Φυτοστερόλες: Καταπολεμήστε την «κακή» χοληστερίνη
Οι φυτοστερόλες περιέχονται μόνο στα φυτά και ανήκουν στην ίδια οικογένεια χημικών ενώσεων -με τη γενική ονομασία "στερόλες"- στην οποία περιλαμβάνεται και η χοληστερόλη. Σε αντίθεση, όμως, με τη χοληστερόλη, οι φυτοστερόλες φαίνεται πως έχουν ωφέλιμες επιδράσεις στον οργανισμό μας. Ο διαιτολόγος Αναστάσιος Παπαλαζάρου μάς πληροφορεί για τη σημασία του εμπλουτισμού της καθημερινής μας δίαιτας με τις άγνωστες αλλά ευργετικές αυτές ουσίες.
Ο διαιτολόγος Αναστάσιος Παπαλαζάρου μάς πληροφορεί για τη σημασία του εμπλουτισμού της καθημερινής μας δίαιτας με τις άγνωστες αλλά ευργετικές αυτές ουσίες.
&source=in.gr">
Οι φυτοστερόλες ανήκουν στην ίδια οικογένεια χημικών ενώσεων – με τη γενική ονομασία “στερόλες” – στην οποία ανήκει και η χοληστερόλη. Οι στερόλες είναι λιπιδικές ουσίες που αποτελούνται από άτομα άνθρακα, υδρογόνου και οξυγόνου σε τέτοια διάταξη, ώστε να σχηματίζουν δομή δακτυλίου. Η χολή, οι φυλετικές ορμόνες, οι επινεφριδιακές ορμόνες, και η βιταμίνη D περιέχουν στερόλες. Η χοληστερόλη αποτελεί απαραίτητο συστατικό των κυτταρικών μεμβρανών των ζωικών ιστών.
Ενώ, λοιπόν, η χοληστερόλη είναι παρούσα σε ζωικούς ιστούς, τις φυτοστερόλες θα τις συναντήσουμε μόνο στα φυτά να επιτελούν ένα παρόμοιο ρόλο με αυτόν της χοληστερόλης, δηλαδή τη διατήρηση της δομής και της λειτουργίας των κυτταρικών μεμβρανών. Έχουν αναγνωρισθεί πάνω από 40 φυτοστερόλες, αλλά η β-σιτοστερόλη, η καμπεστερόλη και η στιγμαστερόλη υπάρχουν σε μεγαλύτερη αφθονία στη φύση. Το ενδιαφέρον είναι ότι περιέχονται στα τρόφιμα σε ποσότητες σχεδόν ίδιες με αυτές της χοληστερόλης (η μέση ημερήσια πρόσληψη φυτοστερολών υπολογίζεται ότι είναι 200 – 400mg την ημέρα ). Σε αντίθεση, όμως, με τη χοληστερόλη, η πρόσληψη με τη δίαιτα των φυτοστερολών φαίνεται να έχει ευεργετικές επιδράσεις στην υγεία του ανθρώπου.
Σε μια σειρά από πρόσφατες έρευνες έχει προκύψει ότι η συστηματική κατανάλωση φυτοστερολών με την τροφή μειώνει τα επίπεδα της ολικής και της “κακής” LDL-χοληστερόλης στο αίμα σε ένα ποσοστό κατά μέσο όρο 10 – 15%, ενώ την ίδια στιγμή διατηρούνται σε φυσιολογικά όρια τα επίπεδα της προστατευτικής HDL-χοληστερόλης. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της μείωσης της απορρόφησης της χοληστερόλης από το έντερο, τόσο αυτής που προσλαμβάνεται από τη διατροφή όσο και της ενδογενούς που απεκκρίνεται στη χολή.
Οι φυτοστερόλες ανταγωνίζονται τη χοληστερόλη για την ενσωμάτωση τους στις περιορισμένες θέσεις των μικύλίων. Τα μικύλια είναι πολύ μικρά σφαιρίδια που προκύπτουν από τη δράση των χολικών οξέων πάνω στα προσλαμβανόμενα με τη τροφή λίπη. Προκειμένου να καταστεί διαλυτή η χοληστερόλη και να απορροφηθεί θα πρέπει να ενσωματωθεί σε αυτά τα σφαιρίδια. Αν αυτό δε γίνει, τότε παραμένει αδιάλυτη και αποβάλλεται στα κόπρανα. Εφόσον με την τροφή προσλαμβάνονται φυτοστερόλες είναι αυτές που εισέρχονται στα μικύλια και εκτοπίζουν τη χοληστερόλη με αποτέλεσμα να μειώνεται η απορρόφηση της.
Οι φυτοστερόλες παρεμβαίνουν στο μεταβολικό κύκλο της χοληστερόλης με αποτέλεσμα να αυξηθεί η απομάκρυνση της LDL-χοληστερόλης από την κυκλοφορία του αίματος, ενώ την ίδια στιγμή η HDL- χοληστερόλη διατηρείται στα φυσιολογικά επίπεδα. Έτσι προκύπτει το βελτιωμένο λιπιδαιμικό προφίλ μετά την κατανάλωση των φυτοστερολών.
Πέρα, όμως, από τη συμβολή των φυτοστερολών στον έλεγχο των επιπέδων χοληστερόλης και κατ΄ επέκταση στην προσπάθεια πρόληψης των καρδιαγγειακών νοσημάτων, πιθανόν έχουν και άλλες ευεργετικές επιδράσεις. Πρόσφατες μελέτες έχουν αποκαλύψει ότι οι μικρές ποσότητες φυτοστερόλης ίσως παίζουν ρόλο στην ύφεση των συμπτωμάτων που παρατηρούνται στις περιπτώσεις της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη (διόγκωση του προστάτη).
Έρευνες σε πειραματόζωα έχουν δείξει επίσης ότι η σιτοστερόλη ίσως μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου, του προστάτη και του μαστού.
Επειδή οι στερόλες είναι λιπιδικές ουσίες, οι φυτοστερόλες βρίσκονται σε φυτικά προϊόντα τα οποία περιέχουν λίπη. Δίαιτες πολύ χαμηλές σε λίπη – ιδιαίτερα αυτές που δεν περιλαμβάνουν ξηρούς καρπούς και έλαια – είναι πολύ χαμηλές και σε φυτοστερόλες. Τα φυτικά έλαια που είναι ραφιναρισμένα ή υδρογονωμένα είναι επίσης χαμηλά σε φυτοστερόλες.
Περιεκτικότητα τροφίμων σε φυτοστερόλες*:
Έλαια (mg/ανά 1 κουταλιά της σούπας)
Σπόροι και ξηροί καρποί (mg/30gr)
Αλλα τρόφιμα
Σουσαμέλαιο: 413 (ραφιναρισμένο:121)
Σουσάμι: 200
Πίτουρο ρυζιού: 371mg/30gr
Αραβοσιτέλαιο: 195 (ραφιναρισμένο: 133)
Ηλιόσποροι: 150
Αρακάς: 102mg/1/2 φλυτζάνι τσαγιού
Ηλιέλαιο: 101 (ραφιναρισμένο: 101)
Φιστίκια: 135
Σόγια: 70mg/1/2 φλ.
*Πηγή: J Am Dietetic Association 1978 Jul; 73(1): 39-47
Το Art Project Space παρουσιάζει την Πέμπτη 7 Μαΐου τη συλλεκτική έκδοση Πειρατές, με πρωτότυπα χαρακτικά του Νίκου Κυριακόπουλου. Εκεί όπου η τέχνη είναι τρόπος ζωής
Οι φυτοστερόλες ανήκουν στην ίδια οικογένεια χημικών ενώσεων – με τη γενική ονομασία “στερόλες” – στην οποία ανήκει και η χοληστερόλη. Οι στερόλες είναι λιπιδικές ουσίες που αποτελούνται από άτομα άνθρακα, υδρογόνου και οξυγόνου σε τέτοια διάταξη, ώστε να σχηματίζουν δομή δακτυλίου. Η χολή, οι φυλετικές ορμόνες, οι επινεφριδιακές ορμόνες, και η βιταμίνη D περιέχουν στερόλες. Η χοληστερόλη αποτελεί απαραίτητο συστατικό των κυτταρικών μεμβρανών των ζωικών ιστών.
Οι φυτοστερόλες ανταγωνίζονται τη χοληστερόλη για την ενσωμάτωση τους στις περιορισμένες θέσεις των μικύλίων. Τα μικύλια είναι πολύ μικρά σφαιρίδια που προκύπτουν από τη δράση των χολικών οξέων πάνω στα προσλαμβανόμενα με τη τροφή λίπη. Προκειμένου να καταστεί διαλυτή η χοληστερόλη και να απορροφηθεί θα πρέπει να ενσωματωθεί σε αυτά τα σφαιρίδια. Αν αυτό δε γίνει, τότε παραμένει αδιάλυτη και αποβάλλεται στα κόπρανα. Εφόσον με την τροφή προσλαμβάνονται φυτοστερόλες είναι αυτές που εισέρχονται στα μικύλια και εκτοπίζουν τη χοληστερόλη με αποτέλεσμα να μειώνεται η απορρόφηση της.
Έρευνες σε πειραματόζωα έχουν δείξει επίσης ότι η σιτοστερόλη ίσως μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου, του προστάτη και του μαστού.
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Τετάρτη 06.05.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/05/pexels-kathrinepnw-12506594-1-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442