Στον Φινλανδό Μάρτι Αχτισάαρι απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης 2008

51

Ο πρώην πρόεδρος της Φινλανδίας Μάρτι Αχιτισάαρι τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης 2008 για τρεις δεκαετίες προσπαθειών να οικοδομήσει διαρκή ειρήνη από το Ανατολικό Τιμόρ έως τα Βαλκάνια. Ο Μάρτι Αχτισάαρι έβαλε το 2007 ως μεσολαβητής των Ηνωμένων Εθνών «σφραγίδα» στο ανεξάρτητο Κοσσυφοπέδιο…

Η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ απένειμε την ύψιστη τιμητική διάκριση στον Μάρτι Αχτισάαρι ανάμεσα σε 197 υποψηφίους «για τις σημαντικές προσπάθειές του, σε πολλές ηπείρους και σε διάστημα μεγαλύτερο των τριών δεκαετιών, για την επίλυση διεθνών συγκρούσεων».

Η μακρά θητεία του Μάρτι Αχτισάαρι στη διεθνή μεσολάβηση συνέβαλε, σύμφωνα «σε έναν πιο ειρηνικό κόσμο και στην αδελφοσύνη μεταξύ των εθνών στο πνεύμα του Αλφρεντ Νόμπελ», αναφέρει η Επιτροπή, δίνοντας έμφαση στην ειρηνευτική συμφωνία του 2005 μεταξύ της κυβέρνησης της Ινδονησίας και των ανταρτών της επαρχίας Ατσέχ.

Οι μεσολαβητικές προσπάθειες του Μάρτι Αχτισάαρι σε Αφρική, Ευρώπη, Ασία και Μέση Ανατολή χαιρετίστηκαν θερμά από τη Νορβηγική Επιτροπή. «Τα τελευταία 20 χρόνια ήταν παρών σε προσπάθειες επίλυσης σοβαρών και μακροχρόνιων συγκρούσεων από τη Ναμίμπια και την Ατσέχ, έως το Κόσοβο και το Ιράκ.

Ο Φινλανδός διαμεσολαβητής δήλωσε πολύ χαρούμενος και ευγνώμων για την ύψιστη τιμή. Σε συνέντευξή του στο νορβηγικό ραδιοτηλεοπτικό δίκτυο NRK, δήλωσε ότι εκτιμά πως η πιο σημαντική του δράση ήταν υπέρ της πορείας της Ναμίμπιας προς την ανεξαρτησία.

«Αναμφισβήτητα, η Ναμίμπια ήταν το πιο σημαντικό μου έργο, γιατί διήρκεσε και για εξαιρετικά μεγάλο χρονικό διάστημα», επισήμανε ο νικητής του Νόμπελ Ειρήνης, συμπληρώνοντας ότι η ειρηνευτική συμφωνία ανάμεσα στην κυβέρνηση της Ινδονησίας και τους αυτονομιστές του Κινήματος του Ελεύθερου Ατσεχ, όπως επίσης και η ανεξαρτησία του Κοσόβου ήταν εξίσου σημαντικές.

Επισήμανε ότι θα διαθέσει τα χρήματα του βραβείου στην Πρωτοβουλία για την Διαχείριση Κρίσεων (CMI), της οποίας είναι επικεφαλής. Τόσο η πρόεδρος της Φινλανδίας Τάρια Χαλόνεν, όσο και ο πρωθυπουργός Μάτι Βανχάνεν συνεχάρησαν τον Αχτισάαρι, τον πρώτο Φινλανδό νικητή βραβείου Νόμπελ Ειρήνης.

* Τον Ιανούαριο του 2005 ο Μάρτι Αχτισάαρι ανέλαβε μεσολαβητική αποστολή στις συνομιλίες ανάμεσα στην κυβέρνηση της Ινδονησίας και τους αυτονομιστές του Κινήματος του Ελεύθερου Ατσεχ, σε ένοπλη σύρραξη από το 1976. Εξι μήνες αργότερα υπεγράφη ειρήνη.

Το 2006, επέβλεψε εκ μέρους του ΟΗΕ την εξέλιξη των συνομιλιών ανάμεσα σε Βελιγράδι και Πρίστινα για τον καθορισμό των οριστικού καθεστώτος του Κοσόβου. Διαπιστώνοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμβιβαστική λύση, καταθέτει την τελική του έκθεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τον Μάρτιο 2007 και προτείνει την υπό διεθνή επιτήρηση ανεξαρτησία της σερβικής επαρχίας. Το Κόσοβο κήρυξε την ανεξαρτησία του έναν χρόνο αργότερα.

Ο Γκέιρ Λούντεσταντ, ο γραμματέας της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ, δήλωσε μετά την ανακοίνωση της βράβευσης Αχτισάαρι πως «δεν υπήρχε εναλλακτική επιλογή» από την ανεξαρτησία του Κοσόβου. «Ελπίζουμε πως η λύση θα είναι μόνιμη εκεί. Δεν υπάρχει άλλη εναλλακτική επιλογή από ένα ανεξάρτητο Κόσοβο» δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP) ο Λούντεσταντ, ο οποίος δεν έχει δικαίωμα ψήφου.

«Δεν λέμε πως όλα αυτά που έκανε ο κ. Αχτισάαρι μεταφράσθηκαν σε επιτυχία, αλλά είχε εντυπωσιακά αποτελέσματα και εργάσθηκε σκληρά στα πιο δύσκολα προβλήματα» επισήμανε ο γραμματέας της Νορβηγικής Επιτροπής.

Μια ζωή μεσολαβητής

O Mάρτι Όιβα Καλέβι Αχτισάαρι γεννήθηκε σε ρωσικό (σήμερα) έδαφος το 1937. Σπούδασε δάσκαλος και από το 1957 εργάστηκε στο υπουργείο Εξωτερικών της Φινλανδίας.

Το 1973 διορίστηκε πρεσβευτής της Φινλανδίας στην Τανζανία, τη Ζάμπια, τη Σομαλία και τη Μοζαμβίκη. Μάλιστα την περίοδο 1973-1977 διατήρησε επαφές με το κίνημα swapo για την ανεξαρτησία της Ναμίμπια.

Το διάστημα 1977-1981 υπηρέτησε ως Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τη Ναμίμπια. Ωστόσο, η κυβέρνηση της Νοτίου Αφρικής -τότε καθεστώς του Απαρτχάιντ- δεν αναγνώριζε τις αρμοδιότητες του Αχτισάρι, καθώς δεν αναγνώριζε θέμα ανεξαρτησίας της Ναμίμπια.

Από το 1984 έως το 1986 εργάστηκε στο υπουργείο Εξωτερικών της Φινλανδίας και το 1987 επέστρεψε με εντολή του τότε ΓΓ του ΟΗΕ Χαβιέρ Πέρες ντε Κουέγιαρ στα Ηνωμένα Έθνη.

Η ανάμειξή του στην προσπάθεια για την ανεξαρτησία της Ναμίμπια συνεχίστηκε μέχρι τελικώς την ανεξαρτησία της, το 1990.

Το 1993 δέχθηκε την πρόταση του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος να είναι υποψήφιος για την προεδρία της Φινλανδίας. Κέρδισε το 1994 στην κυριολεξία στο νήμα την εκλογή.

Ταξίδεψε στο εσωτερικό και έγινε αγαπητός για την επαφή του με τους πολίτες, αλλά και την… τάση του να λέει τα πράγματα με το όνομά τους.

Στήριξε επίσης την είσοδο της χώρας στην ΕΕ, γεγονός που επικυρώθηκε με το δημοψήφισμα του 1994 (56% υπέρ).

Μετά το τέλος της θητείας του, ο Αχτισάαρι επέστρεψε στην ενεργό διπλωματία: το 2000 διορίστηκε από τη βρετανική κυβέρνηση στην Επιτροπή που θα επικύρωνε αφοπλισμό του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού (IRA).

To 2005 τέθηκε επικεφαλής των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων των ανταρτών του κινήματος Ατσέχ και της κυβέρνησης της Ινδονησίας.

Το Νοέμβριο του 2005, ο ΓΓ του ΟΗΕ Κόφι Ανάν διόρισε τον Αχτισάρι ειδικό απεσταλμένο για το θέμα του Κοσσυφοπεδίου.

Newsroom ΑΛΤΕΡ ΕΓΚΟ