Η Αρμενία πάει σε εκλογές – Και η Ρωσία παρεμβαίνει «κόβοντας» τις εισαγωγές στα τριαντάφυλλα

Η Αρμενία την Κυριακή 7 Ιουνίου θα κάνει γενικές εκλογές. Το Γερεβάν, που έχει παραδοσιακά στενές σχέσεις με τη Μόσχα, το τελευταίο διάστημα συσφίγγει τους δεσμούς του με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και με τη Δύση γενικότερα.

Ο νυν πρωθυπουργός, Νικόλ Πασινιάν, εν όψει των εκλογών εξασφάλισε ακόμη και δήλωση του προέδρου των ΗΠΑ. Ο Ντόναλντ Τραμπ είπε ότι ο Πασινιάν έχει «την αμέριστη και πλήρη στήριξή του».

Εκατομμύρια τριαντάφυλλα

Η Μόσχα, αντιδρώντας στη διαφαινόμενη στροφή του Γερεβάν προς Δυσμάς, έχει προειδοποιήσει πολλαπλά. Τόσο με απειλές ότι θα «κόψει» το φθηνό πετρέλαιο και φυσικό αέριο, που είναι κρίσιμα για την Αρμενία. Όσο και περιορίζοντας τις εισαγωγές νωπών φρούτων και λαχανικών από τη γειτονική χώρα.

Μαζί με τα φρούτα και λαχανικά, η μπάλα πήρε και τα… λουλούδια. Η Ρωσία είναι συντριπτικά ο μεγαλύτερος αγοραστής λουλουδιών, κυρίως τριαντάφυλλων, από την Αρμενία. Μόνο το 2025 αγόρασε το 90% της σοδειάς. Περίπου 90 εκατ. τριαντάφυλλα.

Φέτος, τα θερμοκήπια είχαν φυτέψει εκατομμύρια τριανταφυλλιές για τη μεγάλη ρωσική αγορά. Και μόλις άρχισαν να κόβονται τα πρώτα μπουμπούκια, όλα πάγωσαν. Η αγορά έκλεισε.

Στη νυχτερινή αγορά των λουλουδιών στο Γερεβάν (Αρμενία)

Η Ρωσία ανακοίνωσε τον Μάιο απαγόρευση εισαγωγής φρέσκων λουλουδιών από την Αρμενία. Ως αιτία επικαλέστηκε ανησυχίες σχετικά με την υγεία των φυτών και τον κίνδυνο μόλυνσης φυτών στη χώρα.

Ο Αρμάν Πιναραμπασί, Γαλλοαρμένιος, επιχειρηματίας, μιλάει σχεδόν απελπισμένος στους Financial Times. Πριν από μερικά χρόνια, εγκατέλειψε τη διεθνή χρηματοοικονομική καριέρα του, για να επιστρέψει στην Αρμενία.

«Μόλις πριν από δύο μήνες αρχίσαμε να μαζεύουμε τα πρώτα μας τριαντάφυλλα. Δεν περιμέναμε να έχουμε περιορισμούς στις εξαγωγές προς οπουδήποτε στον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης φυσικά της Ρωσίας», λέει.

Αναζητώντας άλλες αγορές

Ο Αρούντ, που πουλάει λουλούδια στη μεγάλη αγορά του Γερεβάν, εξηγεί πως η κατάσταση έγινε ασφυκτική για τους παραγωγούς με τους οποίους συνεργάζεται.

Όλοι πουλούσαν κυρίως τα λουλούδια τους στη Ρωσία. Τώρα, λέει, «για πρώτη φορά, στέλνουν μέσω Γεωργίας και Τουρκίας για να πουλήσουν στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία».

«Υγειονομικός» πόλεμος

Ο πόλεμος πίεσης από τη Ρωσία προς την Αρμενία έχει λάβει πολλές μορφές. Τα υγειονομικά ζητήματα είναι μία από αυτές. Μετά τις εισαγωγές λουλουδιών, επιβλήθηκαν απαγορεύσεις και σε άλλα προϊόντα με την επίκληση λόγων υγείας και ασφάλειας.

Στις 22 Μαΐου, η ρωσική αρχή προστασίας των καταναλωτών δήλωσε ότι βρήκε υπερβολικά υψηλά επίπεδα μετάλλων στο μεταλλικό νερό Τζερμούκ. Στις 23 ανέστειλε τις εισαγωγές κρασιού και κονιάκ από τρεις μεγάλες εταιρείες.

Και στα τέλη Μαΐου, μίλησε για επικίνδυνα φρούτα και λαχανικά. Αυτήν τη φορά το πρόβλημα αφορούσε ντομάτες, πιπεριές και φράουλες.

Τις τελευταίες ημέρες, πρόβλημα παρουσιάστηκε και με τα κεράσια, τα βερίκοκα και τα ροδάκινα από την Αρμενία. Απαγόρευσε τις εισαγωγές φρέσκων ψαριών. Και την Τετάρτη η απαγόρευση επεκτάθηκε στις πατάτες, τα μήλα και τα αποξηραμένα φρούτα.

«Πνίγοντας» την οικονομία στην Αρμενία

Οι εμπορικοί πόλεμοι δεν είναι κάτι που εφηύρε η Μόσχα –το έχουν ήδη κάνει οι ΗΠΑ σε άλλες χώρες. Το κάνει και η ΕΕ εναντίον της Ρωσίας ή του Ιράν. Ο Ντόναλντ Τραμπ τώρα «ανακάλυψε» τα προϊόντα που παράγονται από καταναγκαστική εργασία, για να επιβάλει νέους δασμούς.

Για την Αρμενία, μια χώρα 3 εκατομμυρίων ανθρώπων, ο αντίκτυπος των εμπορικών αυτών μέτρων είναι τεράστιος. Η οικονομία της βασίζεται στις εξαγωγές προς τη Ρωσία, ειδικά για αγροδιατροφικά προϊόντα. Εκεί πήγαν σχεδόν όλες οι εξαγωγές φρούτων, λαχανικών κα ψαριών το 2025.

Αυτές οι απαγορεύσεις εισαγωγών είναι κάτι πρωτόγνωρο. Κυρίως γιατί η Ρωσία και η Αρμενία μετέχουν στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση (EAEU). Τα μέλη της οποίας έσπευσαν να συνετίσουν το Γερεβάν: σε κοινή δήλωσή τους προειδοποίησαν την Αρμενία ότι τα σχέδια ενίσχυσης των σχέσεων με την ΕΕ «θέτουν σοβαρούς κινδύνους» για όλους. Μέχρι και δημοψήφισμα πρότειναν, ώστε να αποφασίσει ο αρμενικός λαός σε ποια οικονομική ένωση θέλει να μετέχει.

Οικονομικός «ψυχρός πόλεμος»

Όλα αυτά μοιάζουν με «ψυχρό πόλεμο», οικονομικής φύσης. Στόχος, να χάσει τις εκλογές ο Νικόλ Πασινιάν, που θέλει να σπάσει την εξάρτηση από τη Ρωσία. Που είναι τόσο οικονομική όσο και ασφαλείας.

Ο Αρέγ Κοτσινιάν, επικεφαλής της δεξαμενής σκέψης «Αρμενικό Συμβούλιο» στο Γερεβάν, πιστεύει το εξής: «Ό,τι κάνουν, όλα όσα λένε έχουν μόνο έναν στόχο: να τρομάξουν τον Αρμένιο ψηφοφόρο».

Αλλά, λέει στους FT, οι αναστολές εισαγωγών έχουν προκαλέσει την οργή επιχειρήσεων, αγροτών και εμπόρων.

«Βρήκαν ασθένειες σε αρμενικά φρούτα που δεν έχουν καν αρχίσει να καλλιεργούνται. Έχουν ήδη απαγορεύσει τα αρμενικά σταφύλια, ενώ τα σταφύλια θα είναι έτοιμα μόνο σε δύο μήνες… Είναι μόνο η εποχή των βερίκοκων από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο, αλλά έχουν ήδη βρει και κάποιες ασθένειες στα βερίκοκα», σημειώνει.

Ρώσοι επιθεωρητές επισκέφθηκαν πρόσφατα τα θερμοκήπια του Πιναρμπασί και δεν βρήκαν προβλήματα υγείας και ασφάλειας, είπε ο ίδιος. Επομένως ελπίζει ότι οι εξαγωγές προς τη Ρωσία θα μπορούσαν να ξαναρχίσουν σύντομα. Αλλά, πρόσθεσε, η εμπειρία ήταν «μια καλή ευκαιρία να διερευνηθούν άλλες αγορές, εκτός από τη ρωσική αγορά».

Αποκλεισμός

Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει σε ποια αγκαλιά μπορεί να οδηγήσει αυτή η πολιτική οικονομικού καταναγκασμού. Η Μάρτα Κος, επίτροπος της ΕΕ για τη διεύρυνση, τηλεφώνησε στον υπουργό Εξωτερικών της Αρμενίας. Και εξέφρασε την αυξημένη υποστήριξη της ΕΕ έναντι των οικονομικών πιέσεων από τη Ρωσία.

Επίσης, ο Νικόλ Πασινιάν προχωρά προς μια ειρηνευτική συμφωνία με το γειτονικό Αζερμπαϊτζάν. Στόχος, να ανοίξουν τα σύνορα σε περισσότερες οικονομικές ευκαιρίες.

«Βρισκόμαστε σε μια καταστροφική κατάσταση, στην πραγματικότητα», λέει ο Αρέγ Κοτσινιάν. «Τα ανατολικά μας σύνορα είναι κλειστά με το Αζερμπαϊτζάν, τα δυτικά μας σύνορα είναι κλειστά με την Τουρκία, τα νότια σύνορά μας είναι κλειστά λόγω του πολέμου με το Ιράν».

Και εξηγεί  ότι έτσι «δημιουργείται μια πολύ, πολύ επικίνδυνη κατάσταση για εμάς, πλήρης απομόνωση. Αυτός είναι ο κύριος λόγος που χρειαζόμαστε ανοιχτά τουρκικά σύνορα… Θα μπορείτε να παράγετε κάτι στο Γερεβάν και με σιδηρόδρομο να το στείλετε στην Ευρώπη».