Επίτιμος διδάκτωρ του ΑΠΘ o γενετιστής Μάρτιν Τζον Εβανς

Επίτιμος διδάκτωρ του Τμήματος Ιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) αναγορεύεται ο κάτοχος Nόμπελ Ιατρικής καθηγητής γενετικής και πρύτανης του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ σερ Μάρτιν Τζον Έβανς.

Η τελετή αναγόρευσης θα πραγματοποιηθεί στις 8 Νοεμβρίου, στις 19:30 μ.μ., στην αίθουσα Τελετών της παλιάς Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ.

Η επιστημονική συνεργασία που αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια σε ερευνητικό και κλινικό επίπεδο με το Ιατρικό Τμήμα του ΑΠΘ και ιδιαίτερα με την Πανεπιστημιακή Καρδιοθωρακοχειρουργική Κλινική αποτέλεσε και το λόγο για την πρόταση αναγόρευσης του σερ Μάρτιν Έβανς σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Ιατρικής της Σχολής Επιστημών Υγείας του ΑΠΘ.

Ο σερ Μάρτιν Τζον Έβανς όσο ακόμη ήταν λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ ανέπτυξε την πρωτοποριακή ερευνητική του δράση που τον καταξίωσε στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα. Μαζί με τον στενό του συνεργάτη Μάθιου Κάουφμαν ξεκίνησαν το 1980 την απομόνωση και καλλιέργεια αρχέγονων εμβρυϊκών κυττάρων (βλαστοκυττάρων) από βλαστοκύστεις εμβρύων μυών. Τα κύτταρα αυτά είναι ολοδύναμα, διαθέτουν, δηλαδή, την ικανότητα να διαφοροποιηθούν σε κάθε κυτταρικό τύπο του ενήλικα οργανισμού. Κατάφερε να τροποποιήσει τα κύτταρα αυτά χρησιμοποιώντας τεχνικές της γενετικής και να τα εμφυτεύσει στη μήτρα θηλυκών μυών, με αποτέλεσμα τη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων οργανισμών. Η γενετική τροποποίηση των αρχέγονων εμβρυϊκών κυττάρων σε καλλιέργεια έκανε εφικτή τη μεταβολή της έκφρασης συγκεκριμένων γονιδίων και τη δημιουργία διαγονιδιακών μυών, οι οποίοι αποτελούν πρότυπα πειραματικά μοντέλα που χρησιμοποιούνται για την κατανόηση του μηχανισμού και τη θεραπεία μεγάλου αριθμού ασθενειών που αφορούν τον ανθρώπινο οργανισμό, όπως η κυστική ίνωση και ο καρκίνος του μαστού.

Για το πρωτοποριακό του ερευνητικό έργο και την καθοριστική συνεισφορά του στην πρόοδο της επιστήμης τιμήθηκε μαζί με τους Όλιβερ Σμίθις (Oliver Smithies) και Μάριο Καπέκι (Mario Capecchi) το 2007 με το βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής.

Το 1999 κατέλαβε την έδρα της γενετικής των θηλαστικών και τη διεύθυνση της Σχολής Βιολογικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ της Ουαλίας μέχρι το 2007. Το 2010 αναγορεύτηκε πρόεδρος του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ, ενώ από το 2012 έχει εκλεγεί πρύτανης του ίδιου Πανεπιστημίου. Από το 1998 αποτελεί ιδρυτικό μέλος της Ακαδημίας Ιατρικών Επιστημών (Academy of Medical Sciences).

Για τη συνολική προσφορά του στην επιστήμη έχει λάβει πλήθος τιμητικών διακρίσεων και βραβείων από Πανεπιστήμια σε όλο τον κόσμο. Το 2004 του απονεμήθηκε ο τίτλος του Ιππότη από τη βασίλισσα της Μεγάλης Βρετανίας. Το 2009 έλαβε το χρυσό μετάλλιο από τη Βασιλική Ιατρική Εταιρεία (Royal Society of Medicine).

O σερ Μάρτιν Τζον Έβανς παραμένει στην αιχμή της έρευνας αναφορικά με την απομόνωση και καλλιέργεια των αρχέγονων πολυδύναμων κυττάρων και την εφαρμογή τους για θεραπευτικούς σκοπούς. Τα τελευταία χρόνια συνεργάζεται στενά με το ΑΠΘ για κλινικές εφαρμογές των κυττάρων αυτών μέσω του πρώην προέδρου της Ιατρικής Σχολής και νυν αναπληρωτή πρόεδρου του Συμβουλίου του Ιδρύματος καθηγητή Βασίλη Ταρλατζή.

Στο πλαίσιο αυτό, η Καρδιοθωρακοχειρουργική Κλινική του ΑΠΘ υπό τη διεύθυνση του αναπληρωτή καθηγητή Κυριάκου Αναστασιάδη εφαρμόζει από το 2011 ένα πρωτοποριακό κλινικό ερευνητικό πρωτόκολλο εμφύτευσης ετερόλογων πολυδύναμων αρχέγονων μεσεγχυματικών κυττάρων σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια που υποβάλλονται σε αορτοστεφανιαία παράκαμψη ή εμφύτευση συσκευής υποστήριξης της αριστερής κοιλίας. Τα πρώτα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι η μέθοδος αυτή είναι ασφαλής, εφικτή και αποτελεσματική στη βελτίωση της μυοκαρδιακής λειτουργίας των ασθενών.