L’abandon: Η ταινία για τον αποκεφαλισμό του εκπαιδευτικού Σαμουέλ Πατί έρχεται στην Ελλάδα – Το ψέμα της 13χρονης, ο τζιχαντιστής, το μίσος 

Η συγκλονιστική, αληθινή ιστορία του Γάλλου καθηγητή Σαμουέλ Πατί, που αποκεφαλίστηκε από τζιχαντιστή το 2020 μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη και ήδη καταγράφει μια εξαιρετική πορεία στη διεθνή αγορά.

Το πολιτικό και κοινωνικό δράμα Forsaken (γαλλικός τίτλος L’abandon), σε σκηνοθεσία του Βενσάν Γκαρένκ, πραγματοποίησε την παγκόσμια πρεμιέρα του εκτός συναγωνισμού στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών και η υποδοχή της από το κοινό έδωσε ώθηση για να προβληθεί στις μεγαλύτερες αγορές του κόσμου.

Την ίδια στιγμή, η ταινία γνωρίζει τεράστια εμπορική επιτυχία στις γαλλικές αίθουσες, έχοντας ήδη ξεπεράσει τα 500.000 εισιτήρια από την πρόσφατη πρεμιέρα της στα μέσα Μαΐου, μέσω της εταιρείας UGC Distribution, η οποία συμμετέχει και στην παραγωγή.

Το φιλμ, το οποίο αποτελεί παραγωγή των Outside Films και Les Films du Kiosque, ακολουθεί την καθημερινότητα ενός αφοσιωμένου δασκάλου, του Σαμουέλ Πατί, ο οποίος αποφασίζει να συντονίσει μια συζήτηση στην τάξη του σχετικά με την ελευθερία του λόγου σε ένα σχολείο των προαστίων του Παρισιού, λίγα χρόνια μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο περιοδικό Charlie Hebdo.

Αυτό που ξεκινά ως ένα απολύτως συνηθισμένο και εκπαιδευτικό μάθημα, μετατρέπεται γρήγορα σε μια ανείπωτη τραγωδία, καθώς μια ψευδής κατηγορία πυροδοτεί μια ανεξέλεγκτη, viral διαδικτυακή εκστρατεία μίσους.

Η οργή, η παραπληροφόρηση, τα fake news και η ριζοσπαστικοποίηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημιουργούν μια μοιραία και μη αναστρέψιμη πορεία, δείχνοντας το πώς μια φήμη, ένα κλικ και η συλλογική αδράνεια της κοινωνίας μπορούν να οδηγήσουν στην απόλυτη καταστροφή

Πώς ένα ψέμα μιας 13χρονης κόστισε μια ζωή

Από τις σχολικές αίθουσες της Γαλλίας μέχρι τις οθόνες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η τραγωδία του Γάλλου καθηγητή Ιστορίας υπενθυμίζει πώς η ψηφιακή παραπληροφόρηση και ο θρησκευτικός φανατισμός μπορούν να μετατρέψουν ένα συνηθισμένο μάθημα σε θανατηφόρα παγίδα.

Η υπόθεση της δολοφονίας του 47χρονου καθηγητή Ιστορίας και Γεωγραφίας που αποκεφαλίστηκε τον Οκτώβριο του 2020 στο παρισινό προάστιο Κονφλάν-Σεντ-Ονορίν είναι μια ξεκάθαρη, τρομακτική αποτύπωση του πώς ο ψηφιακός όχλος, τροφοδοτούμενος από την παραπληροφόρηση και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μπορεί να ενορχηστρώσει σε πραγματικό χρόνο την εκτέλεση ενός ανθρώπου.

Η ολοκλήρωση της δίκης στο Παρίσι, με την καταδίκη οκτώ ανθρώπων σε ποινές φυλάκισης μπορεί να έκλεισε τον δικαστικό κύκλο, άφησε ωστόσο ορθάνοιχτες τις πληγές για το μέλλον της εκπαίδευσης και της ελευθερίας της έκφρασης στη δημοκρατική κοινωνία.

Όλα ξεκίνησαν από ένα καθημερινό, θεσμοθετημένο μάθημα για την ελευθερία του λόγου. Σε μια Γαλλία που προσπαθούσε ακόμα να επουλώσει τα τραύματα από το μακελειό στα γραφεία του σατιρικού περιοδικού Charlie Hebdo το 2015, ο Πατί επέλεξε να δείξει στους μαθητές του τις επίμαχες γελοιογραφίες του προφήτη Μωάμεθ.

Ενεργώντας με απόλυτη παιδαγωγική ευαισθησία και συμπερίληψη, ο Πατί προειδοποίησε την τάξη ότι οι εικόνες ενδέχεται να προσβάλουν κάποιους και τους επέτρεψε να αποστρέψουν το βλέμμα ή να απομακρυνθούν αν το επιθυμούσαν. Στόχος του δεν ήταν η πρόκληση, αλλά η καλλιέργεια κριτικά σκεπτόμενων ενεργών πολιτών μέσα σε ένα εκκοσμικευμένο σχολείο.

Η ψηφιακή γιγάντωση μιας συκοφαντίας

Το μοιραίο σπίρτο σε αυτή την αποθήκη πυρίτιδας άναψε μέσα από ένα ψέμα.

Η Ζ. Σνινά είχε πρόβλημα με το σχολείο και είχε αποβηθεί για κακή διαγωγή. Για να δικαιολογήσει την απουσία της από το σχολείο η 13χρονη σκέφτηκε να πει στον πατέρα της ότι ο κύριος Πατί, ο καθηγητής τους στην Ιστορία, στο γυμνάσιο του Κονφλάν-Σεντ-Ονορέ, βόρεια του Παρισιού, είχε ζητήσει από τους μουσουλμάνους μαθητές να βγουν από την αίθουσα προκειμένου να προβάλει στους υπόλοιπους τα σκίτσα του Charlie-Hebdo που σατίριζαν τον Μωάμεθ, στο πλαίσιο μαθήματος για την ελευθερία της έκφρασης.

Ένα άθλιο, ολέθριο ψέμα όπως ομολόγησε στις Αρχές -άλλωστε η ίδια δεν ήταν καν παρούσα την ημέρα του επεισοδίου με τα σκίτσα.

Κατά την ανάκρισή της σύμφωνα με τη Figaro η μαθήτρια παραδέχτηκε ότι επινόησε την ιστορία επειδή αισθανόταν μειονεκτικά σε σχέση με τη δίδυμη αδελφή της που ήταν καλή μαθήτρια.

Η μαθήτρια είχε ισχυριστεί στους γονείς της ότι ο Πατί απαίτησε από τους μουσουλμάνους μαθητές να βγουν από την αίθουσα για να δείξει τα «βλάσφημα» του Μωάμεθ και πως αυτή επαναστάτησε –έτσι είπε– με συνέπεια να την τιμωρήσουν με δύο ημέρες αποβολή.

Παρουσίασε την ιστορία με τον καθηγητή για να δικαιολογηθεί στον πατέρα της και αυτός με τη σειρά του το μοιράστηκε στα κοινωνικά δίκτυα. Οι αναφορές του Μπραχίμ Σνινά, πατέρα της Ζ., κινητοποίησαν περισσότερο μαχητικούς μουσουλμάνους με την υπόθεση να αναπαράγεται διαδικτυακά.

Το ψηφιακό αυτό κάλεσμα σε βία διάβασε στην άλλη άκρη της γραμμής ο Αμπντουλάχ Ανζόροφ, ένας 18χρονος τσετσένος πρόσφυγας που είχε φτάσει στη Γαλλία σε ηλικία έξι ετών.

Η μαθήτρια είχε ισχυριστεί στους γονείς της ότι ο Πατί απαίτησε από τους μουσουλμάνους μαθητές να βγουν από την αίθουσα για να δείξει τα «βλάσφημα» του Μωάμεθ και πως αυτή επαναστάτησε –έτσι είπε– με συνέπεια να την τιμωρήσουν με δύο ημέρες αποβολή. Είπε ψέματα

Ριζοσπαστικοποιημένος μέσα από το διαδίκτυο, ο Ανζόροφ ταξίδεψε μέχρι το σχολείο, περίμενε τον καθηγητή και τον αποκεφάλισε στη μέση του δρόμου, προτού πέσει και ο ίδιος νεκρός από τα πυρά της αστυνομίας.

Οι αστυνομικοί γρήγορα ανακάλυψαν ότι η κοπέλα απουσίαζε από την τάξη τη μοιραία ημέρα. Ανακάλυψαν και ότι ο Πατί δεν ζήτησε να βγουν έξω, αλλά απλώς πρότεινε από τους μουσουλμάνους μαθητές, αν το θέλουν, να στρέψουν αλλού το βλέμμα.

Το ψέμα της έπεισε τον πατέρα της, που ποτέ δεν αμφισβήτησε όσα ισχυρίστηκε η κόρη του και δεν συγκράτησε την οργή του. Η οργή που 10 ημέρες αργότερα, στις 16 Οκτωβρίου 2020, οδήγησε στον αποκεφαλισμό του Πατί.

«Έβαλαν έναν στόχο στην πλάτη του δασκάλου. Η δολοφονία του Σαμουέλ Πατί δεν ήταν απλώς η πράξη ενός μοναχικού λύκου, αλλά το αποτέλεσμα μιας ενορχηστρωμένης εκστρατείας ψηφιακού λιντσαρίσματος, όπου μια φήμη, ένα κλικ και η συλλογική αδράνεια οδήγησαν στο ανεπανόρθωτο» είπε ο δικηγόρος του το 2024.

«Έβαλαν έναν στόχο στην πλάτη του δασκάλου. Η δολοφονία του Σαμουέλ Πατί δεν ήταν απλώς η πράξη ενός μοναχικού λύκου, αλλά το αποτέλεσμα μιας ενορχηστρωμένης εκστρατείας ψηφιακού λιντσαρίσματος, όπου μια φήμη, ένα κλικ και η συλλογική αδράνεια οδήγησαν στο ανεπανόρθωτο»

Τέσσερα χρόνια μετά το έγκλημα, το γαλλικό δικαστήριο εξέδωσε μια αυστηρή αλλά ψύχραιμη ετυμηγορία, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα για την ευθύνη εκείνων που υποκινούν τη βία πίσω από την ασφάλεια των οθονών τους.

Οι οκτώ κατηγορούμενοι κρίθηκαν ένοχοι για τον ρόλο τους στην εκστρατεία μίσους και την υποστήριξη του δολοφόνου, λαμβάνοντας ποινές φυλάκισης από ένα έως 16 έτη.

Ο Ναΐμ Μπουνταούντ και ο Αζίμ Επσιρκάνοφ, φίλοι του Ανζόροφ που τον βοήθησαν να αγοράσει το μαχαίρι και το όπλο της επίθεσης, καταδικάστηκαν σε 16 χρόνια κάθειρξη για συνέργεια σε τρομοκρατική δολοφονία. Ο πατέρας της μαθήτριας, Μπραχίμ Σνινά, καταδικάστηκε σε 13 χρόνια φυλάκιση για συμμετοχή σε τρομοκρατική ένωση, καθώς κρίθηκε ότι η δική του ψευδής παρουσίαση άνοιξε τον ασκό του Αιόλου. Ο ισλαμιστής ενορχηστρωτής Αμπντελχακίμ Σεφριουί έλαβε ποινή 15ετούς κάθειρξης, με την υπεράσπισή του να δηλώνει άμεσα ότι θα ασκήσει έφεση, ισχυριζόμενη ότι ο δολοφόνος δεν είχε δει ποτέ τα επίμαχα βίντεο.

Οι υπόλοιποι τέσσερις κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν για τρομοκρατική συνωμοσία και επικοινωνία με τον δράστη μέσω ισλαμιστικών ομάδων, παρά την άρνησή τους ότι γνώριζαν το τελικό δολοφονικό του σχέδιο.

Σημειώνεται ότι σε προγενέστερη δίκη, η 13χρονη κόρη του Σνινά και άλλοι πέντε έφηβοι είχαν ήδη κριθεί ένοχοι για τον ρόλο τους στην προετοιμασία της ενέδρας.

Το μάθημα της Ιστορίας ως ανάχωμα στη βαρβαρότητα

Η τραγική ιστορία του Σαμουέλ Πατί έφερε στην επιφάνεια τις τεράστιες αδράνειες και τις δυνάμεις που κινητοποιεί η διδασκαλία της Ιστορίας στις σύγχρονες πολυπολιτισμικές κοινωνίες.

Όπως επισήμαναν επιστημονικοί φορείς και ενώσεις εκπαιδευτικών μετά το τραγικό περιστατικό, το μάθημα της ιστορίας στο σχολείο «αποτελεί ένα ουσιαστικό εργαλείο, ακριβώς επειδή αναδεικνύει την ιστορικότητα των εννοιών και βοηθά στην κατανόηση των κοινωνιών και των αξιών τους, χωρίς να φοβάται να προσεγγίσει πικρές αλήθειες ή συγκρουσιακά θέματα».

Οι φόβοι για την ασφάλεια στα σχολεία εντάθηκαν ακόμη περισσότερο όταν, τρία χρόνια μετά τον Πατί, ένας άλλος εκπαιδευτικός, ο Ντομινίκ Μπερνάρ, έπεσε νεκρός από τα πυρά ισλαμιστή εξτρεμιστή στην πόλη Αράς.

Ο Σαμουέλ Πατί πέθανε επειδή πίστεψε στην ελευθερία του λόγου των μαθητών του· η καταδίκη των οκτώ κατηγορουμένων είναι μια δικαστική δικαίωση, αλλά η πραγματική δικαίωση της μνήμης του βρίσκεται στην καθημερινή απόφαση των δασκάλων να συνεχίσουν να διδάσκουν την αλήθεια χωρίς φόβο και σε εμάς να τους προστατεύουμε.

Παγκόσμια διανομή και η Ελλάδα

Σκηνοθετημένη από τον Βενσάν Γκαρένκ, ενός δημιουργού που έχει δώσει εξαιρετικά δείγματα γραφής στο παρελθόν με πολιτικά και δικαστικά θρίλερ. Στον πρωταγωνιστικό ρόλο του αδικοχαμένου καθηγητή βρίσκεται ο Αντουάν Ράιναρτζ, ένας από τους πιο ταλαντούχους Γάλλους ηθοποιούς της γενιάς του, τον οποίο το ελληνικό κοινό γνώρισε και αγάπησε μέσα από τις ερμηνείες του στις βραβευμένες ταινίες 120 χτυπήματα το λεπτό (BPM) και Ανατομία μιας Πτώσης (Anatomy of a Fall).

Η εταιρεία Studio TF1, η οποία διαχειρίζεται τα διεθνή δικαιώματα, έχει ήδη κλείσει σημαντικές συμφωνίες διανομής σε όλο τον κόσμο. Το Forsaken θα προβληθεί στην Ιταλία, την Ισπανία, την Αυστρία, την Τσεχία, τη Σλοβακία, το Ισραήλ, τον Καναδά, τη Βραζιλία και την Ινδονησία, ενώ έχει ήδη κυκλοφορήσει στις αγορές της Ελβετίας και των χωρών της Μπενελούξ.

«Η ευρεία αποδοχή της ταινίας από διανομείς σε Ευρώπη, Βόρεια και Λατινική Αμερική και Ασία αντικατοπτρίζει το έντονο ενδιαφέρον του παγκόσμιου κοινού για κινηματογραφικά έργα που δεν φοβούνται να αναμετρηθούν με τα πιο κρίσιμα και καθοριστικά ζητήματα της εποχής μας»

Για την ελληνική αγορά, τα δικαιώματα εξασφάλισε η εταιρεία διανομής Rosebud, η οποία θα φέρει το φιλμ στους εγχώριους κινηματογράφους, ενώ αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη οι τελικές διαπραγματεύσεις για την προβολή της ταινίας στη Γερμανία, την Ιαπωνία και την Ινδία.

«Η ευρεία αποδοχή της ταινίας από διανομείς σε Ευρώπη, Βόρεια και Λατινική Αμερική και Ασία αντικατοπτρίζει το έντονο ενδιαφέρον του παγκόσμιου κοινού για κινηματογραφικά έργα που δεν φοβούνται να αναμετρηθούν με τα πιο κρίσιμα και καθοριστικά ζητήματα της εποχής μας» σημειώνουν οι διανομείς.