30

Ένα ακόμα κεφάλαιο της σύγχρονης ισπανικής ιστορίας έρχεται στην επικαιρότητα μέσα από ένα βιβλίο. Τίτλος του «Η ανατομία μιας στιγμής» (Anatomίa de un instante) και η «στιγμή» στην οποία αναφέρεται ο συγγραφέας Χαβιέρ Θέρκας είναι το αποτυχημένο πραξικόπημα της 23ης Φεβρουαρίου 1981.

Ο συγγραφέας, όπως γράφει η El Pais, παρουσίασε το βιβλίο του σε αίθουσα ακριβώς απέναντι από τη Βουλή, η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο των γεγονότων εκείνο το απόγευμα.

«Η αλήθεια είναι η αλήθεια. Αν πιστεύω ότι η χώρα είναι αρκετά ώριμη για την αντέξει; Ε λοιπόν, ναι. Δεν πιστεύω ότι το βιβλίο μου θα προκαλέσει καμία καταστροφή» λέει.

Ωστόσο, αρκετά σημεία του βιβλίου ίσως ενοχλήσουν. Ιδιαίτερα όσον αφορά στο ρόλο που έπαιξε εκείνο το κρίσιμο 24ωρο ο βασιλιάς Χουάν Κάρλος.

«Ο βασιλιάς δεν οργάνωσε το πραξικόπημα. Το σταμάτησε. Κανείς δεν μπορούσε να το σταματήσει, κανείς δεν είχε τη δυνατότητα που είχε εκείνος για να το σταματήσει.

» Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να τον αγιοποιήσουμε. Και ο βασιλιάς ακόμα κάνει λάθη και έκανε πράγματα που δεν έπρεπε να κάνει. Η αλήθεια είναι ότι το διευκόλυνε και σε αυτό έκανε λάθος. Όπως λάθος έκαναν οι περισσότεροι πολιτικοί.»

Κατά τον συγγραφέα, οι ρίζες του πραξικοπήματος πρέπει να αναζητηθούν στη γενικότερη κατάσταση –πολιτική και οικονομική- που επικρατούσε στη χώρα.

«Κανείς δεν στάθηκε στο ύψος των γεγονότων. Ούτε η κοινωνία των πολιτών. Δεν υπήρξε σοβαρή αντίδραση. Οι πραξικοπηματίες, ακόμα και πολύ καιρό μετά, δεν κατάλαβαν ότι κανείς δεν το ήθελε. Ως χώρα δεν αντιδράσαμε με λαμπρό τρόπο ούτε σταθήκαμε στο ύψος των γεγονότων. Ήταν μια κακιά στιγμή.»

Ο ίδιος έχει την άποψη ότι όλοι εκείνη την περίοδο ήθελαν να τελειώνουν με την κυβέρνηση του κεντροδεξιού Αδόλφο Σουάρεθ. Ακόμα και ο βασιλιάς. Αυτό ουσιαστικά όπλισε τα χέρια των πραξικοπηματιών.

Υπενθυμίζεται ότι το πραξικόπημα εκδηλώθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 1981. Η μετα-φρανκική Ισπανία ζούσε σε κλίμα πολιτικής αστάθειας, σοβαρότατης οικονομικής κρίσης και με την ΕΤΑ να κάνει ιδιαίτερα αισθητή την παρουσία της.

Η ανεργία ξεπερνούσε το 20% και ο πληθωρισμός το 15%. Ο πρωθυπουργός Σουάρεθ αντιμετώπιζε εσωκομματικά προβλήματα με αποτέλεσμα, τον Ιανουάριο του 1981, να οδηγηθεί σε παραίτηση.

Ωστόσο, ακόμα και ο διάδοχός του στην πρωθυπουργία και την ηγεσία του κόμματος (UCD) αδυνατούσε να εξασφαλίσει κοινοβουλευτική στήριξη.

Εκείνο το απόγευμα της 23ης Φεβρουαρίου επρόκειτο να διεξαχθεί μία ακόμα ψηφοφορία στη Βουλή για τη νέα κυβέρνηση.

Στην αίθουσα της Ολομέλειας εισέβαλε ο συνταγματάρχης Αντόνιο Τεχέρο, πυροβολώντας στον αέρα.

Όλοι οι βουλευτές έσπευσαν να κρυφτούν κάτω από τα έδρανα, εκτός από τρεις: τον Αδόλφο Σουάρεθ, τον γγ του ΚΚ Ισπανίας Σαντιάγο Καρίγιο και τον πρώην υπουργό Αμυνας Γκουτιέρεθ Μεγιάδο.

Αποφασιστική ήταν η στάση του βασιλιά Χουάν Κάρλος, ο οποίος αρνήθηκε να δεχθεί την κατάσταση. Ακολούθησαν πολύωρες διαπραγματεύσεις και τελικά τα ξημερώματα της 24ης Φεβρουαρίου ο βασιλιάς εμφανίστηκε στην τηλεόραση με στρατιωτική στολή για να διαβεβαιώσει ότι όλα τελείωσαν.

Ένα χρόνο αργότερα, το 1982, τις εκλογές κέρδισε ο ηγέτης των Σοσιαλιστών (PSOE) Φελίπε Γκονθάλεθ.

Πάντως, ο συγγραφέας του βιβλίου είναι ξεκάθαρος: «Δεν υπάρχουν πλέον μεγάλα αινίγματα σχετικά με εκείνα τα γεγονότα. Το λέω έχοντας μιλήσει με αρκετούς από τους πρωταγωνιστές.

» Υπάρχουν βέβαια γκρίζες ζώνες. Δεν υπάρχουν ιστορικοί ή ακαδημαϊκοί που να ασχολήθηκαν με την απόπειρα πραξικοπήματος, γιατί δεν υπάρχουν στοιχεία. Εγώ πάντως, έψαξα, άκουσα και διάβασα με προσοχή.»

Για την ιστορία, τρεις από τους πραξικοπηματίες καταδικάστηκαν σε ποινές κάθειρξης. Ο Τεχέρο αποφυλακίστηκε το 1996.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ