Ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία των αμερικανο-κουβανικών σχέσεων άνοιξε το βράδυ της Τετάρτης, με την ανακοίνωση των ηγετών των δύο κρατών ότι ΗΠΑ και Κούβα θα κινηθούν προς αποκατάσταση των διπλωματικών τους σχέσεων.

Την αλλαγή πολιτικής ανακοίνωσαν ταυτόχρονα Μπαράκ Ομπάμα και Ραούλ Κάστρο, σε τηλεοπτικά διαγγέλματα που πραγματοποίησαν από Ουάσινγκτον και Αβάνα.

Πρόκειται για μία ιστορικής σημασίας ανακοίνωση, καθώς οι δύο χώρες έχουν διακόψει διπλωματικές επαφές από το 1961.

Διαβάστε επίσης για την Κούβα:

Ο Μπαράκ Ομπάμα ανακοίνωσε ότι η Ουάσινγκτον θα επιδιώξει το άνοιγμα πρεσβείας στην πρωτεύουσα της Κούβας μέσα στους επόμενους μήνες. Μέχρι σήμερα, η χώρα διέθετε στην Αβάνα μόνο γραφείο σύνδεσης.

Ο αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι θα γίνει πιο εύκολο για τους αμερικανούς πολίτες να ταξιδεύουν στην Κούβα και να χρησιμοποιούν τις πιστωτικές τους κάρτες στη χώρα.

Παράλληλα, αναμένεται να χαλαρώσουν οι περιορισμοί σε μετακινήσεις, εμπόριο και πρόσβαση στο Διαδίκτυο, ενώ οι ΗΠΑ θα επανεξετάσουν τη θέση τους ότι η Αβάνα στηρίζει την τρομοκρατία.

Ο Ομπάμα πρόσθεσε ότι θα ζητήσει από το Αμερικανικό Κογκρέσο την άρση του εμπάργκο που έχει επιβληθεί εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια στην Κούβα.

Τόνισε ότι η βελτίωση των εμπορικών σχέσεων και της ανταλλαγής πληροφοριών θα είναι ένα θετικό βήμα τόσο για τους Αμερικανούς, όσο και για τους Κουβανούς.

Ο αμερικανός πρόεδρος παραδέχθηκε ότι η αυστηρή αμερικανική πολιτική απέναντι στην Κούβα δεν είχε αποτέλεσμα. «Θα βάλουμε τέλος στην απαρχαιωμένη προσέγγιση που εδώ και δεκαετίες δεν κατάφερε να προωθήσει τα συμφέροντά μας» είπε ο Ομπάμα.

Αυτές οι αλλαγές θα ανοίξουν ένα νέο κεφάλαιο (στις σχέσεις) των κρατών της αμερικανικής ηπείρου, επισήμανε ο αμερικανός πρόεδρος.

Στο πλαίσιο της προσέγγισης των δύο κρατών, απελευθερώθηκε την Τετάρτη ο Αμερικανός Άλαν Γκρος, ο οποίος κρατείτο στην Κούβα τα τελευταία πέντε χρόνια με την κατηγορία της κατασκοπείας.

Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι θα αφήσουν ελεύθερους τρεις Κουβανούς που κρατούνται στη Φλόριντα.

Ήδη το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών και ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσαν ότι οικονομικές κυρώσεις οι οποίες επιβάλλονται σε βάρος της Κούβας θα αμβλυνθούν μέσα στις «επόμενες εβδομάδες».

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ διευκρίνισε ότι πρόσωπα και επιχειρήσεις θα αποκτήσουν πλέον το δικαίωμα να υποβάλουν αιτήσεις για να τους χορηγούνται άδειες ώστε να έχουν επιχειρηματικές δοσοληψίες με Κουβανούς οι οποίοι κατοικούν εκτός Κούβας, αλλά και να επιτρέπεται σε πρόσωπα και επιχειρήσεις να παρακολουθούν εκδηλώσεις που σχετίζονται με τη νήσο εκτός της επικράτειάς της.

Ακόμη, η κυβέρνηση των ΗΠΑ θα άρει τη δέσμευση των τραπεζικών λογαριασμών υπηκόων της Κούβας οι οποίοι δεν κατοικούν πλέον στη νήσο, ανέφερε ο Λευκός Οίκος.

Η προσέγγιση των δύο χωρών επιτεύχθηκε μετά από 18 μήνες μυστικών επαφών στον Καναδά, ενώ σημαντική ήταν η συνδρομή του Πάπα Φραγκίσκου, αναφέρουν οι New York Times.

Κάστρο και Ομπάμα συμφώνησαν σε τηλεφωνική συνομιλία που -σύμφωνα με αμερικανούς αξιωματούχους διήρκεσε σχεδόν μία ώρα- να αφήσουν πίσω τους το εχθρικό κλίμα.

Ο Μπ.Ομπάμα χαρακτήρισε «μοναδική» τη σχέση των ΗΠΑ με τη Κούβα, λέγοντας ότι υπήρξε ταυτόχρονα «οικογένεια και εχθρός». «Δεν μπορούμε να διαγράψουμε την ιστορία» είπε ο Ομπάμα. Αλλά μπορούμε να προχωρήσουμε μπροστά, τόνισε.

Δήλωσε ότι η απελευθέρωση του Αμερικανού Άλαν Γκρος άνοιξε το δρόμο για ευρύτερες αλλαγές στις σχέσεις των δύο χωρών. Ο Μπαράκ Ομπάμα ευχαρίστησε τον Πάπα Φραγκίσκο, λέγοντας ότι συνέβαλε στην απελευθέρωση του Γκρος.

Απευθυνόμενος στους Κουβανούς που ζουν στις ΗΠΑ, ο Ομπάμα είπε στα ισπανικά: «Είμαστε όλοι Αμερικανοί». Και πρόσθεσε: «Σήμερα, κάνουμε αυτές τις αλλαγές γιατί είναι το σωστό. Σήμερα η Αμερική επιλέγει να σπάσει τα δεσμά του παρελθόντος ώστε να προχωρήσει σε ένα καλύτερο μέλλον, για τον κουβανικό λαό, για τον αμερικανικό λαό, για ολόκληρο το ημισφαίριό μας και για όλον τον κόσμο».

Από την πλευρά του, ο Ραούλ Κάστρο καλωσόρισε την ομαλοποίηση των σχέσεων με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, τόνισε ότι χρειάζεται να γίνουν ακόμα πολλά βήματα.

Το αμερικανικό εμπάργκο ισχύει ακόμα, είπε ο Κάστρο, σημειώνοντας ότι προκαλεί «τεράστια προβλήματα» στους πολίτες της Κούβας. «Πρέπει να αρθεί» τόνισε.

Παράλληλα, κάλεσε την αμερικανική κυβέρνηση να λάβει μέτρα που θα ωφελήσουν και τις δύο χώρες.

Πρόσθεσε ότι παραμένουν οι βασικές διαφορές σε ζητήματα όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, η εξωτερική πολιτική και το θέμα της κυριαρχίας ενός κράτους. «Πρέπει να μάθουμε την τέχνη του να συνυπάρχουμε πολιτισμένα με τις διαφορές μας» είπε.

Ο Κάστρο ευχαρίστησε και αυτός τον Πάπα Φραγκίσκο για τον ρόλο που έπαιξε στην προσέγγιση των δύο κρατών και ανακοίνωσε ότι η Ουάσινγκτον προχωρά στην αποφυλάκιση τριών κουβανών πρακτόρων, του Χεράρδο Ερνάντες, 49 ετών, Αντόνιο Γκερέρο, 56 ετών και Ραμόν Λαμπανίνιο, 51 ετών, που κρατούνταν στη Φλόριντα από το 1998.

Επισήμως, ΗΠΑ και Κούβα δεν διατηρούν διπλωματικές σχέσεις από το 1961. Από τον περασμένο Οκτώβριο, πάντως, λόγω της κρίσης του Έμπολα και τη διεθνή συνεργασία για την αντιμετώπιση της επιδημίας, οι δύο χώρες πολλαπλασίασαν τις «φιλικές ανταλλαγές» τους.

Στο πλαίσιο της ανταλλαγής κρατουμένων για «ανθρωπιστικούς λόγους», όπως την χαρακτήρισε ένας αμερικανός αξιωματούχος, η Αβάνα απελευθέρωσε και μια πηγή των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών.

Ο Άλαν Γκρος που αφέθηκε ελεύθερος είχε καταδικαστεί σε κάθειρξη 15 ετών με την κατηγορία της κατασκοπείας. Ο Γκρος επέστρεψε ήδη στις ΗΠΑ, όπου είχε μία αναπάντεχη, μη προγραμματισμένη συνάντηση με τον αμερικανό υπουργό Εξωτερικών, Τζον Κέρι.

Ο Κέρι, ο οποίος έτυχε να επιστρέφει από την Ευρώπη την ώρα που το αεροπλάνο του Γκρος έφτανε στις ΗΠΑ, συναντήθηκε μαζί του, τον καλωσόρισε στις ΗΠΑ και -σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ- «εξέφρασε την αφάνταστη χαρά του που είναι πλέον ελεύθερος και ενώθηκε ξανά με την οικογένειά του σε αμερικανικό έδαφος».

Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής από τη Φλόριντα Μάρκο Ρούμπιο επέκρινε την απόφαση της κυβέρνησης Ομπάμα να εξομαλύνει τις σχέσεις των ΗΠΑ με την Κούβα, κρίνοντας ότι ο Λευκός Οίκος κέρδισε λίγα με αυτή την αλλαγή πολιτικής υπέρ της Αβάνας.

«Ο Λευκός Οίκος έχει παραχωρήσει τα πάντα, αλλά κέρδισε λίγα», είπε χαρακτηριστικά ο Ρούμπιο στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι θα αντιταχθεί στις προσπάθειες του Λευκού Οίκου να ορίσει πρεσβευτή στην Κούβα και να χρηματοδοτήσει μια αμερικανική πρεσβεία στην Αβάνα.

Χαιρετίζει η διεθνής κοινότητα

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Μπαν Γκι-μουν δήλωσε ότι είναι «πολύ θετικό» το γεγονός ότι οι ΗΠΑ σκοπεύουν να αποκαταστήσουν τις διπλωματικές επαφές με την Κούβα.

«Έχει έρθει η ώρα να ομαλοποιηθούν οι διμερείς σχέσεις ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κούβα. Καλωσορίζω την σημερινή εξέλιξη» είπε σε συνέντευξη Τύπου.

Ο Πάπας Φραγκίσκος, ο οποίος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην προσέγγιση των δύο κρατών συνεχάρη Κούβα και ΗΠΑ, τονίζοντας ότι το Βατικανό είναι έτοιμο να στηρίξει την ενδυνάμωση των διμερών σχέσεων.

Σε ανακοίνωσή του, το Βατικανό επιβεβαίωσε ότι διπλωμάτες του διευκόλυναν τις συνομιλίες ανάμεσα στις δύο χώρες, «οδηγώντας σε λύσεις που ήταν αποδεκτές και από τις δύο χώρες».

H ρωσική κυβέρνηση χαιρέτισε την απόφαση των ΗΠΑ να εξομαλύνει τις σχέσεις τους με την Κούβα, δήλωσε ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ όπως μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων Interfax.

Σύμφωνα με το πρακτορείο, ο Ριαμπκόφ επισήμανε ότι η απόφαση αυτή που ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα νωρίτερα σήμερα κινείται στη σωστή κατεύθυνση και ότι η Μόσχα θα παρακολουθεί στενά την όλη διαδικασία.

«Αντιμετωπίζουμε θετικά τη σημερινή ανακοίνωση» τόνισε ο Ριαμπκόφ.

O υπουργός Εξωτερικών της Γαλλίας Λοράν Φαμπιούς χαιρέτισε την ιστορική προσέγγιση των ΗΠΑ και της Κούβας, εκφράζοντας την ελπίδα ότι θα οδηγήσει στην άρση των οικονομικών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στη νήσο της Καραϊβικής.

«Οι ΗΠΑ και η Κούβα μόλις ανακοίνωσαν την απόφασή τους να αποκαταστήσουν τις διπλωματικές τους σχέσεις, μισό αιώνα και πλέον μετά το κλείσιμο των πρεσβειών τους. Χαιρετίζω αυτές τις ανακοινώσεις οι οποίες, όπως εδώ και καιρό επιθυμούσε η Γαλλία, ανοίγουν το δρόμο για την πλήρη εξομάλυνση και, ελπίζω, την άρση του εμπάργκο που έχει επιβληθεί σε αυτήν την χώρα» επισήμανε ο ΥΠΕΞ σε ένα δελτίο Τύπου.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας, Χοσέ Μανουέλ Γκαρθία Μαργκάλιο χαιρέτισε το «νέο βήμα» στις σχέσεις μεταξύ Κούβας-ΗΠΑ, σπεύδοντας πάντως να ξεκαθαρίσει:

«Αυτό το μέλλον δεν θα μπορέσει να οικοδομηθεί παρά μόνο πάνω στη βάση του σεβασμού της Δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» προέβλεψε ο Μαργκάλιο που πρόσφατα επισκέφθηκε την Κούβα.

Στο ταξίδι του εκείνο είχε ζητήσει από την Αβάνα να επιταχύνει την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και να υπογράψει τις διεθνείς συνθήκες για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ο ίδιος δεν διευκρίνισε εάν η Μαδρίτη έπαιξε ένα ρόλο στην προσέγγιση αυτή διαβεβαιώνοντας ότι «η διακριτικότητα αποτελεί κανόνα» στις διπλωματικές σχέσεις.

Επιμέλεια: Αγγελική Στελλάκη

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ