Βαθιά τομή για το πολίτευμα η συνταγματική αναθεώρηση
Η συνταγματική αναθεώρηση, και συγκεκριμένα η σχετική συζήτηση που ξεκινά στην ολομέλεια της Βουλής στις 10 Ιανουαρίου είναι μια τεράστια υπόθεση, η οποία έχει αδικηθεί επικοινωνιακά, διότι όλες οι μεγάλες μεταβολές που συναντούν ευρύτατη αποδοχή και επί των οποίων δεν αντιδρά κανείς υποβαθμίζονται ειδησεογραφικά. Αυτά υποστήριξε ο υπουργός Πολιτισμού, Ευάγγελος Βενιζέλος, σε αποκλειστική συνέντευξη που έδωσε στο news.in.gr, στην οποία ανέπτυξε τα βασικά σημεία αυτής της βαθιάς τομής που επιχειρείται μέσω του θεμελιώδους νόμου του Κράτους.
Η συνταγματική αναθεώρηση, και συγκεκριμένα η σχετική συζήτηση που ξεκινά στην ολομέλεια της Βουλής στις 10 Ιανουαρίου είναι μια τεράστια υπόθεση, η οποία έχει αδικηθεί επικοινωνιακά, διότι όλες οι μεγάλες μεταβολές που συναντούν ευρύτατη αποδοχή και επί των οποίων δεν αντιδρά κανείς υποβαθμίζονται ειδησεογραφικά. Αυτά υποστήριξε ο υπουργός Πολιτισμού, Ευάγγελος Βενιζέλος, σε αποκλειστική συνέντευξη που έδωσε στο news.in.gr, στην οποία ανέπτυξε τα βασικά σημεία αυτής της βαθιάς τομής που επιχειρείται μέσω του θεμελιώδους νόμου του Κράτους.
Ακολουθούν οι σχετικές δηλώσεις του υπουργού:
Ερώτηση: Στις 10 Ιανουαρίου ξεκινά στην ολομέλεια της Βουλής η συζήτηση για την αναθεώρηση του Συντάγματος, με στόχο να έχει ολοκληρωθεί έως τα τέλη Μαρτίου. Μα, τέλος πάντων, αυτό το Σύνταγμα του 75 τόσο ατελές ήταν, που χρειάστηκε να το αναθεωρήσουμε και πάλι;
Απάντηση: Έχει γίνει μόνο μία περιορισμένη αναθεώρηση το 1986, που αφορούσε τις αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας. Επί 25 χρόνια η Ελλάδα δεν είχε κάνει καμία άλλη συνταγματική μεταβολή, ενώ στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες οι αναθεωρήσεις των Συνταγμάτων είναι ένα πολύ πιο συχνό και συνηθισμένο φαινόμενο.
Για παράδειγμα, όλα τα μεγάλα βήματα στην πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης στις περισσότερες χώρες της ΕΕ συνδέονται με αναθεωρήσεις των Συνταγμάτων τους. Εδώ σε μας αυτό δεν έγινε.
Καθόλου πολλές δεν είναι οι αναθεωρήσεις που κάναμε. Μάλιστα, η μία ήταν, όπως είπαμε, αποσπασματική και περιορισμένη αναθεώρηση. Ενώ η μόνη, ας το πούμε, ολική αναθεώρηση, που καλύπτει το σύνολο της ύλης, είναι αυτή τώρα, η οποία, μάλιστα, έχει γίνει με πολύ αργό και προσεκτικό τρόπο, διότι η διαδικασία σας θυμίζω ότι ξεκίνησε το 1995 και θα ολοκληρωθεί το 2001.
Αρα υπήρξε επαρκές περιθώριο και για πολιτική ζύμωση, διαβουλεύσεις, διαμόρφωση συναινέσεων και κατάθεση επιστημονικών απόψεων, εφόσον υπάρχουν τέτοιες απόψεις και διατυπώνονται για την εκδήλωση κοινωνικών αντιδράσεων ή θέσεων κ.ο.κ.
Ερώτηση: Είστε ο γενικός εισηγητής του ΠΑΣΟΚ για την αναθεώρηση. Απ ό,τι φαίνεται, στα μέσα ενημέρωσης μεγαλύτερη βαρύτητα έχει δοθεί σε δύο σημεία: το ένα είναι το πόσο θα αντιμετωπιστεί το θέμα της διαφάνειας στα ΜΜΕ και το άλλο το άρθρο 24 για τα δάση.
Απάντηση: Αυτά που λέτε έχουν προκαλέσει μία δημόσια συζήτηση την τελευταία περίοδο. Κατά καιρούς, διάφορα σημεία της αναθεώρησης τράβηξαν πάνω τους το φως της δημοσιότητας. Θα σας κάνω μια γρήγορη υπενθύμιση:
Στην αρχή, το ενδιαφέρον είχε στραφεί στη διαδικασία εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας.
Στη συνέχεια, το ενδιαφέρον στράφηκε στα ΜΜΕ, στο συνταγματικό καθεστώς της Ραδιοτηλεόρασης και στις εγγυήσεις διαφάνειας.
Στη συνέχεια, υπήρξε μία πολύ μεγάλη συζήτηση για το εκλογικό σύστημα.
Αργότερα, έγινε μία εξίσου μεγάλη συζήτηση για τα κωλύματα και τα ασυμβίβαστα των βουλευτών και τον έλεγχο των οικονομικών των κομμάτων.
Έγινε επίσης μία πολύ μεγάλη συζήτηση για θέματα Δικαιοσύνης, για τον τρόπο επιλογής των προσώπων που στελεχώνουν τις κορυφαίες θέσεις της Δικαιοσύνης, για τη δυνατότητα εξέλιξης των διοικητικών δικαστών στο Συμβούλιο της Επικρατείας, για τις αρμοδιότητες των επιμέρους δικαστηρίων, για τις αποδοχές των δικαστών κ.ο.κ.
Στη συνέχεια, έγινε μία επίσης πάρα πολύ μεγάλη συζήτηση για τις ανεξάρτητες διοικητικές αρχές, για το πώς πρέπει να επιλέγονται από τη Βουλή με αυξημένη πλειοψηφία, ποιες πρέπει να είναι οι αρμοδιότητές τους κ.ο.κ.
Έγινε, επίσης, η συζήτηση για την προστασία του περιβάλλοντος, σε συνδυασμό με τα όρια του δικαστικού ελέγχου αντισυνταγματικότητας των νόμων, και αντιλαμβάνεστε ότι θα μπορούσα να προσθέσω και πολλά άλλα παραδείγματα τα οποία δείχνουν ότι, τελικά, η αναθεώρηση έχει πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον.
Απλώς, είναι δύσκολο σε κάποιους που δεν ασχολούνται ειδικά με τα θέματα αυτά να τα συνθέσουν σε ένα ενιαίο σύνολο, για να έχουν την εικόνα όλου του συνταγματικού τόξου, το οποίο, βεβαίως, καλύπτει το σύνολο των μεγάλων προβλημάτων της ελληνικής πολιτικής και κοινωνικής ζωής.
Ερώτηση: Ποια είναι τα πιο καυτά σημεία της αναθεώρησης, κατά την άποψή σας;
Απάντηση: Κατ αρχάς, η αναθεώρηση είναι αδικημένη επικοινωνιακά, διότι όλες οι μεγάλες μεταβολές οι οποίες συναντούν ευρύτατη αποδοχή και επί των οποίων δεν αντιδρά κανείς υποβαθμίζονται ειδησεογραφικά.
Έχουμε συγκλονιστικές μεταβολές στον τομέα των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, οι οποίες παραμένουν άγνωστες στην ευρεία κοινή γνώμη, και πιστεύω ότι η θωράκιση ακριβώς του κράτους δικαίου και του κοινωνικού κράτους είναι η μεγαλύτερη εισφορά και καινοτομία της αναθεώρησης.
Το ότι εισάγεται η αρχή του κοινωνικού κράτους στο άρθρο 25 του Συντάγματος, το ότι εισάγεται η αρχή της υποχρέωσης του κράτους να διασφαλίζει την αποτελεσματική εν τοις πράγμασι άσκηση των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και η αρχή της ισχύος των ατομικών δικαιωμάτων στις ιδιωτικές σχέσεις είναι, για παράδειγμα, πολύ μεγάλες καινοτομίες, που επηρεάζουν το σύνολο της συνταγματικής ύλης.
Η εισαγωγή της δυνατότητας να λαμβάνονται θετικά μέτρα, δηλαδή μέτρα ειδικής ενίσχυσης, προνομιακής ενίσχυσης των γυναικών, προκειμένου να αποκατασταθεί συνολικά η ισότητα των δύο φύλων και να θεραπευτούν μακροχρόνιες ανισότητες, ή η δυνατότητα να λαμβάνονται παρόμοια θετικά μέτρα για άλλες κατηγορίες ατόμων που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση είναι μια πολύ μεγάλη μεταβολή. Η εισαγωγή του ειδικού δικαιώματος των ατόμων με αναπηρίες, των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην αυτόνομη εξέλιξή τους στην κοινωνική, οικονομική, επαγγελματική και πολιτιστική ζωή της χώρας είναι μια πολύ σημαντική εξέλιξη.
Η εισαγωγή του δικαιώματος συμμετοχής στην κοινωνία της πληροφορίας το ίδιο.
Η διασφάλιση του πολίτη στις σχέσεις του με τη δημόσια διοίκηση, με πολύ συγκεκριμένες υποχρεώσεις που επωμίζεται πια η δημόσια διοίκηση, σε σχέση με το παλιό άρθρο 10 για το δικαίωμα του αναφέρεσθαι, επίσης είναι πολύ σημαντική μεταβολή.
Το ίδιο συμβαίνει με τη διασφάλιση του δικαιώματος στην αντίρρηση συνείδησης, με τη θωράκιση του ιδιωτικού απορρήτου, των προσωπικών δεδομένων, του οικογενειακού βίου, του απορρήτου των ανταποκρίσεων, με το νέο συνταγματικό πλαίσιο για τις βιοϊατρικές παρεμβάσεις κ.ο.κ.
Και θα μπορούσα να πολλαπλασιάσω αυτές τις αναφορές μου, στον άξονα του κράτους δικαίου και του κοινωνικού κράτους.
Ερώτηση: Σε ό,τι αφορά τους δημοκρατικούς θεσμούς;
Απάντηση: Στον άξονα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και των δημοκρατικών θεσμών, γενικότερα, η πιο μεγάλη μεταβολή που νομίζω ότι συνιστά καινοτομία σε ευρωπαϊκό, ίσως και σε ευρύτερο επίπεδο, είναι η εμφανής πια κατοχύρωση μιας «αρχής της συναίνεσης» μέσα στο Σύνταγμα, η οποία διευρύνει τα όρια της αρχής της πλειοψηφίας – θα έλεγα μάλλον ότι υπερβαίνει τα κλασικά όρια της πλειοψηφικής αρχής, δηλαδή της δημοκρατικής αρχής.
Δηλαδή υπάρχουν μια σειρά από θέματα στα οποία η τυπική πλειοψηφία που απαιτείται από το Σύνταγμα για τη λήψη των αποφάσεων είναι αυξημένη.
Ερώτηση: Πού απαιτούνται αυξημένες πλειοψηφίες;
Απάντηση: Απαιτούνται στην αναθεώρηση του Συντάγματος, σε ορισμένες μεγάλες διεθνείς συμβάσεις που μεταφέρουν αρμοδιότητες σε όργανα διεθνών οργανισμών και, εν μέρει, στην εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, ο οποίος, πάντως, εκλέγεται και με απλή πλειοψηφία από τη δεύτερη Βουλή.
Εμείς επιμένουμε τώρα στην αναθεώρηση για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας να απαιτούνται πάντα 180 ψήφοι, για την άμεση ισχύ νέου εκλογικού συστήματος να απαιτείται πλειοψηφία 2/3, για την ανάδειξη των ανεξάρτητων διοικητικών αρχών να απαιτείται επίσης πλειοψηφία που υπερβαίνει την κοινοβουλευτική -γιατί χρειάζονται τα 4/5 της διάσκεψης των Προέδρων- και για την ψήφο των αποδήμων, που μεταβάλλει τη σύνθεση του εκλογικού σώματος -επίσης τώρα θα προτείνω-, να απαιτείται πλειοψηφία 2/3, δηλαδή ευρεία συμφωνία της αντιπολίτευσης.
Αντιλαμβάνεστε ότι το άθροισμα όλων αυτών των παρεμβάσεων συγκροτεί αυτό που ανέφερα προηγουμένως για την αρχή της συναίνεσης.
Η «αρχή της διαφάνειας» είναι επίσης μία νέα πολύ μεγάλη εξέλιξη. Με τα ασυμβίβαστα στο χώρο των μέσων ενημέρωσης, με ειδικούς κανόνες για τον έλεγχο των οικονομικών μέσων των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στο χώρο της επικοινωνίας, με νέες αυστηρές ρυθμίσεις για τα οικονομικά των κομμάτων και των πολιτικών προσώπων, με νέες ρυθμίσεις για τα κοινοβουλευτικά ασυμβίβαστα, με διεύρυνση του ρόλου του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης και των άλλων ανεξαρτήτων διοικητικών αρχών, με διεύρυνση του ρόλου του Ελεγκτικού Συνεδρίου κ.ο.κ.
Ηλίας Βεργίτσης
Διαβάστε τη συνέντευξη του Ευάγγελου Βενιζέλου στο news.in.gr και μάθετε τι είπε για:
![Άκρως Ζωδιακό: Τα Do’s και Don’ts στα ζώδια σήμερα [Κυριακή 19.04.2026]](https://www.in.gr/wp-content/uploads/2026/04/neom-SUIMrEKVOXc-unsplash-315x220.jpg)
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ.232442