Εάν αυτό το παλτό μπορούσε να μιλήσει – Το μακρύ ταξίδι του πανωφοριού Τσέστερφιλντ του Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ

Το 1921, ο 24χρονος Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ πόζαρε για μια φωτογραφία μαζί με τη σύζυγό του, Ζέλντα. Εκείνη την εποχή ήταν τα λαμπρά νεαρά πρόσωπα της Νέας Υόρκης: ένα χρόνο νωρίτερα είχε εκδώσει το πρώτο του μυθιστόρημα, «Αυτή η Πλευρά του Παραδείσου» (This Side of Paradise), το οποίο έτυχε θερμής υποδοχής από τους κριτικούς.

Το δεύτερο βιβλίο του, «Όμορφοι και Καταραμένοι» (The Beautiful and Damned) βρισκόταν σε φάση συγγραφής. Στην κορύφωση της λογοτεχνικής τους δόξας, πόζαραν για έναν φωτογράφο της εποχής -η Ζέλντα φορούσε ένα γκρι γούνινο πανωφόρι και ο Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ ένα ανθρακί μάλλινο παλτό με βελούδινο γιακά.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη RAINIER WYLDE (@rainierwylde)

Κατά μήκος της 5ης Λεωφόρου

Σε αυτή την εικόνα, η προσοχή συχνά εστιάζεται στη Ζέλντα. Η φωτογραφία υποστηρίζει τη θεωρία ότι αυτή ενέπνευσε τον χαρακτήρα της εμμονικής με το κοινωνικό κύρος Γκλόρια Γκίλμπερτ στο βιβλίο του συζύγου της, «The Beautiful and Damned».

«Καθ’ όλη τη διάρκεια του προηγούμενου χειμώνα, ένα μικρό θέμα είχε αποτελέσει μια διακριτική και πανταχού παρούσα πηγή ενόχλησης- το ζήτημα του γκρι γούνινου παλτού της Γκλόρια.

»Εκείνη την εποχή, γυναίκες τυλιγμένες σε μακριά καπέλα από γούνα σκίουρου μπορούσαν να εντοπισθούν κάθε λίγα μέτρα κατά μήκος της 5ης Λεωφόρου. Οι γυναίκες είχαν μεταμορφωθεί σε κάτι που έμοιαζε χωρίς σχήμα.

»Φαίνονταν χοντρές και άσεμνες· έμοιαζαν με ερωμένες, με τον πλούτο που έκρυβε το ρούχο και τη γυναικεία ζωικότητα που αυτό αποπνέει. Ωστόσο, η Γκλόρια ήθελε ένα γκρι παλτό από σκίουρο», έγραψε ο Φιτζέραλντ.

Ωστόσο, σήμερα είναι το στυλ του συζύγου της που τραβάει τα βλέμματα.

Η ιστορία ενός γαζιού πάνω σε ένα παλτό

Το παλτό του Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ, τύπου Τσέστερφιλντ, ηλικίας άνω των 100 ετών, κατασκευασμένο από την Brooks Brothers, διατίθεται προς πώληση στην Έκθεση Παλαιών Βιβλίων της Νέας Υόρκης, στο περίπτερο της Johnson Rare Books. Η τιμή; 25.000 δολάρια.

«Είναι ένα από αυτά τα πράγματα που θα λέγαμε “αν αυτό το παλτό μπορούσε να μιλήσει”», λέει ο Μπραντ Τζόνσον, ιδρυτής του καταστήματος στην Κοβίνα της Καλιφόρνια, καθώς κάθεται με την Elise Taylor του Vanity Fair στο ξενοδοχείο Fitzpatrick στο Μιντάουν, λίγα τετράγωνα μακριά από το πρώην ξενοδοχείο Biltmore, όπου ο Φιτζέραλντ συνήθιζε να συναντά τους φίλους του κάτω από το περίφημο ρολόι του κτιρίου.

Ο Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ εργάστηκε επίσης για την MGM, αν και οι δύο άνδρες ασχολούνταν με εντελώς διαφορετικά στάδια της κινηματογραφικής παραγωγής. Ο Φιτζέραλντ έγραφε σενάρια, ενώ ο Γκιλαρόφ βρισκόταν στο πλατό μαζί με τους ηθοποιούς κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων

Ένας κατάλογος της Christie’s από τον Ιούνιο του 1994, στον οποίο εμφανίζεται η περιγραφή του αντικειμένου για το παλτό Brooks Brothers του Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ / Photo: Christie’s

Η αγορά του συλλέκτη

«Το παλτό βρίσκεται σε ένα κουτί αποθήκευσης δίπλα μας» γράφει η Elise Taylor και συνεχίζει:

«Μπορώ να το δω; Ο Τζόνσον μου κάνει τη χάρη, αφαιρώντας απαλά το καπάκι. Εκτός από κάποια ξεθώριασμα στο βελούδινο γιακά, φαίνεται εξαιρετικά άψογο στα μάτια μου, που δεν είναι εκπαιδευμένα».

Ο Τζόνσον το βρήκε σε έναν συλλέκτη στην περιοχή του Σακραμέντο. Ο συλλέκτης είχε αγοράσει το παλτό σε μια δημοπρασία του οίκου Christie’s τον Ιούνιο του 1994, όπου δημοπρατήθηκαν αντικείμενα που ανήκαν σε τρεις άνδρες του Χόλιγουντ: τον Κλαρκ Γκέιμπλ, τον Βίνσεντ Πράις και τον Σίντνεϊ Γκιλαρόφ. Εκείνη την εποχή, το παλτό ανήκε στον Γκιλαρόφ.

Το παλτό του κομμωτή

Ο Γκιλαρόφ ήταν ένας θρυλικός κομμωτής της χολιγουντιανής εταιρίας παραγωγής MGM. Έβαψε τα μαλλιά της Λουσίλ Μπολ κόκκινα και έφτιαξε πλεξούδες στα μαλλιά της Τζούντι Γκάρλαντ για την ταινία «Ο Μάγος του Οζ».

Έφτιαξε το χαρακτηριστικό καρέ της Μέριλιν Μονρόε για την ταινία «Οι άντρες προτιμούν τις ξανθιές». Και όταν η Γκρέις Κέλι παντρεύτηκε τον Πρίγκιπα Ρενιέ στο Μονακό, ήταν ο Γκιλαρόφ που έφτιαξε το χτένισμα της για την ημέρα του γάμου.

Ο Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ εργάστηκε επίσης για την MGM, αν και οι δύο άνδρες ασχολούνταν με εντελώς διαφορετικά στάδια της κινηματογραφικής παραγωγής. Ο Φιτζέραλντ έγραφε σενάρια, ενώ ο Γκιλαρόφ βρισκόταν στο πλατό μαζί με τους ηθοποιούς κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων.

Μια ταινία που τους συνδέει είναι το «The Women» του 1939, με πρωταγωνίστριες τις Τζόαν Κρόφορντ και Νόρμα Σίρερ. Ο Φιτζέραλντ συνεργάστηκε σε μια πρώιμη εκδοχή του σεναρίου της.

Το ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι το παλτό βρίσκεται σε μια συλλογή με έδρα τη Νότια Καλιφόρνια. Ο Φιτζέραλντ πέθανε από καρδιακή προσβολή το 1940 στο διαμέρισμα της δημοσιογράφου κουτσομπολιού Σίλα Γκράχαμ στο Λος Άντζελες

Το παλτό Chesterfield (Τσέστερφιλντ) της Brooks Brothers του Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ, όπως είναι σήμερα. Photo: Johnson Rare Books

Δε γνωρίζουμε με βεβαιότητα

Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, ο Γκιλαρόφ ήταν υπεύθυνος για τα μαλλιά. Δυστυχώς, η σύνδεση είναι αδύναμη -ίσως οι δύο άνδρες να συνάντησαν ο ένας τον άλλον, ή ίσως ο Γκιλαρόφ να το αγόρασε σε μια δημοπρασία που προηγήθηκε του οίκου Christie’s ή με κάποιον εντελώς διαφορετικό τρόπο.

Το μόνο που γνωρίζουμε με σιγουριά, όπως επιβεβαιώνει ο Christie’s, είναι ότι το παλτό βρισκόταν στην κατοχή του Γκιλαρόφ.

«Ένα παλτό του συγγραφέα Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ, ο οποίος έγραψε κλασικά έργα όπως Ο Μεγάλος Γκάτσμπι, Η Τελευταία Φορά που Είδα το Παρίσι και Τρυφερή είναι η Νύχτα. Το γκρι μάλλινο παλτό της Brooks Brothers έχει βελούδινη επένδυση στο γιακά και φόδρα από μαύρο σατέν» γράφει η καταχώριση στον κατάλογο της Christie’s.

Το 1940

Το ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι το παλτό βρίσκεται σε μια συλλογή με έδρα τη Νότια Καλιφόρνια. Ο Φιτζέραλντ πέθανε από καρδιακή προσβολή το 1940 στο διαμέρισμα της δημοσιογράφου κουτσομπολιού Σίλα Γκράχαμ στο Λος Άντζελες.

Εκείνη την εποχή ζούσε στην πόλη. Βαθιά χρεωμένος και αλκοολικός, προσπαθούσε να κάνει καριέρα ως σεναριογράφος της MGM, καθώς και να ολοκληρώσει το μυθιστόρημά του «Ο Τελευταίος Μεγιστάνας».

Τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά: «Ένιωθα ότι το Χόλιγουντ με είχε καταχωρήσει στα αρχεία του ως έναν καταστραμμένο άνθρωπο -μια ετικέτα που δεν είχα κάνει τίποτα για να την αξίζω» είπε για τη ζωή του στο Λος Άντζελες.

Σε αυτή την περίπτωση, η χαλαρή, κολεγιακή εμφάνιση της ελίτ της Ανατολικής Ακτής κατά τη διάρκεια της Εποχής της Τζαζ υποστηριζόταν σε μεγάλο βαθμό από τον αμερικανικό οίκο ενδυμάτων

Εικασίες

Ήταν το παλτό στην κατοχή του όταν πέθανε; Για τον Φιτζέραλντ, φαίνεται ότι ένα καλό μάλλινο παλτό βρισκόταν πάντοτε στην ντουλάπα του: Στο This Side of Paradise, ο Έιμορι Μπλέιν -ο πρωταγωνιστής που ο Φιτζέραλντ έγραψε ως την πιο εξιδανικευμένη εκδοχή του εαυτού του- ξεκινά για ένα οικοτροφείο στη Νέα Αγγλία με «έξι σετ καλοκαιρινά εσώρουχα, έξι σετ χειμερινά εσώρουχα, ένα πουλόβερ, ένα μπλουζάκι ζέρσεϊ, ένα παλτό…»

Δυστυχώς, όλα αυτά δεν είναι παρά κομψές εικασίες. Ωστόσο, αποτελούν ένα απτό σύμβολο της ιδιαίτερης αισθητικής της εύπορης τάξης του Φιτζέραλντ -την οποία όχι μόνο έζησε, αλλά και περιέγραψε στα έργα του.

Ονόματα εμπορικών σημάτων

Νωρίτερα στο This Side of Paradise, η μητέρα του Μπλέιν του λέει: «Πρέπει να πας στο Brooks’ και να αγοράσεις μερικά πραγματικά ωραία κοστούμια».

Ο σχολαστικός Φιτζέραλντ δεν ανέφερε ονόματα εμπορικών σημάτων χωρίς λόγο. Σε αυτή την περίπτωση, η χαλαρή, κολεγιακή εμφάνιση της ελίτ της Ανατολικής Ακτής κατά τη διάρκεια της Εποχής της Τζαζ υποστηριζόταν σε μεγάλο βαθμό από τον αμερικανικό οίκο ενδυμάτων.

Είχαν καταστήματα στις πιο πλούσιες περιοχές της περιοχής -και το να «πας στο Brooks’» σήμαινε ότι έπρεπε να κατοικείς σε μία από αυτές.

Λιτά και μινιμιλιστικά

«Στη δεκαετία του ’20 και του ’30, είχαμε καταστήματα σε μέρη όπως το Νιούπορτ, το Παλμ Μπιτς και τη Βοστώνη», λέει ο δημιουργικός διευθυντής της Brooks Brothers, Μάικλ Μπαστιάν, στο Vanity Fair.

Δεν έχει δει αυτό το συγκεκριμένο παλτό του Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ. Αλλά γνωρίζει καλά το σχέδιο: «Το Τσέστερφιλντ ήταν εξαιρετικά δημοφιλές εκείνη την εποχή, και η Brooks Brothers θα τα πωλούσε σε ποικιλία υφασμάτων και διακοσμητικών στοιχείων.

»Γενικά λιτά και μινιμαλιστικά, θεωρούνταν εκλεπτυσμένα και προορίζονταν να φορεθούν πάνω από κοστούμι ή επίσημη ενδυμασία», λέει, προσθέτοντας επίσης ότι εξακολουθούν να πωλούν ένα παρόμοιο στυλ.

Είναι απίθανο, ωστόσο, το παλτό του Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ να φορεθεί ξανά. Ο Τζόνσον περιμένει να καταλήξει στα χέρια ενός συλλέκτη λογοτεχνικών αναμνηστικών ή ενός μουσείου. Έναν αιώνα αργότερα, το παλτό θα έχει ένα νέο κεφάλαιο.

*Με στοιχεία από vanityfair.com