Πέμπτη συχνότερη αιτία θανάτου ο πνιγμός

Αθήνα: Ο πνιγμός αποτελεί την πέμπτη συχνότερη αιτία θανάτου από ατύχημα μεταξύ όλων των ηλικιακών ομάδων, με μέση ετήσια επίπτωση περίπου 2.5-3.5 ανά 100.000 κατοίκους, ενώ για τα παιδιά ηλικίας ενός μηνός έως 14 ετών και για τους νέους ενήλικες αποτελεί τη δεύτερη αιτία βλάβης και θανάτου από ατύχημα.

Το 80% των ατυχημάτων αφορά άρρενες. Κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 140.000 θάνατοι λόγω πνιγμού σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ για τον παρ’ ολίγον πνιγμό δεν υπάρχουν ακριβή στατιστικά στοιχεία (υπολογίζεται ότι η επίπτωσή του είναι 20-500 φορές μεγαλύτερη της συχνότητας των πνιγμών).

Στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής κάθε χρόνο καταγράφονται περισσότεροι από 6.500 θάνατοι από πνιγμό, και περίπου 48.000 περιπτώσεις παρ’ ολίγον πνιγμού. Πολλά θύματα παρ’ ολίγον πνιγμού αναπτύσσουν σοβαρή νοσηρότητα η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη βλάβη της υγείας ή και στο θάνατο.

Σε παιδιά ηλικίας ενός μηνός έως 14 ετών νοσηρότητα συμβαίνει στο 12-27% όσων επιβιώνουν. Στα παιδιά το 35% των επεισοδίων βύθισης σε νερό είναι θανατηφόρα, το 33% οδηγεί σε ενός βαθμού νευρολογική έκπτωση και το 11% σε σοβαρά νευρολογικά επακόλουθα.

Τα στοιχεία αυτά, που γίνονται τραγικά επίκαιρα μετά τον πρόσφατο πνιγμό του 17χρονου μαθητή από την Ξάνθη σε πισίνα ξενοδοχείου της Κέρκυρας κατά τη διάρκεια σχολικής εκδρομής, ανακοίνωσε ο διευθυντής της Πνευμονολογικής Κλινικής του Νοσοκομείου Κέρκυρας Κυριάκος Χαΐνης μιλώντας για τους πνιγμούς στο 9ο Μετεκπαιδευτικό Σεμινάριο Πνευμονολογίας, που οργάνωσε η Πνευμονολογική Κλινική του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και πραγματοποιείται στην Κέρκυρα υπό την προεδρία του διευθυντού της κλινικής Σταύρου Κωνσταντόπουλου, καθηγητού Πνευμονολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.

Tα ατυχήματα από βύθιση σε νερό, πρόσθεσε ο κ. Χαΐνης, με όλες τις συνέπειες που μπορεί να έχουν στην υγεία και ακόμη και στην ίδια τη ζωή των θυμάτων, ενδιαφέρουν άμεσα την ελληνική κοινωνία, δεδομένης της στενής σχέσης της με το υγρό στοιχείο.

Με τον όρο «πνιγμό» ορίζεται ο θάνατος που οφείλεται σε ασφυξία κατά τη βύθιση σε ένα υγρό μέσο, συνήθως νερό, ή εντός 24 ωρών από τη βύθιση. Ως «παρ’ ολίγον πνιγμός» ορίζεται ένα επεισόδιο βύθισης στο νερό ικανής σοβαρότητας να απαιτήσει ιατρική φροντίδα και το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε νοσηρότητα και θάνατο (μετά την παρέλευση 24ώρου από το συμβάν).

Στοιχεία συνολικά για τον ελληνικό χώρο δεν μπορέσαμε να βρούμε, στις ελληνικές στατιστικές ιστοσελίδες στο Internet. Ωστόσο, μπορούν να παρατεθούν ως πιθανώς αντιπροσωπευτικά, τα στοιχεία για το νομό της Κέρκυρας, σύμφωνα με επιδημιολογική έρευνα που διεξήγαγε η πνευμονολογική κλινική του νοσοκομείου Κέρκυρας για τα έτη 1990-2006.

Συνολικά, καταγράφηκαν 184 περιπτώσεις πνιγμών (αφορούν όλες τις ομάδες ηλικιών) και 99 περιπτώσεις παρ’ ολίγον πνιγμών (ηλικίες 15 και άνω). Τα στοιχεία αυτά, εάν αναχθούν στον πληθυσμό της Κέρκυρας που είναι περίπου 100.000 κάτοικοι, και τους τουρίστες κατά τη θερινή περίοδο, δίνουν μία ετήσια επίπτωση μεγαλύτερη από 10 πνιγμούς και 5 σοβαρά επεισόδια παρ’ ολίγον πνιγμού ανά 100.000 κατοίκους ετησίως.

Η επίπτωση αυτή είναι πολύ μεγαλύτερη από εκείνη σε διεθνές επίπεδο και περίπου τετραπλάσια από τις ΗΠΑ, γεγονός που δείχνει τη σοβαρότητα του προβλήματος.

Τα συχνότερα αίτια και παράγοντες κινδύνου για πνιγμό είναι:

α) η ύπαρξη διαφόρων παθήσεων, όπως επιληψία, διανοητική καθυστέρηση, σπασμοί, έμφραγμα μυοκαρδίου ή συγκοπτικό επεισόδιο, νόσος Πάρκινσον, ή άλλες νευρολογικές διαταραχές, μείζων κατάθλιψη/αυτοκτονία, διαταραχή άγχους/πανικού, διαβήτης, υπογλυκαιμία.

β) κατανάλωση αλκοόλ ή ψυχοτρόπων φαρμάκων κατά την κολύμβηση και την ιστιοπλοΐα/ χρήση σκαφών, ελλιπής εκπαίδευση κολύμβησης ή θαλάσσιων σπορ, αποτυχία χρήσης προσωπικών συσκευών επίπλευσης, βλάβη τραχηλικής μοίρας-αυχενικής σπονδυλικής στήλης και τραύμα κεφαλής σχετιζόμενο με βουτιές σε αβαθή νερά ή νερά που έχουν βράχους ή κατά τη διάρκεια surfing, water skiing, και jet skiing.

Στις ΗΠΑ, οι συχνότεροι τόποι ατυχήματος είναι η μπανιέρα για παιδιά ηλικίας μικρότερης του ενός έτους, οι οικογενειακές πισίνες για παιδιά προσχολικής ηλικίας, ενώ οι λίμνες, τα ποτάμια και η θάλασσα, αποτελούν τυπικά τη θέση πνιγμού για νεαρούς ενήλικες.

Είναι γεγονός ότι πολλές οικογενειακές πισίνες και στην Ελλάδα δεν έχουν κανένα φυσικό φραγμό μεταξύ πισίνας και σπιτιού, ή, εάν υπάρχει φράκτης, η πύλη εισόδου είναι πάντα ανοικτή.

Στην Κέρκυρα οι τόποι πνιγμών που προσδιορίστηκαν ήταν, κατά σειρά συχνότητας: η θάλασσα (148), πηγάδια (14), πισίνα (10), ποτάμι (3) ενώ σε εννέα περιπτώσεις η θέση πνιγμού δεν προσδιορίσθηκε. Οι παρ’ ολίγον πνιγμοί έλαβαν χώρα στο 80% των περιπτώσεων στη θάλασσα και στο 20% σε πισίνα.

Η νοσηρότητα και η θνησιμότητα από καταβύθιση οφείλονται πρωταρχικά στην έλλειψη οξυγόνου και τα επιβλαβή αποτελέσματά της στον εγκέφαλο, την καρδιά και τα άλλα οργανικά συστήματα.

Η προνοσοκομειακή φροντίδα, όπως ανέφερε μιλώντας στο σεμινάριο ο πνευμονολόγος Νίκος Μπαχλιτζανάκης, έχει βασικό στόχο την οξυγόνωση του θύματος άμεσα με τεχνητή αναπνοή στόμα-στόμα ή στόμα-μύτη, αφού προηγηθεί έλεγχος και εξασφαλισθεί η βατότητα των ανώτερων αεραγωγών. Ανάλογα με τις συνθήκες πνιγμού τεχνητή αναπνοή μπορεί να παρασχεθεί και μέσα στο νερό. Οι παραβρισκόμενοι παράλληλα με την ανάσυρση πρέπει να καλέσουν το 166. Εάν υπάρχει τραυματισμός μετά από κατάδυση σε αβαθή νερά πρέπει να αποφεύγεται η υπερέκταση της κεφαλής και να ελαχιστοποιούνται οι μετακινήσεις.

health.in.gr