Από το Green Deal στο Blue Deal

Ο Αμερικανός οικονομολόγος και θεωρητικός της βιώσιμης ανάπτυξης Τζέρεμι Ρίφκιν, ο οποίος έχει διαμορφώσει στρατηγικές πράσινης πολιτικής στην Ευρώπη και την Κίνα για πάνω από 30 χρόνια, επανέρχεται με ένα νέο ριζοσπαστικό αφήγημα: το «Planet Aqua» – η πρόταση να μετονομάσουμε τον πλανήτη μας, υπογραμμίζοντας ότι η υδροσφαίρα είναι το θεμέλιο της ζωής και όχι η στεριά.

Από την Τρίτη Βιομηχανική Επανάσταση στο Planet Aqua

Ο Ρίφκιν υπήρξε από τους πρώτους που μίλησαν για την αποανθρακοποίηση μέσω ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, για αποκεντρωμένα δίκτυα, για έξυπνες υποδομές. Με το βιβλίο του «The Third Industrial Revolution» επηρέασε την ΕΕ και τον πρόεδρο Prodi ήδη από το 2001. Τώρα, με το «Planet Aqua», μετατοπίζει την προσοχή από το έδαφος στο νερό: θεωρεί ότι η υδροσφαίρα (ωκεανοί, ποτάμια, λίμνες, ατμοσφαιρική υγρασία, υδροφόροι ορίζοντες) είναι ο ρυθμιστής του κλίματος και η πηγή κάθε οικοσυστήματος.

Η ουσία του Blue Deal

Ο Ρίφκιν προτείνει ένα «Blue Deal», ως συνέχεια και συμπλήρωμα του Green Deal της ΕΕ. Δεν πρόκειται απλώς για επενδύσεις στο νερό — είναι ένα νέο κοινωνικό και οικονομικό συμβόλαιο με τον πλανήτη, όπου h διαχείριση του νερού θα είναι βασισμένη στην ανθεκτικότητα (resilience) και όχι στην εκμετάλλευση. Παράλληλα, θα υιοθετηθούν αποκεντρωμένες λύσεις διαχείρισης των υδάτων, όπως βιώσιμες τεχνολογίες αφαλάτωσης, ανακύκλωσης, αναβάθμισης υποδομών. Επίσης, η εκπαίδευση και η καινοτομία θα στραφούν προς υδρολογικά οικοσυστήματα και νέες επιστήμες. Ο ίδιος συνδέει το Blue Deal με την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων, τη γεωπολιτική σταθερότητα, την επισιτιστική επάρκεια και την κλιματική προσαρμογή.

Σε μια προκλητική πρόβλεψη, ο Ρίφκιν εκτιμά πως οι σημερινές Big Tech εταιρείες (Google, Meta, Amazon κ.ά.) δεν θα υπάρχουν σε 30 χρόνια, καθώς το μέλλον θα ανήκει σε αποκεντρωμένα μοντέλα, σε κοινότητες και «βιοπεριφέρειες» που βασίζονται σε συνεργατικά, υβριδικά σχήματα τεχνολογίας και φυσικού περιβάλλοντος.

Ο Ρίφκιν αναφέρεται στη μετατόπιση από την «Εποχή της Προόδου» στην «Εποχή της Ανθεκτικότητας». Το νερό γίνεται μεταφορά για μια νέα ανθρώπινη ταυτότητα — όχι κυριαρχική, αλλά συμβιωτική. Η δύναμη του καθρέφτη, των νευρώνων της ενσυναίσθησης, το οικοσύστημα του ανθρώπινου σώματος: όλα αυτά συνθέτουν μια νέα «οικολογική συνείδηση».

Ο Ρίφκιν επισημαίνει ότι η Ε.Ε. έχει προχωρήσει σε διαβούλευση για τον Blue Deal με τη συμμετοχή όλων των πολιτικών δυνάμεων, ενώ αναφέρει με έμφαση τη συμβολή της πρωθυπουργού της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, στη σύσταση της G7 Water Coalition. Αντιθέτως, οι ΗΠΑ παραμένουν καθηλωμένες στη λογική του «drill baby drill» — όμως ακόμα και εκεί, οι πολιτείες προωθούν την αιολική και ηλιακή ενέργεια εν αγνοία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.