workplace Group, από την εταιρεία Mortar Research, με τη συμμετοχή 510 υπεύθυνων προσλήψεων και στελέχωσης σε τμήματα HR μεγάλων επιχειρήσεων, με έδρα τις ΗΠΑ.

Σχεδόν ταυτόχρονα δημοσιοποιήθηκε μια άλλη μεγάλη έρευνα, το Global AI Jobs Barometer, της πολυεθνικής εταιρείας PwC. To συμπέρασμα είναι κοινό. Kαθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη αναλαμβάνει όλο και περισσότερες εργασίες ρουτίνας, οι εργοδότες αποδίδουν μεγαλύτερη αξία στις πιο εκλεπτυσμένες ανθρώπινες δεξιότητες.

Τεχνητή νοημοσύνη, ανθρώπινη οικονομία

Οι πολυεθνικοί γίγαντες, δεν κάνουν τίποτα περισσότερο από το να επιβεβαιώνουν – με διαφορά ενός αιώνα – τη διάσημη ρήση του Αντρέ Μπρετόν ότι «ο Άνθρωπος είναι η απάντηση, όποια και αν είναι η ερώτηση».

Μόνο που σε αντίθεση με τον πατέρα του σουρεαλισμού, καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα μέσα από ένα δαίδαλο στατιστικών, ερωτηματολογίων και αλγοριθμικής ανάλυσης δεδομένων. Μια άλλη διαφορά είναι ότι προσπαθούν να αποτιμήσουν, με μετρήσιμους όρους, «πόσα πιάνει» στην αγορά η ανθρώπινη διάνοια κέναντι της τεχνητής νοημοσύνης.

H PwC είναι μία από τις «τέσσερις μεγάλες αδελφές» (Βig Four) λογιστικών, ελεγκτικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών.  Οι άλλοι τρεις κολοσσοί είναι η KPMG, ΕΥ και Deloitte.

H IWG είναι ένας άλλος κολοσσός, στον χώρο του επαγγελματικού real estate.  Συστήνεται ως η «κορυφαία παγκόσμια πλατφόρμα υβριδικής εργασίας», με ακίνητα σε περισσότερες από 5.000 τοποθεσίες,  σε 120 χώρες – ανάμεσα τους και η Ελλάδα. Πελάτες τους είναι οι 8 στις 10 επιχειρήσεις του Fortune 500, της λίστας με τους ισχυρότερους πολυεθνικούς ομίλους παγκοσμίως.

Τα συνδυαστικά αποτελέσματα των δύο ερευνών, δίνουν μια σαφή εικόνα για το τι ζητάνε σήμερα από τους εργαζόμενους οι μεγαλύτεροι εργοδότες του κόσμου.

Ενσυναίσθηση και δημιουργικότητα

Την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, οι ανθρώπινες ικανότητες πρέπει να έχουν τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο, απαντάνε οι εννιά στους δέκα υπεύθυνους προσλήψεων.

Στην «Οικονομία Ανθρώπινων Δεξιοτήτων», μετράνε χαρακτηριστικά που δεν μπορούν να αντικαταστήσουν οι μηχανές: δημιουργικότητα, ενσυναίσθηση, κριτική σκέψη, ηγετικές ικανότητες.

Οι επιχειρήσεις που δεν δίνουν προτεραιότητα στα παραπάνω, κινδυνεύουν να χάσουν το τρένο της καινοτομίας, όσο και αν επενδύουν σε λύσεις ΑΙ.

Η οικονομία των soft skills

Σύμφωνα με την έρευνα της IWG, το 73% των υβριδικών ομάδων (που δουλεύουν και στο σπίτι και στο γραφείο), χρησιμοποιεί ήδη εργαλεία όπως το ChatGPT.

Το 82% των οργανισμών προσφέρει εκπαίδευση στην Τεχνητή Νοημοσύνη.

Ωστόσο, μόνο το 45% των στελεχών εκτιμούν ότι οι επιχειρήσεις τους έχουν καλύψει  αποτελεσματικά το χάσμα δεξιοτήτων.

Αντίστοιχα, σύμφωνα με την έρευνα της PwC, τα επαγγέλματα που είναι περισσότερο εκτεθειμένα στην TN, προσθέτουν καθήκοντα που βασίζονται στις ανθρώπινες δεξιότητες, με 2,5 φορές μεγαλύτερη ταχύτητα από τα λιγότερο εκτεθειμμένα επαγγέλματα.

Η διείσδυση της ΤΝ αλλάζει όμως και το είδος των δεξιοτήτων που απαιτούνται από τους εργαζόμενους. Τα λεγόμενα «soft skills» ή αλλιώς «human intensive skills» αναβαθμίζονται: εφευρετικότητα, διαπροσωπικές – κοινωνικές δεξιότητες, ικανότητα να διαχειρίζεται περίπλοκες ή αμφίσημες καταστάσεις.

ΑΙ literacy – Το επόμενο βήμα του ψηφιακού εγγραματισμού

Παρά τα εγκώμια για τη σημασία της ανθρώπινης διάνοιας, η εικόνα δεν είναι ρόδινη για τους νέους πτυχιούχους, που μόλις ξεκινάνε την καριέρα τους.

Έρευνα της Randstad και του Institute of Student Employers δείχνει ότι οι θέσεις εργασίας εισαγωγικού επιπέδου (entry level jobs), μειώθηκαν κατά 29% παγκοσμίως, το διάστημα μεταξύ τον Ιανουάριο 2024 και το τέλος του 2025.

Η εξοικείωση της Generation Z με την τεχνολογία δεν επαρκεί, αν δεν συνοδεύεται από εγγραματισμό στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI literacy): η ικανότητα ουσιαστικής αξιοποίησης εργαλείων AI στην καθημερινή εργασία, με στόχο την αύξηση της παραγωγικότητας και την ανάπτυξη νέων τρόπων σκέψης.

Από την έρευνα της IWG προκύπτει ότι τα δύο τρίτα των νεότερων εργαζομένων βοηθούν ήδη τους μεγαλύτερους συναδέλφους τους να υιοθετήσουν την ΤΝ, από την πρακτική καθοδήγηση έως την ενσωμάτωση εργαλείων στις καθημερινές ροές εργασίας.

Η έρευνα της PwC καταλήγει ότι οι νεοεισερχόμενοι εργαζόμενοι, για να μην τους πάρει τη δουλειά η ΤΝ, πρέπει να αναπτύξουν πολύ πιο γρήγορα ικανότητες που συνήθως αποκτούν τα ανώτερα στελέχη, μετά από χρόνια εργασιακής εμπειρίας: στρατηγική σκέψη, ηγετικές ικανότητες.

 Όσα δεν πιάνει η μηχανή… τα πιάνει ο άνθρωπος

Στην «Οικονομία Ανθρώπινων Δεξιοτήτων», εμφανίζονται νέες μορφές καταμερισμού της εργασίας.

Η ΤΝ αναλαμβάνει ένα είδος «διανοητικής λάντζας» – τεχνικά, επαναλαμβανόμενα καθήκοντα.  Οι άνθρωποι αναλαμβάνουν πιο σύνθετες και απαιτητικές εργασίες

• Το 65% των υπεύθυνων προσλήψεων δηλώνουν ότι η ΤΝ δεν θα μπορέσει ποτέ να αντικαταστήσει την ανθρώπινη ενσυναίσθηση.
• Το 64% θεωρούν ότι η ΤΝ υστερεί στη λήψη σύνθετων αποφάσεων.
• Το 53% πιστεύουν ότι η ηγεσία θα παραμείνει κατεξοχήν ανθρώπινο χαρακτηριστικό.

Τα παραπάνω ποσοστά δίνουν μια «ανάσα χρόνου» στους ανθρώπους, αλλά η πλάστιγγα εύκολα μπορεί να γείρει υπέρ των μηχανών. Το ότι σχεδόν οι μισοί θεωρούν ότι οι μηχανές μπορούν να μας δίνουν εντολές και να αναλαμβάνουν ηγετικά καθήκοντα, δεν είναι διόλου καθησυχαστικό.

Τα μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης έχουν ήδη κερδίσει πόντους και σε τομείς που θεωρούνταν προνομιακοί για τον άνθρωπο. Μόνο το 40% πιστεύει ότι η δημιουργικότητα θα παραμείνει πέρα από τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Αν η έρευνα ξαναγίνει σε ένα με δύο χρόνια, πιθανόν το ποσοστό να είναι ακόμα πιο χαμηλό.